II CR 54/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział I w Rzeszowie przeciwko A.Z. o odszkodowanie, na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1962 r., zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 94.904,17 zł z odsetkami za uszkodzony przez pozwanego autobus marki "Star".Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zarzucił, że wypadek jaki miał miejsce w dniu 13.II.1961 r. nastąpił bez jego winy.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4.XII.1962 r. Nr II C 197/61 uwzględnił powództwo do wysokości kwoty 19.668 zł i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu w kwocie 1.575 zł. Ustalił, że pozwany prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Leżajsku został skazany na mocy art. 215 k.k. na karę 6 miesięcy więzienia za to, że 13.II.1961 r. na szosie Leżajsk-Siedlowa, jako kierowca PKS spowodował niebezpieczeństwo w komunikacji drogowej przez to, że prowadząc samochód-autobus z pasażerami z nadmierną szybkością wjechał na przydrożne drzewo, powodując uszkodzenie pojazdu. Pozwany jeździł dotychczas inną trasą, a tylko z powodu uszkodzenia autobusu, którym jeździł na innej trasie, dostał polecenie jazdy do Brzozy Królewskiej. Nie miał czasu na sprawdzenie sprawności przydzielonego mu autobusu, gdyż z Rzeszowa wyjechał z około półgodzinnym opóźnieniem. W toku jazdy, już w Krasnym pozwany zauważył, że pedał hamulcowy nie wraca do swojego pierwotnego położenia. Niemniej ulegając presji pasażerów kontynuował jazdę mimo, że hamulec ręczny nie działał sprawnie. Zacięcie hamulca stwierdził pozwany również po raz drugi, dojeżdżając do Leżajska. Pozwany mniemał jednak, że zacinanie się hamulca jest chwilowe. Mając powyższe okoliczności na uwadze oraz nienaganne wywiązywanie się pozwanego z obowiązków kierowcy Sąd Wojewódzki przyjął, że pozwany przyczynił się w połowie do powstania szkody. Za drugą połowę szkody winien ponosić odpowiedzialność powód, który wysłał pozwanego na nieznaną mu trasę autobusem w znacznym stopniu zużytym i siłą faktu wykazującym w pewnym stopniu niesprawność hamulców.Wysokość szkody wyrządzonej przez pozwanego ustalił Sąd Wojewódzki na 39.335,85 zł.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w części oddalającej powództwo o zapłatę 19.667,85 zł oraz orzekającej o kosztach procesu zaskarżył powód rewizją, zarzucając naruszenie art. 158 § 2 k.z. i 160 k.z. oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych w przyjęciu winy podzielonej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przyczyną uszkodzenia autobusu powoda była nadmierna szybkość, z jaką pozwany prowadził pojazd. Okoliczność tę stwierdził Sąd Powiatowy w Leżajsku w prawomocnym wyroku karnym z dnia 31.V.1961 r. Nr Kp 40/61. Ustalenie to powinno więc wiązać Sąd Wojewódzki przy ustalaniu winy pozwanego (art. 7 k.p.c.). Ale gdyby nawet przyjąć, że istotnie hamulce autobusu w czasie jazdy nie działały sprawnie, to obowiązkiem pozwanego, który - jak to sam przyznał - zauważył tę okoliczność na pewien czas przed wypadkiem, było przerwać jazdę, a nie narażać siebie i pasażerów na niebezpieczeństwo katastrofy, a autobus na uszkodzenie.Nie może również usprawiedliwiać przyjęcia przyczynienia się powoda do powstania szkody okoliczność, że powód zlecił pozwanemu prowadzenie pojazdu daną trasą po raz pierwszy. Jest rzeczą normalną, że wielu kierowców prowadzi pojazd nieznaną im trasą, ale okoliczność ta nie może skutkować przerzucenia odpowiedzialności za niewłaściwą jazdę na osoby, z których polecenia pojazd prowadzą, lecz obowiązuje ona kierowcę do tym ostrożniejszego prowadzenia pojazdu. Tego kardynalnego obowiązku pozwany w danych okolicznościach nie zachował.Powyższe uchybienia naruszają art. 7 § 1 k.p.c. i art. 242 § 1 k.p.c. oraz art. 158 § 2 k.z. Mogły one mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego skutkują uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie ustalenie stosunków majątkowych i rodzinnych pozwanego oraz z jakiej przyczyny powód nie ubezpieczył danego autobusu od wypadków w PZU i po wyjaśnieniu w tym kierunku sprawy rozważenie, czy należne powodowi odszkodowanie nie powinno być obniżone na podstawie art. 158 § 1 k.z. Powód bowiem, jako właściciel pojazdu mechanicznego, powinien z reguły ubezpieczać swoje pojazdy od wypadków, a nie przerzucać ryzyka łączącego się z prowadzeniem działalności na pozwanego, jako kierowcę. Z przytoczonych względów należało orzec jak wyżej.