3 CR 50/61

PostanowienieIzba Cywilna1961-08-03

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd może ustalić granicę nieruchomości według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeśli nie stwierdzono niemożliwości ustalenia stanu prawnego granic?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenie spornej granicy działek na niekorzyść wnioskodawczyni bez dokonania przez Sąd Powiatowy ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności co do stanu prawnego granic działek lub niemożliwości ustalenia tego stanu prawnego, narusza przepisy prawa. Zgodnie z art. 41 prawa rzeczowego, granice nieruchomości ustala się według ostatniego spokojnego stanu posiadania tylko wtedy, gdy stały się wątpliwe wobec niemożliwości stwierdzenia stanu prawnego. W niniejszej sprawie taka niemożliwość nie została należycie stwierdzona.
Stan faktyczny
Powódka domagała się rozgraniczenia swoich parceli z parcelami innych uczestników postępowania. Sąd Powiatowy ustalił granicę między działkami według ostatniego spokojnego stanu posiadania, opierając się na szkicu sytuacyjnym biegłego. Stan posiadania nie był zgodny z granicami katastralnymi. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: K. Kwapiszewski, P. Stępień (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rozalii G. przeciwko Józefowi S., Michalinie S. i Marii K. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od postanowienia Sądu Powiatowego w Brzesku z dnia 22 czerwca 1960 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Brzesku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostępowanie w sprawie miało za przedmiot - zgodnie z wnioskiem Rozalii G. - rozgraniczenie między stanowiącymi własność wnioskodawczyni parcelami nr 2054 i 1991/3, a należącymi do innych uczestników postępowania parcelami nr 443, 1950 i 1992/3.Postanowieniem z dnia 22.VI.1960 r. Sąd Powiatowy w Brzesku stwierdził, że granica między wymienionymi wyżej parcelami biegnie linią A-B, przedstawioną na dołączonym do akt szkicu sytuacyjnym sporządzonym przez biegłego w dniu 23.V.1956 r. Na szkicu tym linia, o której wyżej mowa, oznaczona jest małymi literami a-b. Postanowienie powyższe uprawomocniło się z dniem 17.VIII.1960 r.Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, który zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem istotnych przepisów prawa, a w szczególności art. 218 i 326 k.p.c. w związku z art. 4 i 26 k.p.n. oraz art. 41 prawa rzeczowego, wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Powiatowy - jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia - dokonał rozgraniczenia parcel na podstawie ustalonego ostatniego spokojnego stanu posiadania. Zgodnie z przepisem art. 41 prawa rzeczowego granice nieruchomości ustala się według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli stały się one wątpliwe wobec niemożliwości stwierdzenia stanu prawnego. W sprawie niniejszej taka niemożliwość ustalenia stanu prawnego granic nie zachodziła, a przynajmniej nie została w należyty sposób stwierdzona. Z dostarczonego przez biegłego szkicu sytuacyjnego oraz oświadczeń uczestników postępowania wynika, że obecny stan spokojnego posiadania działek - choć utrzymuje się od dłuższego czasu - nie jest zgodny z granicami katastralnymi działek. Skoro wnioskodawczyni domagała się rozgraniczenia działek zgodnie z ich granicami katastralnymi, to Sąd Powiatowy nie mógł wydać zaskarżonego rozstrzygnięcia, opartego na faktycznym stanie aktualnego posiadania, bez uprzedniego prawidłowego stwierdzenia, że powyższe granice katastralne działek nie są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym albo że zachodzi niemożliwość stwierdzenia rzeczywistego stanu prawnego, tak że granice katastralne są o tyle wątpliwe, iż nie mogą stanowić podstawy do prawidłowego wytyczenia granic.Ustalenie spornej granicy działek na niekorzyść wnioskodawczyni bez dokonania przez Sąd Powiatowy ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności co do stanu prawnego granic działek czy też co do niemożliwości ustalenia tego stanu prawnego, narusza powołane wyżej przepisy prawa w sposób mogący mieć niewątpliwie wpływ na wynik sprawy.Z powyższych przyczyn rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, a zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu z mocy art. 399 i 384 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 218art. 4art. 41art. 399

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.