3 CR 647/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa I. przeciwko Warsztatom Naprawczym Mechanizacji Rolnictwa w K. o zapłatę 38 644 zł na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 1961 r. zmienił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo o tyle, że zasądzoną tymże wyrokiem kwotę 39 409 zł obniżył do 31 409 zł; w pozostałej części rewizję strony pozwanej oraz w całości rewizję powoda oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 4 kwietnia 1961 r. Sąd Wojewódzki zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 39 409 zł z 8% od dnia 9 maja 1960 r. oraz rentę po 600 zł miesięcznie za okres od 1 maja 1960 do 1 lipca 1962 r. płatną do dnia 10-go każdego miesiąca z 8% od dnia uchybienia terminu płatności każdorazowej należności i kwotę 1 200 zł tytułem kosztów procesu i zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2 038 zł tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej, oddalił powództwo w pozostałej części. Ustalił, że powód pracował u pozwanego w charakterze członka brygady naprawczej i w dniu 2 stycznia 1959 r. w trakcie dźwigania paki (nadwozia) auta ciężarowego poczuł gwałtowny ból, a w wyniku bliższego rozpoznania stwierdzono u powoda wypadnięcie jądra miażdżystego międzykręgowego. Między wypadkiem powoda a jego kalectwem istnieje związek przyczynowy. W następstwie wypadku powód doznał ograniczenia zdolności do pracy w pierwszym okresie półtorarocznym w 100%, a przez co najmniej dalsze 2 lata w 80%.Za następstwa wypadku powoda odpowiedzialny jest w świetle art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz przepisów § 8 ust. 2, 9, 20 w związku z § 2 rozporządzenia z 1 kwietnia 1963 r. w sprawie higieny i bezpieczeństwa pracy pracowników zatrudnionych przy dźwiganiu i ręcznym przenoszeniu ciężarów (Dz. U. z 1953 r. Nr 22, poz. 89) pozwane przedsiębiorstwo. Wina pozwanego przedsiębiorstwa polega na tym, że dopuściło do podnoszenia nadwozia samochodu ciężarowego o wadze przekraczającej 300 kg przez 4 pracowników, każdy z pracowników musiał więc dźwigać ciężar przekraczający dopuszczalną wagę 50 kg na jedną osobę.Sąd Wojewódzki uznał za bezzasadny zarzut strony pozwanej, że kalectwo powoda jest wynikiem wady organicznej. Gdyby bowiem nawet tak było, powód nie powinien był zostać przyjęty do pracy, a przyjęcie powoda do pracy w takim stanie zdrowia stanowi oczywiste naruszenie § 5 cyt. wyżej rozp.Przechodząc do należnego powodowi odszkodowania uznał Sąd Wojewódzki, że roszczenie powoda z tytułu nawiązki za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną jest uzasadnione w kwocie 25 000 zł. Przy ustalaniu wymienionego odszkodowania miał Sąd Wojewódzki na uwadze poważne ograniczenia sprawności fizycznej powoda wymagające posługiwania się gorsetem ortopedycznym i towarzyszące tym objawom poczucie krzywdy moralnej powoda, która występowała w znacznym nasileniu w okresie początkowym po wypadku i nadal występuje do chwili obecnej w stopniu mniejszym. Powód zarabiał przed wypadkiem łącznie z deputatem węglowym około 1700 zł miesięcznie. Po wypadku nie pracował i nadal nie pracuje. Przez okres 9 miesięcy, tj. od stycznia 1959 r. do października 1959 r., powód otrzymał zasiłek chorobowy, a w dniu 4 października 1959 r. została mu przyznana renta inwalidzka w II grupie, w kwocie 1056 zł. Z uwagi na to, że w całym tym okresie nadal do połowy 1962 r. nie będzie mógł podjąć żadnej pracy, utrata zarobku powoda wynosi 600 zł miesięcznie. Powód w okresie pierwszych 9 miesięcy pobrał tytułem zasiłku chorobowego 8 535 zł, a zarobiłby 15 300 zł (1700x9). Szkoda więc, jaką powód poniósł w tym okresie, wynosi 6 765 zł. Dalsza strata w zarobku powoda za okres 7 miesięcy przed wniesieniem pozwu wynosi 4 200 zł (600x7). Wydatki wyszczególnione w pozwie, związane z leczeniem powoda, uwzględnił Sąd Wojewódzki do wysokości 3 444 zł. Ponadto zasądził Sąd Wojewódzki na rzecz powoda rentę w kwocie 600 zł miesięcznie w okresie wskazanym w sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyły obie strony. Powód zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej zasądzenia na jego rzecz renty za czas określony i domagał się zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części i zasądzenia na jego rzecz od pozwanego renty na czas nieokreślony względnie uchylenia w tej części zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany domagał się w rewizji zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa z przyznaniem stronie pozwanej kosztów postępowania rewizyjnego.Obie strony jako podstawy rewizyjne wymieniły przyczyny wskazane w art. 371 § 1 ust. 1 i 3 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Odnośnie rewizji powoda.Powód zarzuca w rewizji, że Sąd Wojewódzki winien był przyznać mu rentę na czas nieokreślony. Zarzut powyższy nie jest usprawiedliwiony. W myśl art. 161 § 3 k.z., jeżeli w czasie wydania wyroku szkoda nie da się ustalić dokładnie, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. Ta przesłanka w sporze niniejszym zachodzi, skoro biegły dr C. w swej opinii wypowiedział zdanie, że dopiero po upływie najbliższych 2 lat będzie można ustalić, czy stwierdzony u powoda stopień niezdolności do pracy w chwili wydania opinii jest trwałym, czy też w stanie zdrowia powoda nastąpi dalsza poprawa. Dlatego też Sąd Wojewódzki wbrew twierdzeniom skarżącego powoda miał w opinii dr C. pełną podstawę do przyznania powodowi renty tymczasowej i nie naruszył przez to art. 161 k.p.c.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy rewizję powoda jako nieuzasadnioną na mocy art. 383 k.p.c. w całości oddalił.Odnośnie rewizji pozwanego przedsiębiorstwa.Strona pozwana jakkolwiek, jak to wynika z wniosku rewizyjnego, zaskarża wyrok Sądu Wojewódzkiego w całości odnośnie uwzględnionego powództwa, to jednak w uzasadnieniu nie zwalcza zasady swej odpowiedzialności, a jedynie kwestionuje wysokość przyznanego powodowi odszkodowania i renty.Podniesiony przez skarżące przedsiębiorstwo zarzut, iż Sąd Wojewódzki powinien uwzględnić osiągane przez powoda zarobki przy obliczaniu należnej mu renty na okres ostatnich 6 a nie 12 miesięcy, nie jest zasadny. Przy ustalaniu kwoty, od jakiej należy obliczyć należną poszkodowanemu rentę, należy brać pod uwagę odpowiednio długi okres czasu, aby nie wyprowadzać przeciętnej z chwilowych zarobków. Nie ma żadnych przeszkód, aby w tym względzie Sąd Wojewódzki, stosując przez analogię przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym, nie mógł oprzeć swych wyliczeń na przeciętnej wyprowadzonej z zarobków osiąganych przez poszkodowanego w ostatnich 12 miesiącach przed wypadkiem.Słusznie wywodziło skarżące przedsiębiorstwo na rozprawie rewizyjnej przed Sądem Najwyższym, że przy obliczaniu należnej poszkodowanemu renty należy brać pod uwagę zarobek netto, a więc z potrąceniem podatku od wynagrodzeń, ale zarzut ten przytoczony dopiero w Sądzie II instancji należy uznać za spóźniony w świetle art. 18 ustawy z 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349 wraz z późn. zm.). Powód bowiem podał w Sądzie I instancji wysokość osiąganych zarobków i w oparciu o nie obliczył wysokość należnej mu renty uzupełniającej. Strona pozwana nie zgłosiła w tym względzie żadnych zarzutów. Sąd Wojewódzki był więc upoważniony przyjąć ten fakt za przyznany przez stronę pozwaną i w oparciu o te twierdzenia obliczyć należną powodowi rentę. Skoro pozwany w przedmiocie wysokości zarobków nie zgłosił w Sądzie Wojewódzkim żadnych zarzutów, a uczynił to dopiero w Sądzie II instancji, w świetle cyt. wyżej art. 18 Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za spóźniony.Zasadnie natomiast zarzuca strona pozwana, że Sąd Wojewódzki winien był zaliczyć przyznaną powodowi zapomogę w kwocie 3 000 zł na koszty leczenia. W tym też względzie Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz powoda odszkodowanie z tytułu kosztów leczenia i zmniejszył je o wymienioną wyżej kwotę 3 000 zł, której otrzymanie przyznał powód w odpowiedzi na rewizję pozwanego przedsiębiorstwa.Sąd Najwyższy uznał również za zasadny zarzut strony pozwanej, że przyznanie powodowi odszkodowania z tytułu zadośćuczynienia za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną jest wygórowane. Mając na względzie z jednej strony rodzaj odniesionego przez powoda obrażenia i cierpienie z tym związane, z drugiej zaś strony tę okoliczność, że odszkodowanie z art. 165 k.z. winno być umiarkowane i nie może służyć celom kapitalizacyjnym. Sąd Najwyższy obniżył zasądzone przez Sąd Wojewódzki na rzecz powoda z tego tytułu odszkodowanie do kwoty 20 000 zł.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy w częściowym uwzględnieniu rewizji pozwanego przedsiębiorstwa zaskarżony wyrok zmienił na mocy art. 386 k.p.c. w granicach wskazanych w sentencji wyroku.