3 CR 842/56
PostanowienieIzba Cywilna1956-10-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaniedbanie kierownika sklepu polegające na błędnym wykazaniu w raporcie sklepowym daty wpłaty gotówki do banku, skutkujące przeliczeniem tej sumy po niższym kursie w wyniku reformy walutowej, może być uznane za szkodę pozostającą w normalnym związku przyczynowym z tym zaniedbaniem?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że szkoda wynikająca z niższej wartości przeliczonej gotówki w wyniku reformy walutowej nie pozostaje w normalnym związku przyczynowym z zaniedbaniem kierownika sklepu polegającym na błędnym wykazaniu daty wpłaty. Reforma walutowa była zabiegiem wyjątkowym, a nie normalnym zjawiskiem ekonomicznym, co wyklucza możliwość przypisania odpowiedzialności za szkodę wynikłą z tego zdarzenia.Stan faktyczny
Powód (Skarb Państwa) domagał się od pozwanego (kierownika sklepu) zapłaty odszkodowania z tytułu szkody poniesionej w wyniku błędnego wykazania w raporcie sklepowym daty wpłaty gotówki do banku. Pozwany wpłacił gotówkę z opóźnieniem, co w związku z reformą walutową spowodowało przeliczenie jej po niższym kursie i stratę dla powoda. Sąd Powiatowy zasądził część dochodzonej kwoty.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo Skarbu Państwa przeciwko Zygmuntowi W. o zapłatę.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Miejski Handel Detaliczny w Bytomiu) przeciwko Zygmuntowi W. o zapłatę 2.954,56 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Bytomiu z dnia 28 czerwca 1954 r., zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa żądała zasądzenia od pozwanego sumy 2.954,56 zł na tej zasadzie, że pozwany jako kierownik sklepu komisowego strony powodowej w raporcie sklepowym z dnia 28 października 1950 r. wykazał saldo zerowe kasy na dzień następny, podając jednocześnie, że wpłacono w tym dniu sumę 136.228 zł (dawnych) do NBP, podczas gdy w rzeczywistości sumę tę wpłacił dopiero w dniu 30 października 1950 r. i na skutek dokonanej w tym czasie zmiany waluty przeliczono wpłaconą sumę po 1 zł za 100 zł, tak że strona powodowa poniosła szkodę w wysokości żądanej sumy.Sąd Powiatowy zasądził od pozwanego sumę 2.724,56 zł, oddalając resztę powództwa.Na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki w Katowicach przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne:"Czy można mówić w danym wypadku o szkodzie powoda, Skarbu Państwa, biorąc pod uwagę fakt, że to, co Skarb Państwa stracił w swym przedsiębiorstwie, to zyskał na skutek niższego przeliczenia tej samej sumy"?Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do własnego rozpoznania, udzielił następującej odpowiedzi:Jeśliby bowiem należało uznać, że pozwany zaniedbał swoje obowiązki i na skutek tego powstała szkoda, to nie można uznać, żeby jej powstanie pozostawało w normalnym związku przyczynowym (art. 157 § 2, art. 242 k.z.) z jego zaniedbaniem. Zmiana bowiem waluty połączona z redukcją wartości wymienionej gotówki była zabiegiem wyjątkowym, a nie normalnym zjawiskiem przyrodniczym czy ekonomicznym.Z powyższego wynika, że odpowiedź na przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie staje się zbędna. Należy tylko wskazać na to, że w podobnej kwestii odpowiedzialności za prekluzję roszczenia jednej jednostki państwowej do drugiej Sąd Najwyższy wypowiedział się w orzeczeniu I CR. 1681/54 z dnia 15 grudnia 1954 r. (OSN 1956 r., poz. 9).Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- 1 CR 883/57 1958-09-15Czy odpowiedzialność zastępcy kierownika sklepu za niedobór w mieniu społecznym może być uzasadniona jedynie na podstawie jego biernego zachowania, polegającego na niezawiadomieniu o przestępnej działalności kierownika,…
- I PR 496/63 1964-09-24Czy pracodawca, który nie zapewnił kierownikowi sklepu zastępcy mimo dwuzmianowego charakteru pracy i dużej liczby personelu, a także dopuścił do wadliwej organizacji pracy (np. brak wyznaczonej kasjerki), przyczynił się…
- I C 855/53 1954-05-03Czy pracodawca może przerzucić stratę wynikającą z niedozwolonego manka w sklepie na pracowników, obciążając ich odpowiedzialnością za całość lub część strat, niezależnie od ich przyczynienia się do ich powstania?
- I CR 301/58 1959-03-25Czy odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy, wynikającą zarówno z niedopełnienia obowiązków pracowniczych, jak i z czynów niedozwolonych, powinna być oceniana wyłącznie na podstawie art. 134 Kodeksu Z…
- I CR 263/61 1962-02-23Czy pozwany, który jako kierownik jednostki organizacyjnej wydał towary bez dokonania zapłaty przez odbiorcę, ponosi odpowiedzialność za szkodę, jeśli nie był upoważniony do sprzedaży kredytowej, a Sąd powinien rozważyć…
Powołane przepisy
art. 157 § 2art. 242§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.