3 CR 868/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rozalii K. przeciwko Bernardowi N. przypozwanemu Bolesławowi H. przy udziale interwenienta ubocznego "Technicznej Spółki Pracy" w Krakowie o 10 000 złotych i rentę po rozpoznaniu rewizji powódki i pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Krakowa z dnia 28 czerwca 1958 r. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka Rozalia K. domagała się zasądzenia od pozwanego Bernarda N. i przypozwanego Bolesława H. kwoty 10 000 zł z odsetkami prawnymi tytułem zadośćuczynienia za ból fizyczny i krzywdę moralną oraz renty w kwocie 169 zł miesięcznie poczynając od dnia 21 stycznia 1956 r.W uzasadnieniu żądania powódka twierdziła, że w dniu 21 stycznia 1956 r. wracając do domu o godzinie 7-ej rano, otworzyła kluczem drzwi od windy, do której wejście znajduje się w zupełnie ciemnej i o tej porze nieoświetlonej klatce schodowej, z zamiarem dostania się na drugie piętro. Gdy jednak po otwarciu drzwi, które otworzyły się bez żadnej przeszkody, postawiła nogę w przekonaniu że wchodzi do windy, wpadła do szybu windowego na głębokości 4,5 m, napełnionego na dnie wodą i kawałkami starego żelaza. W krytycznym momencie klatka windowa znajdowała się na wysokości trzeciego piętra, a mimo tego drzwi na parterze dały się otworzyć, ponieważ jak się później okazało, rygle bezpieczeństwa nie działały.Na skutek wpadnięcia do szybu powódka doznała silnego uszkodzenia kręgosłupa oraz licznych obrażeń ciała, wśród których najcięższe było stłuczenie prawej połowy czaszki połączone z naruszeniem mózgu. Obrażenia te spowodowały u powódki trwały niedowład lewej ręki i nogi i uczyniły ją niezdolną do pracy w 75%.Sąd Powiatowy dla m. Krakowa wyrokiem z dnia 26 czerwca 1957 r. zasądził od pozwanego i od przypozwanego na rzecz powódki 4000 zł tytułem zadośćuczynienia za ból fizyczny i krzywdę moralną oraz 131 zł miesięcznej renty, ustaliwszy, że winda działała wadliwie, co uzasadnia na zasadzie art. 134 k.z. odpowiedzialność pozwanego. Jednakże do szkody przyczyniła się również sama powódka, która nie zachowała należytej ostrożności przy wchodzeniu do windy. Okoliczność ta uzasadnia na podstawie art. 158 § 2 odpowiednie zmniejszenie odszkodowania.Powyższy wyrok zaskarżyły rewizją obie strony.Powódka wnosi o zmianę wyroku w ten sposób, że zasądza się od pozwanych na jej rzecz kwotę 10 000 zł z 8% odsetkami od dnia 21 stycznia 1956 r., ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I-szej instancji do ponownego rozpoznania.Skarżąca zarzuca naruszenie art. 152 § 1, 153 § 2 i 165 k.z. oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału.Pozwany Bernard N. wnosi o zmianę wyroku i oddalenie powództwa z zasądzeniem, na jego rzecz kosztów procesu, zarzucając naruszenie art. 134 i 152, 158 § 2 i 161 k.z., sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału oraz uchybienie art. 292 k.p.c.Rozpoznając rewizję obu stron Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 9 czerwca 1959 r. w trybie art. 388 k.p.c. przekazał Sądowi Najwyższemu do rozpoznania następujące zagadnienie prawne:"Czy za szkodę wywołaną wprawdzie nie zawaleniem się budynku, albo przez wadliwe funkcjonowanie części składowej budynku, a w danym przypadku windy, posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka w drodze analogii z art. 151 § 1 k.z., gdy na zasadzie winy (art. 134 k.z.) odpowiedzialności przypisać mu nie będzie można".Uzasadnienie prawnePrzejmując sprawę do rozpoznania we własnym zakresie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 151 k.z. posiadacz budynku lub innego urządzenia odpowiada za szkodę wywołaną przez zawalenie się budynku lub oberwania się części budynku albo innego urządzenia, przy czym od odpowiedzialności tej staje się wolny tylko wtedy, gdy udowodni, że wypadek nie nastąpił wskutek braku utrzymania budynku w należytym stanie ani wskutek wady w jego budowie. Przepis ten wprowadzający zasady wzmożonej odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, reguluje jeden z nielicznych przypadków, gdzie ustawodawca odstąpił od ogólnej zasady odpowiedzialności za winę i dlatego też może mieć zastosowanie jedynie do sytuacji w tym przepisie wyraźnie przewidzianych, tzn. w tym przypadku, gdy szkoda nastąpiła wskutek zawalenia się budynku lub oberwania się jego części albo innego urządzenia.Pogląd ten wypowiedział już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 14 października 1955 r. III CR 1168/54 (OSN 1956 poz. 79). Wedle tego orzeczenia art. 151 k.z. dotyczy tylko takich szkód, które wywołane zostały zawaleniem się budynku lub oberwaniem się części albo innego urządzenia. Przez oberwanie rozumieć należy spadnięcie oberwanej części z powodu zerwania mechanicznego połączenia jej z całością, przy czym spadnięcie to musi nastąpić nie na skutek ludzkiego zawinionego działania.Bezsporne jest w sprawie, że wypadek, jakiemu uległa powódka, nastąpił nie na skutek zawalenia się lub oberwania windy, lecz na skutek wadliwości działania jej urządzenia a w szczególności rygli bezpieczeństwa, w wyniku czego drzwi od windy otworzyły się, mimo że klatka windowa nie znajdowała się na poziomie, z którego powódka zamierzała do windy wejść. Za szkodę powstałą z tego powodu odpowiada więc właściciel lub inna osoba na podstawie art. 134 k.z. nie zaś z art. 151 k.z.W świetle powyższych założeń nie bez słuszności zarzuca w rewizji pozwany, że Sąd Wojewódzki z naruszeniem art. 242 § 1 k.p.c. i art. 134 k.z. błędnie uznał jego winę. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności zeznania świadków Marii G., Kazimierza F. i Kazimierza B. oraz treść pisma Technicznej Spółdzielni Pracy w Krakowie z dnia 10 grudnia 1957 r. winy pozwanego za brak należytej konserwacji urządzenia windy nie wykazują, przeciwnie, z zeznań tych oraz pisma wymienionej Spółdzielni, występującej w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanego, wynika, co zresztą ustala Sąd I-szej instancji, że winda była kontrolowana okresowo i naprawiana przez Spółdzielnię "Dźwig", zajmującą się naprawianiem tego rodzaju urządzeń.Jeśli więc pozwany przez administratora domu przypozwanego H. zlecił regularnie przegląd i naprawę windy fachowemu przedsiębiorstwu, które na kilkanaście dni przed wypadkiem przeprowadziło remont dźwigu, jeśli ponadto klatkę schodową można było oświetlić przez włączenie kontaktu działającego, jak zeznał świadek F., to w tych warunkach wina pozwanego w spowodowaniu wypadku nie została przez powódkę wykazana.Z tych względów w uwzględnieniu rewizji pozwanego zaskarżony wyrok naruszający art. 134 k.z. należało zmienić i powództwo oddalić, co czyni zbędnym rozważenie zarzutów skargi rewizyjnej powódki.