4 CR 1161/58
PostanowienieIzba Cywilna1959-01-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział ławnika będącego zięciem powoda w składzie orzekającym sądu powoduje nieważność postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy o wyłączeniu sędziego mają pełne zastosowanie do ławników, którzy są zrównani z sędziami jako członkowie kompletu orzekającego. Wobec powinowactwa w linii prostej między powodem a ławnikiem, ławnik był wyłączony z mocy art. 49 pkt 2 k.p.c. Udział wyłączonego ławnika w składzie orzekającym skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 371 § 2 pkt 4 k.p.c.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy zasądził od pozwanych na rzecz powoda odszkodowanie. Pozwani złożyli rewizję, zarzucając, że w składzie orzekającym brał udział ławnik będący zięciem powoda, co stanowi naruszenie art. 49 pkt 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki odrzucił rewizję pozwanych. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, podnosząc zarzut naruszenia art. 49 pkt 2 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Pawlak, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana B. przeciwko 1) Janinie O. z domu K., 2) Mieczysławowi O. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Kole z dnia 7 października 1957 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Kole do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy wyrokiem z dnia 7 października 1957 r. zasądził od obojga pozwanych na rzecz powoda sumę 2.700 zł, wydając w stosunku do pozwanej wyrok zaoczny. Wyrok został doręczony pozwanej do rąk ustanowionego po jego zapadnięciu pełnomocnika procesowego w dniu 12 grudnia 1957 r. Pozwany o doręczenie wyroku nie wniósł.W dniu 19 grudnia 1957 r. oboje pozwani złożyli rewizję, w której m. in. zarzucili, że wyrok został wydany z pogwałceniem art. 49 pkt 2 k.p.c., gdyż w rozpoznaniu sprawy brał udział ławnik Czesław S., który jest zięciem powoda. Powód przyznał, iż ławnik S. jest jego zięciem.Sąd Wojewódzki w dniu 4 lipca 1958 r. rewizję pozwanych odrzucił: co do pozwanej - jako niedopuszczalną od wyroku zaocznego, a co do pozwanego - jako spóźnioną. W dniu 26 listopada 1958 r. Minister Sprawiedliwości złożył w sprawie z urzędu rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Powiatowego z dnia 7 października 1957 r. i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna zawiera zarzut, że zaskarżony wyrok zapadł z pogwałceniem art. 49 pkt 2 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy o wyłączeniu sędziego mają pełne zastosowanie do ławników, którzy jako członkowie kompletu orzekającego zrównani są z sędziami. Wobec powinowactwa w linii prostej między powodem a ławnikiem Czesławem S. tenże ławnik był z mocy art. 49 pkt 2 wyłączony w sprawie niniejszej. Skoro zaś brał on udział w sprawie w komplecie orzekającym, postępowanie dotknięte było nieważnością (art. 371 § 2 p. 4 k.p.c.).W takim stanie sprawy zaskarżony wyrok zapadł z pogwałceniem istotnego przepisu prawa (art. 49 pkt 2 k.p.c.) i wobec tego należało go uchylić, sprawę zaś przekazać Sądowi Powiatowemu w Kole do ponownego rozpoznania (art. 396, 398, 371 § 2 pkt 4 i art. 384 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I ZO 87/24 2025-03-24Czy ławnik Sądu Najwyższego jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu sprawy?
- II K 350/60 1960-07-06Czy obecność ławnika, który nie brał udziału w całej rozprawie, w składzie orzekającym sądu pierwszej instancji stanowi podstawę do uchylenia wyroku?
- II ZO 4/24 2025-04-03Czy ławnik Sądu Najwyższego, który nie jest już członkiem składu orzekającego w danej sprawie, jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w tej sprawie?
- IV KR 348/75 1976-03-03Czy udział ławnika sądu rejonowego w składzie orzekającym sądu wojewódzkiego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia wyroku z mocy art. 388 pkt 1 k.p.k.?
- V KRN 709/65 1965-09-10Czy orzeczenie sądu wydane w składzie, w którym zasiadali małżonkowie jako ławnicy, jest nieważne z powodu naruszenia przepisów o ustroju sądów?
Powołane przepisy
art. 49 pkt 2 KPCart. 49 pkt 2art. 371 § 2art. 396art. 384 KPC§ 2§ 2 pkt 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.