4 CR 28/59
PostanowienieIzba Cywilna1959-02-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kierownik urzędu stanu cywilnego ma obowiązek wpisać nazwisko matki jako nazwisko ojca w akcie urodzenia dziecka, gdy matka wskazała imię, które ma być wpisane jako imię ojca?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kierownik urzędu stanu cywilnego ma obowiązek wpisać nazwisko matki jako nazwisko ojca w akcie urodzenia dziecka, niezależnie od tego, czy matka wskazała imię, które ma być wpisane jako imię ojca. Pozostawienie rubryki "nazwisko ojca" pustej jest niedopuszczalne. Wpisanie fikcyjnego imienia i nazwiska ojca ma na celu stworzenie pozorów ustalenia ojcostwa, ale nie oznacza jego rzeczywistego ustalenia.Stan faktyczny
Leontyna L. złożyła wniosek o sprostowanie aktu urodzenia jej dziecka, domagając się skreślenia nazwiska matki wpisanego jako nazwisko ojca. Sąd Powiatowy uwzględnił wniosek, uznając, że wpisanie nazwiska matki jako nazwiska ojca było dopuszczalne tylko w przypadku braku wskazania imienia ojca. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną, kwestionując wykładnię Sądu Powiatowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i oddalił wniosek o sprostowanie aktu urodzenia.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: W. Święcicki, Z. Wiszniewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Leontyny L. o sprostowanie aktu urodzenia Anieli L., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu Powiatowego w Miliczu z dnia 11 października 1957 r.,zaskarżone postanowienie zmienił i wniosek oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy na wniosek Leontyny L. sprostował akt urodzenia jej dziecka w ten sposób, że w rubryce "ojciec" skreśla się nazwisko "L.". Sąd Powiatowy wyraził pogląd, że przy sporządzaniu aktu urodzenia naruszony został przepis art. 34 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego, skoro wpisane zostało nazwisko matki jako nazwisko ojca, mimo że matka wskazała imię, które ma być wpisane jako imię ojca. Zdaniem Sądu Powiatowego nazwisko matki jako nazwisko ojca wolno wpisać tylko wówczas, gdy przedstawiciel ustawowy dziecka nie wskazał imienia, które ma być wpisane jako imię ojca. Jeżeli je wskazał, należy wpisać wskazane imię, a rubrykę "nazwisko ojca" zostawić pustą.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Jak słusznie wywodzi rewizja nadzwyczajna, przyjęta przez Sąd Powiatowy wykładnia art. 34 ust. 2 pr. o a.s.c. jest błędna i zupełnie wypacza cel społeczny przepisu.Kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przy sporządzaniu aktu urodzenia dziecka, co do którego nie nastąpiło ustalenie ojcostwa w sposób prawem przepisany, w każdym wypadku z urzędu wpisać nazwisko matki jako nazwisko ojca. Jako imię ojca wpisać ma imię wskazane przez przedstawiciela ustawowego dziecka, a jeżeli wskazanie nie nastąpi - imię, które sam wybierze. Wskazanie czy niewskazanie imienia, które ma być wpisane jako imię ojca, nie ma oczywiście żadnego wpływu na istniejący zawsze obowiązek wpisania nazwiska matki jako nazwiska ojca. W aktach urodzenia sporządzanych pod rządem obecnie obowiązującego prawa o a.s.c. pozostawienie pustej rubryki "nazwisko ojca" nie jest w ogóle dopuszczalne. Skoro kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ż. wpisał - jako nazwisko ojca - nazwisko matki "L." a jako imię ojca - wskazane przez matkę imię "Walenty" oraz sporządził o tym adnotację w rubryce "uwagi", to postąpił zgodnie z przepisem art. 34 ust. 2 pr. o a.s.c.Wobec tego, że akt, którego wniosek o sprostowanie dotyczył, sporządzony został prawidłowo, wniosek podlegał oddaleniu. Zmiana zaskarżonego postanowienia jest dopuszczalna pomimo wniesienia rewizji nadzwyczajnej po upływie terminu przewidzianego w art. 399 § 1 k.p.c., gdyż zaskarżone postanowienie, jako zakłócające prawidłową rejestrację stanu cywilnego, narusza interes Państwa Ludowego.Wnioskodawczyni myli się, jeśli sądzi (zeznanie na rozprawie w dn. 11 października 1957 r.), że fakt wpisania w akcie urodzenia jej córki nazwiska "L." jako nazwiska ojca stoi na przeszkodzie wytoczeniu powództwa o ustalenie ojcostwa rzeczywistego ojca dziecka. Wpisanie w akcie urodzenia dziecka nieznanego ojca fikcyjnego imienia i nazwiska ojca ma na celu stworzenie w treści wypisów aktu pozorów, że ojcostwo jest ustalone, ale rzecz jasna nie tylko nie oznacza to, iż ojcostwo jest rzeczywiście ustalone, lecz świadczy właśnie o stanie wręcz przeciwnym. Fakt, że wpisane w akcie urodzenia dziecka dane o ojcu nie dotyczą rzeczywistego ojca, wynika jednak tylko z treści odpisu zupełnego aktu urodzenia, dlatego też do pozwu o ustalenie ojcostwa powinien być dołączony odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, a nie wypis tego aktu. Z wypisu bowiem aktu urodzenia nie można się dowiedzieć, czy figurujące w nim imię i nazwisko ojca dotyczą mężczyzny, którego ojcostwo w stosunku do dziecka zostało ustalone, czy też są to dane fikcyjne wpisane na podstawie art. 34 ust. 2 pr. o a.s.c. (taki właśnie jest cel tego przepisu).
Powiązane orzeczenia
- C 1254/52 1952-09-27Czy wpisanie imienia ojca do aktu urodzenia dziecka urodzonego poza małżeństwem, zgodnie z art. 62 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego, powinno być uzależnione od oceny dobra dziecka?
- II CR 231/61 1961-08-09Czy sąd może w postępowaniu o sprostowanie aktu urodzenia wprowadzać nowe dane dotyczące ojca dziecka, które nie były wskazane w akcie pierwotnym i nie wynikają z uznania dziecka lub stwierdzenia ojcostwa?
- I C 1518/53 1953-12-16Czy matka dziecka urodzonego przed zawarciem związku małżeńskiego przez rodziców ma legitymację czynną do samodzielnego dochodzenia ustalenia ojcostwa pozwanego, który nie uznał ojcostwa przed urzędem stanu cywilnego, mi…
- 4 CR 815/56 1956-10-08Czy sąd może sprostować akt urodzenia dziecka, którego ojciec nie jest znany, nadając mu nazwisko rodowe matki, mimo że matka była wdową i nosiła nazwisko zmarłego męża?
- III CRN 314/69 1969-04-09Czy sąd może ustalić treść aktu urodzenia, który nie został sporządzony w urzędzie stanu cywilnego, gdy istnieje możliwość jego sporządzenia w trybie zwykłym?
Powołane przepisy
art. 34 ust. 2art. 399 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.