C 1538/51

Uzasadnienie faktyczne...Dochodzone przez powoda roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za okres około sześciomiesięczny, podczas którego przebywając w areszcie tymczasowym nie mógł u pozwanej pracować, może być w razie braku takich przyczyn zaaresztowania powoda, które same w sobie dawałyby podstawę do niezwłocznego rozwiązania stosunku pracy stron - uzasadnione, jednakże zasadniczo tylko za okres trzech miesięcy. Wynika to przede wszystkim z uchwały (obecnie ogłoszonej w P. i Pr. zeszyt 5-6/52 str. 876 i nast.). Uchwałą tą Sąd Najwyższy ustalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych zasadę prawną, że w przypadku, o jaki w sprawie chodzi, pracownik tymczasowo aresztowany zachowuje prawo do wynagrodzenia przez krótki okres czasu w myśl art. 20 rozp. z dn. 16. III 1928 r., przy czym przy oznaczeniu tego okresu należy w szczególności mieć na względzie potrzeby osób pozostających na utrzymaniu aresztowanego pracownika. W uzasadnieniu tej uchwały zaś Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "krótki okres" nie powinien być krótszy od 2 tygodni i że okres ten w zależności od szczególnych okoliczności konkretnego przypadku może ulec przedłużeniu, jednakże nie dłużej niż do 3 miesięcy. Jeżeli przeto sama przyczyna aresztowania powoda nie uzasadniała niezwłocznego rozwiązania przez pozwaną Spółdzielnię stosunku pracy, to oddalenie przez Sąd Wojewódzki w całości żądania powoda zapłaty wynagrodzenia za czas jego przebywania w areszcie nie było zasadne. W takim przypadku przysługiwałoby powodowi roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za całe 3 miesiące z okresu jego przebywania w areszcie tymczasowym. Powód bowiem był pracownikiem przedsiębiorstwa uspołecznionego, a pismem okólnym z dnia 15. V 1952 r. w sprawie zasad postępowania kierowników urzędów i instytucji państwowych oraz przedsiębiorstw uspołecznionych w przypadku tymczasowego aresztowania pracownika (Monitor Polski nr A. 44/52) Prezes Rady Ministrów zarządził, iż w tych przypadkach należy aresztowanemu pracownikowi wypłacać przez pierwsze trzy miesiące połowę jego wynagrodzenia, a po umorzeniu postępowania karnego lub uniewinnieniu pracownika wyrokiem sądowym winna mu być wypłacona druga połowa tego wynagrodzenia. Wytyczne, w tym piśmie okólnym zawarte, ustanawiając dla pracowników kontraktowych korzystniejsze warunki niż te, które wynikają dla nich z przepisów prawa (wyjaśnionych w przytoczonej uchwale S. N. z dnia 16. VI 1951 r.), jak np. przyznanie pracownikom w każdym przypadku tego rodzaju wynagrodzenia za całe trzy miesiące bez względu na szczególne okoliczności konkretnej sprawy, stwarzają dla nich prawo podmiotowe. Prawo to przyznane w piśmie okólnym Prezesa Rady Min. także za okres przed wydaniem tego pisma, winno być przez sądy uwzględnione przy rozstrzyganiu konkretnych spraw, przez co w niczym uchwała składu 7-miu sędziów S. N. nie zostanie podważona...O ile chodzi o roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia za okres po zwolnieniu go z aresztu tymczasowego i odmowie przyjęcia go do pracy, które to roszczenie powód opiera na art. 39 rozp. z dn. 16. III 1928 r., to według dalszej zasady, ustalonej w cytowanej uchwale składu 7 sędziów S. N., niemożność wykonywania obowiązków z umowy o pracę pracownika umysłowego tymczasowo aresztowanego stanowi sama przez się ważną przyczynę rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia, gdy trwa przez okres czasu trzech miesięcy ewentualnie nawet krótszy. Gdy zaś niemożność pełnienia pracy przez powoda wobec przebywania jego w areszcie tymczasowym trwała przez około 6 miesięcy, roszczenie to należałoby zasadniczo uznać za pozbawione podstaw prawnych.Odmiennie jednak sprawa przedstawiałaby się, gdyby aresztowanie powoda - jak to twierdzi skarżący - nastąpiło z winy pozwanej Spółdzielni. Sąd Najwyższy w końcowym ustępie uzasadnienia cytowanej uchwały z dnia 16. VI. 1951 r. wyjaśnił, że w razie gdy tymczasowe aresztowanie nastąpiło na skutek doniesienia pracodawcy, a postępowanie karne zostało umorzone, kwestia wypłaty wynagrodzenia musi być rozstrzygnięta na podstawie ogólnych zasad dotyczących obowiązku pokrycia szkód i strat... Gdyby Sąd I instancji był przy ocenie całokształtu zebranego materiału i bez popadnięcia z nim w sprzeczność ustalił, iż oskarżenie powoda o nadużycie nastąpiło z inicjatywy pozwanej wzgl. jej poprzedniczki, to rzeczą Sądu było ocenić, w jakiej mierze w postępowaniu pozwanej wzgl. jej poprzedniczki mieszczą się cechy popełnienia czynu niedozwolonego, rodzącego obowiązek odszkodowania powoda w drodze wyrównania strat, jakie dlań aresztowanie spowodowało. Zaznaczyć atoli należy, iż sam fakt nieuzasadnionego oskarżenia do władz powołanych do ścigania przestępstw nie może być uznany za czyn niedozwolony w rozumieniu art. 134 k.z., jeżeli w okolicznościach sprawy wnoszący oskarżenie mógł być przekonany o prawdziwości zarzutów w oskarżeniu przestawionych, zwłaszcza gdy działał z zamiarem ochrony mienia społecznego.Z powyższych wyjaśnień wynika, że w razie stwierdzenia, że tymczasowe aresztowanie było spowodowane czynem niedozwolonym pozwanej Spółdzielni lub jej poprzedniczki, uzasadnione byłoby roszczenie powoda o wynagrodzenie zarówno za cały czas niemożności świadczenia pracy wskutek aresztowania, jak i za miesiąc, w którym nastąpiło wypowiedzenie i za dalsze trzy miesiące (art. 39 rozp. z 16.III 1928 r.), skoro bez popełnienia czynu niedozwolonego przez pozwaną powodowi to wynagrodzenie by przysługiwało...