C 1637/52
PostanowienieIzba Cywilna1953-01-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd jest zobowiązany do uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego przy podziale nieruchomości spadkowej, gdy nieruchomość przyznawana jest w całości jednemu ze współspadkobierców?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 147 § 1 dekretu z dnia 8 listopada 1949 r. o postępowaniu spadkowym zobowiązuje sąd do uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego nie tylko przy podziale nieruchomości, ale także gdy nieruchomość przyznawana jest w całości jednemu ze współspadkobierców. Naruszenie tego przepisu następuje, gdy w wyniku postanowienia o podziale powstaje nadmierne nagromadzenie ziemi w jednym ręku, możliwe do uniknięcia przy innym sposobie działu, co jest sprzeczne z interesem klasowym i polityką agrarną państwa.Stan faktyczny
Rewizja nadzwyczajna zarzuciła naruszenie art. 147 § 1 dekretu o postępowaniu spadkowym poprzez przyznanie całej nieruchomości spadkowej jednemu ze współspadkobierców, co miało prowadzić do nadmiernego nagromadzenia ziemi. Sąd Najwyższy analizował stan faktyczny, w tym powierzchnię posiadanych przez współspadkobiercę gospodarstw i jego zamiary dotyczące dalszego użytkowania ziemi. Wnioskodawca argumentował, że nie spowoduje to nadmiernego nagromadzenia ziemi, a inni uczestnicy nie zgłosili chęci otrzymania spadku w naturze.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną, uznając, że w analizowanym przypadku nie doszło do naruszenia interesu społeczno-gospodarczego.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneNie można odmówić słuszności poglądowi rewizji nadzwyczajnej, że przepis art. 147 § 1 dekretu z dnia 8.XI.1949 r. o postępowaniu spadkowym zobowiązuje sąd do uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego nie tylko wówczas, gdy postanowienie działowe nakazuje, podział nieruchomości, lecz także gdy na jego podstawie nieruchomość przyznana zostaje w całości jednemu ze współspadkobierców. Gdyby zatem w wyniku zaskarżonego postanowienia miało powstać nadmierne nagromadzenie ziemi w jednym ręku, możliwe do uniknięcia przy innym sposobie dokonania działu, rozstrzygnięcie takie, jako sprzeczne z interesem klasowym, który znajduje wyraz w polityce agrarnej Państwa Ludowego, naruszałoby w sposób istotny art. 147 § 1 cyt dekretu.Taki stan rzeczy nie ma jednak miejsca, skoro wbrew treści zaświadczenia dołączonego do rewizji nadzwyczajnej, z zaświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że gospodarki o powierzchni 2,30 ha w grom. Buczek Adam P. od 1945 r. nie użytkuje wobec przekazania jej zamężnej córce oraz że należące do niego gospodarstwo w Czyżewie Szlacheckim obejmuje obszar zaledwie 3,18 ha. Nie jest też sprzeczny z doświadczeniem życiowym argument P., że po objęciu ziemi przyznanej mu w drodze działu zamierza swe dotychczasowe gospodarstwo oddać dorosłemu synowi, który z nim obecnie zamieszkuje.Poza tym należy mieć na uwadze, że żaden z pozostałych uczestników działu nie zgłosił chęci otrzymania spadku w naturze, że możliwość gospodarcza podziału spadku, obejmującego niepodzielną połowę 10 morgów gruntu tj. praktycznie 5 morgów, jest wątpliwa oraz że Jan i Helena P., jako nie będący spadkobiercami Antoniny K., nie mogli być przy podziale spadku po niej brani w rachubę.
Powiązane orzeczenia
- C 366/49 1950-04-22Czy w postępowaniu o dział spadku, sąd drugiej instancji prawidłowo przyznał nieruchomość spadkową jednemu ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty pozostałych, kierując się względami społeczno-gospodarczymi, mimo braku wni…
- I CR 406/58 1958-06-13Czy sposób podziału majątku spadkowego, polegający na dalszym dzieleniu wąskich i długich pasów ziemi, jest sprzeczny z interesem społeczno-gospodarczym i czy sąd powinien uwzględniać opinie władz ziemskich dotyczące żyw…
- I CR 338/59 1959-11-07Czy dopuszczalne jest utrzymanie w mocy postanowienia o podziale majątku spadkowego, jeśli masa spadkowa nie została prawidłowo ustalona, a podział może naruszać interes społeczno-gospodarczy poprzez rozdrobnienie nieruc…
- C 386/49 1950-04-20Czy sąd dokonujący podziału nieruchomości spadkowej może odstąpić od planu podziału zaopiniowanego przez władzę ziemską na rzecz podziału na mniejszą liczbę części o większej powierzchni, bez ponownego zasięgnięcia opini…
- IV CR 819/60 1961-02-16Czy podział nieruchomości rolnej, który prowadzi do likwidacji lub rozdrobnienia istniejącego gospodarstwa rolnego, jest dopuszczalny w świetle interesu społeczno-gospodarczego i obowiązujących wytycznych wymiaru sprawie…
Powołane przepisy
art. 147 § 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.