C 1717/52
PostanowienieIzba Cywilna1952-11-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik etatowy Państwowego Monopolu Spirytusowego, zwolniony bez wypowiedzenia, może dochodzić przed sądem roszczeń o trzymiesięczne wynagrodzenie, odprawę i ekwiwalent za urlop, jeśli jego stosunek pracy ma charakter administracyjnoprawny?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił rewizję, potwierdzając, że stosunek pracy etatowych pracowników Państwowego Monopolu Spirytusowego (PMS) nadal ma charakter administracyjnoprawny, pomimo wejścia w życie dekretu o przedsiębiorstwach państwowych. Sąd uznał, że przepisy dekretu nie uchyliły poprzednich regulacji normujących ten stosunek jako administracyjnoprawny, a między przedsiębiorstwem państwowym a jego pracownikami może istnieć stosunek inny niż cywilnoprawny, o czym decyduje ustawa.Stan faktyczny
Powód, Wacław W., pracownik etatowy Państwowego Monopolu Spirytusowego (PMS), został zwolniony bez wypowiedzenia. Sąd Powiatowy odrzucił jego pozew o odszkodowanie, uznając niedopuszczalność drogi sądowej ze względu na administracyjnoprawny charakter stosunku pracy. Powód zaskarżył to postanowienie, argumentując, że wejście w życie dekretu o przedsiębiorstwach państwowych zmieniło charakter stosunku pracy na cywilnoprawny. Sąd Wojewódzki przekazał sprawę do Sądu Najwyższego z uwagi na sporne zagadnienie prawne.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. Poznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wacława W. przeciwko Państwowemu Monopolowi Spirytusowemu o należność za pracę, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. Poznania z dnia 29 sierpnia 1952 r.,rewizję oddaliłUzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Poznaniu odrzucił pozew Wacława W. o odszkodowanie za zwolnienie go z pracy bez wypowiedzenia z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Sąd ustalił, że powód był pracownikiem etatowym PMS, a zarazem uznał, że stosunek pracy etatowych pracowników PMS podlega przepisom rozporządzenia z dnia 3 kwietnia 1935 r. (Dz. U. Nr 31, poz. 228) i z mocy § 1 i nast. tegoż rozporządzenia ma charakter "publicznoprawny".Powyższe postanowienie powód zaskarżył rewizją, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego, z mocy art. 24 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 439), przepisy powyższego dekretu dotyczą i strony pozwanej i błędne jest stanowisko Sądu Powiatowego, że skutkiem wejścia w życie powołanego dekretu zmieniła się tylko organizacja przedsiębiorstwa, lecz nie zmienił się stosunek pracowników PMS. Skoro PMS uzyskał odrębną osobowość prawną, nie jest już zatem identyczny ze Skarbem Państwa. Zmiana struktury pozwanego PMS musiała wpłynąć na zmianę stosunku prawnego łączącego go z pracownikami. W szczególności, żadne z przedsiębiorstw posiadające odrębną osobowość prawną nie może regulować stosunku pracowników na podstawie "publicznoprawnej", lecz stosunek ten jest wyłącznie "prywatnoprawny". Rozporządzenie z dnia 3 kwietnia 1935 r. obowiązuje tylko co do treści umów o pracę, lecz nie co do charakteru stosunku służbowego.Sąd Wojewódzki w Poznaniu przekazał sprawę z mocy art. 388 k.p.c. do rozpoznania Sądowi Najwyższemu z uwagi na sporne zagadnienie prawne, czy droga sądowa dla roszczeń zwolnionego etatowego pracownika PMS o trzymiesięczne wynagrodzenie i odprawę oraz ekwiwalent za jednomiesięczny urlop jest wyłączona bez względu na zmiany organizacyjne przedsiębiorstw państwowych, którym uległy one na podstawie dekretu z dnia 26 października 1950 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 439).Skarżący nie kwestionuje, że z mocy przepisów rozporządzenia z dnia 11 lipca 1932 r. o monopolu spirytusowym (Dz. U. Nr 63, poz. 586) i powołanego przez Sąd Powiatowy rozporządzenia stosunek pracy pracowników etatowych PMS był stosunkiem administracyjnoprawnym. Przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r., na które powód się powołuje, nie uchylają postanowień poprzednich przepisów normujących ten stosunek prawny jako administracyjnoprawny. Brak jest zatem podstaw do uznania, żeby stosunek powoda utracił ten charakter. Sąd Najwyższy nie podzielił zdania skarżącego, jakoby pomiędzy przedsiębiorstwem państwowym a jego pracownikami mógł istnieć tylko stosunek cywilnoprawny. O tym, jakiego rodzaju jest stosunek, decyduje ustawa. Ponadto już powołane rozporządzenie z dnia 11 lipca 1932 r. przewidywało odrębną od Skarbu Państwa osobowość prawną PMS.Z tych powodów Sąd Najwyższy rewizję oddalił z mocy art. 383 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I CR 2083/54 1955-01-13Czy spory ze stosunku pracy między pracownikami a Powszechną Kasą Oszczędności podlegają rozpoznaniu przez zakładowe komisje rozjemcze, czy też przez sądy powszechne?
- I PKN 42/99 1999-05-14Czy sąd jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie o przywrócenie poprzednich warunków pracy i płacy, gdy toczy się równolegle proces o przywrócenie do pracy na skutek późniejszego rozwiązania stosunku pracy…
- II CR 1267/56 1957-06-25Czy sąd był właściwy do rozpoznania sporu o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, jeśli sprawa nie przeszła przez zakładową komisję rozjemczą zgodnie z procedurą?
- I PRN 79/84 1984-06-13Czy sąd pracy, rozpatrując sprawę o przywrócenie do pracy pracownika na stanowisku kierowniczym, naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając wszechstronnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie dopuszczając…
- 1 CR 868/61 1962-10-02Czy pracownikowi, który uzyskał już odszkodowanie za bezpodstawne zwolnienie z pracy, przysługują dalsze roszczenia odszkodowawcze wykraczające poza zakres określony w dekrecie z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu d…
Powołane przepisy
art. 24 ust. 1art. 388 KPCart. 383 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.