C 2375/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Walentego J. przeciwko Skarbowi Państwa o należność za pracę, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 14 września 1951 r.rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód, wyjaśniając, że jest udziałowcem i członkiem zarządu Fabryki Dachówek, spółki z ogr. odp., a zarazem jej pracownikiem kierującym przedsiębiorstwem i że na przedsiębiorstwo to został rozciągnięty przymusowy zarząd państwowy z końcem marca 1950 r., a następnie zostało ono znacjonalizowane, żądał wynagrodzenia za kwiecień, maj i czerwiec 1950 r. na tej zasadzie, że strona pozwana nie zatrudniła powoda po wprowadzeniu przymusowego zarządu państwowego.Sąd Powiatowy powództwo oddalił, uznając, że powód nie może domagać się, aby przedsiębiorstwo państwowe zatrudniało go w dalszym ciągu w charakterze pracownika w zakładzie pracy, którego on jest współwłaścicielem, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasad współżycia społecznego w Państwie Ludowym (art. 3 przepisów ogólnych prawa cywilnego). Przejęte pod przymusowy zarząd państwowy albo upaństwowione przedsiębiorstwo państwowe ma zupełnie inny charakter niż przedsiębiorstwo prywatne, dlatego też właściciele przedsiębiorstwa nie powinni być w nim w dalszym ciągu zatrudnieni.Powyższy wyrok zaskarżył powód, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie powództwa z powodu błędnego zastosowania art. 3 przepisów ogólnych prawa cywilnego. Zdaniem skarżącego, nie można tego przepisu tłumaczyć w ten sposób, że Państwo Ludowe może rozwiązać ze swym pracownikiem umowę o pracę bez żadnego wypowiedzenia i odszkodowania. Ustawy uznane za obowiązujące wiążą nie tylko pracownika, ale również i przedsiębiorcę, którym w tym przypadku jest pozwany. Argument, że powód jako współwłaściciel przedsiębiorstwa nie powinien być w dalszym ciągu zatrudniony, jest nie trafny i sprzeczny z wyżej powołaną normą prawną, pozwany bowiem nie musiał wcale zatrudniać powoda w tym samym przedsiębiorstwie, lecz mógł dać mu odpowiednią pracę w innym swym przedsiębiorstwie. Wprawdzie pozwany zaproponował powodowi objęcie stanowiska kierownika cegielni w N. W., jednak powód nie objął go, ponieważ pozwany kategorycznie odmówił powodowi zapłacenia za kilka miesięcy wynagrodzenia. Winę ponosi w tym przypadku nie powód, lecz pozwany.Sąd Wojewódzki w Poznaniu przekazał sprawę z mocy art. 388 k.p.c. do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, z uwagi na nasuwające wątpliwości zagadnienia prawne: a) "Czy ustanowienie zarządu państwowego jako wstępny krok do przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa stanowi ważną przyczynę do natychmiastowego rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy z pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę zawartej przed ustanowieniem zarządu, czy też stosunek pracy trwa nadal, jak w przypadku przejęcia przedsiębiorstwa w myśl art. 35 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych", b) "Czy dalsze zatrudnienie kierownika, który jest także udziałowcem spółki z ogr. odp., stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego w Państwie Ludowym (art. 3 przepisów ogólnych prawa cywilnego)".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Istotą przymusowego zarządu przedsiębiorstwa jest wyjęcie go spod zarządu właściciela, a nie przejęcie właściciela jako pracownika. W spornym przypadku właścicielem przedsiębiorstwa jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zasada stosująca się do właściciela indywidualnego stosuje się zatem w danym przypadku do organu spółki, w którego skład wchodzi według własnych twierdzeń powód. Okoliczność, że powód będąc udziałowcem i członkiem zarządu był ponadto pracownikiem spółki kierującym jej przedsiębiorstwem, nie pozbawia go charakteru członka organu spółki. Istniejący zarazem stosunek pracy jest w takim przypadku tylko formą pobierania wynagrodzenia za pracę zarządcy. Z tych powodów "stosunek pracy" z powodem nie może obciążać przymusowego zarządcy.Skoro w ten sposób zaskarżone orzeczenie z innych wprawdzie względów niż przytoczone przez Sąd pierwszej instancji, niemniej odpowiada prawu, Sąd Najwyższy rewizję oddalił na zasadzie art. 383 k.p.c. bez rozważenia wątpliwości powołanych przez Sąd Wojewódzki w związku z treścią motywów wyroku pierwszej instancji.