C 548/52
PostanowienieIzba Cywilna1952-04-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem pozwanego ogranicza jego zdolność procesową lub legitymację procesową w sprawach dotyczących zobowiązań pieniężnych wynikających z zbiorowego układu pracy?Ratio decidendi
Ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem pozwanego nie uchyla ani nie ogranicza jego zdolności procesowej, ponieważ zdolność ta jest powiązana ze zdolnością prawną i zdolnością do czynności prawnych, na które zarząd przymusowy nie ma wpływu. Pozwany nadal odpowiada za długi całym swoim majątkiem, w tym majątkiem nieobjętym zarządem, co oznacza, że jego legitymacja procesowa w zakresie tej części odpowiedzialności pozostaje nienaruszona.Stan faktyczny
Związek Zawodowy wniósł powództwo przeciwko przedsiębiorcy budowlanemu o świadczenia pieniężne wynikające z zbiorowego układu pracy. Pozwany zaskarżył wyrok sądu pierwszej instancji, argumentując, że wobec objęcia jego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym, obowiązek uiszczenia długu spoczywa na zarządcy, a on sam utracił zdolność procesową w sprawach dotyczących zarządzanego majątku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego, potwierdzając tym samym zasadność wyroku sądu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Powiatowy uwzględnił powództwo Związku Zawodowego przeciw przedsiębiorcy budowlanemu o świadczenia pieniężne do których zobowiązywał go zbiorowy układ pracy. Wyrok ten zaskarżył pozwany zarzucając, że wobec objęcia jego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym, na zarządcy państwowym ciąży obowiązek uiszczenia długu, a pozwany utracił zdolność procesową w sprawach zarządzanego majątku. Sąd Najwyższy rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWbrew zapatrywaniom pozwanego, zarząd przymusowy ani nie uchyla, ani nie ogranicza jego zdolności procesowej. Jak wynika z art. 57 § 1 k. p. c., strona posiada zdolność procesową, jeżeli co do przedmiotu sporu może zobowiązać się przez umowę jeżeli więc tak dalece posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Na te zdolności ustanowienie zarządu przymusowego nie może mieć żadnego wpływu. Zdolności prawnej bowiem nie traci się w częściach, ustaje ona zawsze w całości i to u osoby fizycznej wskutek śmierci. Ograniczenie zaś zdolności do czynności prawnych następuje przez ubezwłasnowolnienie. Nie wyłącza i nie ogranicza również ustanowienie zarządu przymusowego legitymacji procesowej pozwanego. Za dług objęty sporem pozwany odpowiada całym majątkiem, a zatem i majątkiem nie objętym zarządem. O ile więc chodzi o tę część jego odpowiedzialności, powództwo jest skierowane przeciwko właściwej osobie. Pozwany na cele swej obrony pragnąłby wykorzystać okoliczność że przedsiębiorstwo jego stanowi odrębną masę majątkową, która weszła pod dyspozycję zarządcy przymusowego przy uchyleniu prawa pozwanego do rozporządzania tą masą. Wpływ tych okoliczności nie wychodzi jednak poza granice tej masy. Jak bowiem zaznaczono już wyżej odpowiedzialność za dług stanowiący przedmiot sporu nie przestała wskutek zaprowadzenia zarządu ciążyć na dalszym majątku pozwanego. Tylko realizacja tej odpowiedzialności nie może już nastąpić z majątku podlegającego zarządowi bez udziału zarządcy. Toteż wierzyciel chcąc zaspokoić się z tego majątku musiałby uzyskać szczególny tytuł przeciwko zarządcy i w tej potrzebie jedynie objawia się, o ile chodzi o dochodzenie spornego roszczenia, wpływ zaprowadzenia zarządu przymusowego.
Powiązane orzeczenia
- C 338/52 1952-11-18Czy państwowy zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem prywatnym może zaspokajać zobowiązania z okresu poprzedzającego jego ustanowienie, w szczególności wynagrodzenie za pracę i należności z umów o świadczenie usług?
- C 2375/52 1952-04-11Czy ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem stanowi ważną przyczynę do natychmiastowego rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem, który jest jednocześnie udziałowcem i członkiem zarządu tego…
- II C 1831/52 1953-06-19Czy przymusowy zarząd państwowy odpowiada za zobowiązania przedsiębiorstwa powstałe przed jego ustanowieniem, jeśli nie uzyskano zgody właściwego ministra na ich zaspokojenie?
- I C 951/53 1954-12-03Czy zarząd przymusowy przedsiębiorstwa odpowiada za wynagrodzenie członka zarządu w formie procentu od obrotu, ustalone przed ustanowieniem zarządu?
- II CR 631/54 1954-05-13Czy zarządca przymusowy przedsiębiorstwa państwowego, który korzysta ze składników majątkowych przedsiębiorstwa na podstawie aktu administracyjnego ustanowienia zarządu, jest zobowiązany do zapłaty czynszu właścicielowi…
Powołane przepisy
art. 57 § 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.