I C 951/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Haliny H. przeciwko firmie "Bracia H. Spadkobiercy" pod zarządem państwowym o należność za pracę, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 14 kwietnia 1953 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneHalina H. powołując się na to, że walne zebranie spólników firmy "Bracia H. Spadkobiercy" uchwałą z dnia 14 czerwca 1948 r. ustaliło wysokość jej wynagrodzenia w charakterze członka zarządu wymienionej spółki na 30.000 zł miesięcznie i 2% od obrotu, dochodzi 17.392 zł 14 gr tytułem reszty należności od obrotu za 1950 r. do dnia 28 października tegoż roku jako daty objęcia firmy "Bracia H. Spadkobiercy" pod przymusowy zarząd państwowy.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, wychodząc z założenia, że dochodzona suma nie jest należnością za pracę w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz prowizją, za którą zarząd przymusowy nie odpowiada.Rewizja powódki zarzuca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego sprzeczność ustaleń z materiałem sprawy i wynikającą stąd dowolność wniosku o braku związku między pracą powódki a częścią wynagrodzenia w formie odsetek od obrotu. Wynagrodzenie tego typu, zwyczajowo przyjęte, pomyślane jest jako bodziec dla dyrektora przedsiębiorstwa w kierunku zwiększenia obrotów firmy, a tym samym jej dochodowości. Przepis art. 16 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. Nr 35, poz. 323) przewiduje wynagrodzenie pracownika w postaci procentu od obrotu, co zdaniem skarżącego, świadczy o tym, że nie jest ono prowizją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.W myśl art. 10 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67) zarządca przymusowy nie ma prawa zaspokajać żadnych zobowiązań przedsiębiorstwa, poza wydatkami bieżącymi. W orzeczeniu z dnia 16 listopada 1952 r. sygn. C. 338/52 ("Państwo i Prawo" 1953; z. 3, s. 447) Sąd Najwyższy w oparciu o art. 1 przep. og. pr. cyw. i mając na uwadze znaczenie, jakie w naszym ustroju społeczno-gospodarczym posiada praca, uznał, że prawo do wynagrodzenia za pracę wykonaną w okresie poprzedzającym ustanowienie zarządu przymusowego korzysta ze szczególnej ochrony i powinno być przez zarządcę honorowane na równi z pokrywaniem wydatków bieżących. Powyższy pogląd prawny Sąd Najwyższy uzasadnił nadto stanowiskiem ustawodawcy, zajętym w art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), skoro bowiem Państwo przejmując przedsiębiorstwo w trybie powołanej ustawy na własność odpowiada za zobowiązania ze stosunku najmu pracy, brak jest dostatecznej podstawy do bardziej surowego traktowania takich należności przy ustanowieniu państwowego zarządu przymusowego.Powyższe stanowisko w całej rozciągłości podziela Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Ocena jednak roszczeń powódki, pod kątem widzenia przesłanek powołanego orzeczenia Sądu Najwyższego, prowadzić musi do wniosku, że roszczenia te w odniesieniu do zarządu przymusowego nie zasługują na uwzględnienie. Jeśli bowiem w drodze wyjątku Sąd Najwyższy przyjął odpowiedzialność zarządu przymusowego za zobowiązania ze stosunku najmu pracy, to intencja takiego rozwiązania może być tylko jedna, a mianowicie ochrona człowieka pracy przed trudnościami, z jakimi może się spotkać przy dochodzeniu swych należności, datujących się z okresu przed ustanowieniem zarządu przymusowego od właściciela przejętego pod zarząd przedsiębiorstwa. Takiego specjalnego, wyjątkowego traktowania nie może jednak domagać się od Państwa Ludowego członek zarządu - dyrektor kapitalistycznego przedsiębiorstwa. Kwalifikacja prawna łączącego go z pracodawcą stosunku jako stosunku najmu pracy, gdyby ją nawet uznać za trafną, nie może bowiem przesłaniać ścisłego powiązania takiego dyrektora z interesami jego kapitalistycznych pracodawców i faktu bezpośredniej realizacji przez niego ich dążeń do "zapewnienia maksymalnego zysku kapitalistycznego w drodze wyzysku".Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.