C 2822/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński. Sędziowie: Z. Ehrenkreutz (sprawozdawca), A. Walas. Wiceprokurator Generalnej Prokuratury: A. Meszorer.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie w wniosku Józefa i Heleny O. przeciwko Antoniemu i Konstancji B. o rozwiązanie stosunku przysposobienia małoletniej Doroty B., po rozpoznaniu rewizji Antoniego i Konstancji B. od postanowienia Sądu Powiatowego w Rawiczu z dnia 16 lipca 1952 r.,zaskarżone postanowienie zmienił i wniosek Józefa i Heleny O. o rozwiązanie stosunku przysposobienia małoletniej Doroty B. oddalił.Uzasadnienie faktyczneJózef O. i Helena N. znajdowali się w czasie okupacji na robotach w Niemczech. Dnia 13 lutego 1942 r. Helena N. urodziła w T. córkę Dorotę Marię, którą Józef O. uznał za swoje dziecko. Dnia 20 grudnia 1942 r. Józef O. i Helena N. zawarli związek małżeński. Dziecko ich zostało umieszczone w domu dziecka (Kinderheim) w T., a następnie przewiezione do W. Z powodu działań wojennych rodzice dziecka zostali zmuszeni do wyjazdu do Czechosłowacji, skąd w 1946 r. powrócili do kraju. Wszczęte przez nich poszukiwania dziecka nie dały rezultatu. Dopiero w 1952 r. małżonkowie O. dowiedzieli się, iż dziecko ich znajduje się w R. Zostało ono przewiezione dnia 10 kwietnia 1945 r. z W. do R. jako dziecko nieznanych rodziców i przyjęte na wychowanie przez Konstancję B., którą sąd zamianował opiekunką dziecka.W dniu 26 lutego 1947 r. małżonkowie Antoni i Konstancja B. przysposobili to dziecko aktem notarialnym zawartym przed notariuszem Franciszkiem K. w R., zatwierdzonym postanowieniem Sądu Grodzkiego w Rawiczu z dnia 6 marca 1947 r.We wniosku z dnia 6 czerwca 1952 r. małżonkowie O. domagali się rozwiązania stosunku przysposobienia ich małoletniej córki przez małżonków B.Małżonkowie B. wnosili o oddalenie wniosku twierdząc, iż od 1945 r. wychowują przysposobione dziecko, do którego się bardzo przywiązali, a i dziecko przywiązało się w ciągu siedmiu lat do nich.Sąd Powiatowy uwzględnił wniosek małżonków O.W rewizji małżonkowie B. wnoszą o uchylenie postanowienia Sądu Powiatowego i oddalenie wniosku w przedmiocie rozwiązania stosunku przysposobienia.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę w trybie art. 388 k.p.c. Sądowi Najwyższemu ze względu na budzące poważne wątpliwości zagadnienia prawne: czy rodzice dziecka, małżonkowie O., mogą żądać rozwiązania stosunku przysposobienia (art. 70 kod. rodz.) (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ze względu na złożenie wniosku o rozwiązanie stosunku przysposobienia po wejściu w życie kodeksu rodzinnego mają zastosowanie w myśl art. X i XXIII § 1 przep. wpr. kod. rodz. przepisy tegoż kodeksu.W myśl art. 70 kod. rodz. rozwiązania stosunku przysposobienia mogą żądać tylko przysposobiony i przysposabiający. Gdy, jak w danym przypadku, osoba przysposobiona nie ma zdolności do działań prawnych, powinna ona być zastąpiona przez ustawowego przedstawiciela.Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym (art. 69 § 1 kod. rodz.), natomiast między przysposabiającymi a przysposobionym powstaje taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi (art. 64 kod. rodz.). Przedstawicielstwo więc ustawowe przysposobionego dziecka (art. 57 § 1 kod. rodz.), jak i prawo reprezentowania go przed sądem, służy przysposabiającym. Brak jest wskazania ustawy, by w zakresie złożenia wniosku o rozwiązanie przysposobienia atrybuty władzy rodzicielskiej odżywały. Z wnioskiem więc o rozwiązanie przysposobienia dziecka wystąpić może tylko kurator, ustanowiony przez władzę opiekuńczą (art. 57 § 3 kod. rodz.).Z tym poglądem nie stoi w sprzeczności art. 30 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli.Powyższy przepis proceduralny nie reguluje bowiem zagadnienia, komu służy uprawnienie do zgłoszenia wniosku o rozwiązanie stosunku przysposobienia, lecz tylko wskazuje, jakie osoby powinny być wezwane na rozprawę w charakterze uczestników postępowania w sprawie przez osobę uprawnioną już wszczętej. Wśród osób tych figurują rodzice dziecka przysposobionego, jeżeli przed przysposobieniem przysługiwała im władza rodzicielska.Zdanie ostatnie art. 30 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli o tym, że "w braku rodziców władza opiekuńcza wyznaczy kuratora do reprezentowania przysposobionego", dotyczy sytuacji, gdy z wnioskiem o rozwiązanie przysposobienia występują przysposabiający. W tym bowiem przypadku małoletniego jako uczestnika postępowania reprezentują bądź rodzice, jeżeli przed przysposobieniem przysługiwała im władza rodzicielska, bądź też, w braku takich rodziców, kurator wyznaczony przez władzę opiekuńczą.Postępowanie o ustanowienie kuratora, który miałby w imieniu dziecka wystąpić z wnioskiem o rozwiązanie przysposobienia, staje się w ten sposób środkiem dodatkowej kontroli decyzji rodziców dziecka, którzy wyrazili już swego czasu zgodę na przysposobienie, a obecnie pragnęliby je rozwiązać.W niniejszej sprawie małżonkowie O. wobec braku legitymacji czynnej z art. 70 kod. rodz. nie mogli zgłosić wniosku o rozwiązanie stosunku przysposobienia ich córki. Dlatego też zaskarżone postanowienie należy zmienić i wniosek ich oddalić.Małżonkowie O. pragnąc odzyskać władzę rodzicielską nad swą córką, z którą zostali rozdzieleni na skutek okoliczności wojennych, powinni wystąpić do Sądu Powiatowego jako władzy opiekuńczej z wnioskiem o ustanowienie kuratora do zgłoszenia wniosku o rozwiązanie stosunku przysposobienia.Skoro wniosek taki zostanie przez ustanowionego kuratora w imieniu małoletniego przysposobionego wniesiony do Sądu Powiatowego, na rozprawę powinni być wezwani, oprócz wnioskodawcy, małżonkowie B. jako przysposabiający i małżonkowie O. jako rodzice przysposobionego dziecka.