I CR 305/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku o rozwiązanie przysposobienia Danuty Jolanty L., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 20 lutego 1960 r.,zmienił zaskarżone postanowienie i postanowienie Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 17 lutego 1959 r. w ten sposób, że oddalił wniosek o rozwiązanie przysposobienia.Uzasadnienie faktyczneSądy w obu instancjach orzekły rozwiązanie przysposobienia małoletniej Danuty Jolanty z B. L. przez małżonków L., orzeczonego prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 23.IV.1957 r.Motywując rozwiązanie przysposobienia, sądy podkreśliły, że przysposabiającym niczego nie można zarzucić, gdy chodzi o sposób wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią, natomiast zachodzą inne okoliczności uzasadniające rozwiązanie stosunku przysposobienia, mianowicie a) brak wyjątkowości przypadku w rozumieniu art. 65 § 1 k.r., gdyż małoletnia ma obydwoje rodziców, b) przymus psychiczny przy wyrażaniu zgody na przysposobienie po stronie małżonków B., c) dobro dziecka, które powinno się wychowywać we własnej rodzinie w otoczeniu rodzeństwa naturalnego.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku o rozwiązanie przysposobienia.Sąd Najwyższy z mocy art. 396 § 1, 398 i 386 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. i art. 2, 30 i nast. ustawy z dnia 27.VIII.1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną z przyczyn w niej podanych. Mianowicie przysposobienie powinno powodować ukształtowanie się silnej więzi rodzinnej, która tylko z bardzo ważnych powodów może być zerwana (por. motywy S.N. podane w orzeczeniu z dnia 20.VI.1953 r. - OSN 1954, poz. 23). Nie można rozwiązać przysposobienia z tej tylko przyczyny, że rodzice następnie zmienili zdanie co do przysposobienia. Możliwość takiej zmiany podważałaby ze szkodą społeczną trwałość przysposobienia i rację jego bytu.Kwestia, w jakim stanie psychicznym znajdowała się matka dziecka przed jego przysposobieniem, nie ma znaczenia w sprawie o rozwiązanie przysposobienia. Dla jej wyniku istotne jest, czy dobro dziecka wymaga rozwiązania przysposobienia. Fakt, że L. wywierał silny nacisk na małżonków B., żądając wydania dziecka i wyrażenia zgody na przysposobienie, nie może być uważany za "przymus", gdyż rodzice nie oddaliby swego dziecka tylko dlatego, że czuli się zniewoleni tymi naleganiami lub działali na skutek pogróżek rozgłoszenia kompromitujących szczegółów pożycia i cenienia sobie wyżej "dobrej opinii" niż własnego dziecka. Z materiału sprawy wynika, że matka dziecka i L. współżyli ze sobą i że ojcem dziecka jest najprawdopodobniej przysposabiający L. Matka dziecka rozstawała się z nim wracając do swego męża. Późniejsze pogodzenie się małżonków nie może uzasadniać rozwiązania przysposobienia.Nie może też uzasadnić rozwiązania przysposobienia brak wyjątkowości przypadku w rozumieniu art. 65 § 1 k.r. Przyczyny rozwiązania przysposobienia muszą dotyczyć istotnych przesłanek przysposobienia (np. brak zgody rodziców), ocena zaś, czy przypadek był wyjątkowy w rozumieniu art. 65 § 1 k.r., do takich przesłanek nie należy. W razie przysposobienia dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską obojga rodziców przysposabiający nie mogą pozostawać przez cały czas w obawie, że przysposobienie będzie rozwiązane, dlatego iż sąd później dojdzie do przekonania, że wyjątkowości przypadku nie było. Jednakże okoliczności sprawy wskazywały na to, że zachodziła wyjątkowość przypadku, gdyż w obu zainteresowanych rodzinach istniał rozkład pożycia i wiele danych wskazywało na to, iż L. był faktycznym ojcem dziecka, dobro przeto dziecka przemawiało za przysposobieniem mimo domniemania pochodzenia z małżeństwa małżonków B. Chybiony był bowiem wniosek Sądu Powiatowego, że L. chciał przez przysposobienie dziecka rozbić małżeństwo B. Sąd przeoczył, że dziecko przysposobili oboje małżonkowie L. Przysposobienie zmierzało więc do scementowania małżeństw po przebytym kryzysie konkubinatu.Pogląd zaś Sądu, że L. wykazywał zmienność usposobienia, skoro nawiązał stosunki intymne z B., godzi także w B., która przecież opuściwszy swe dzieci, zdradzała swego męża, oboje zaś nie stracili przez to uczuć do dziecka.W tych okolicznościach, skoro dziecko jest wychowywane należycie przez L., nie było podstaw do rozwiązania przysposobienia.Z przyczyn wyżej wskazanych prawidłowa ocena prawna faktów niewadliwie ustalonych przez Sąd pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że żądanie rozwiązania przysposobienia - jako pozbawione podstaw prawnych - podlega oddaleniu. Zaznaczyć też należy, że dziecko przysposobione, przebywając od wiosny 1957 r., a więc przez okres kilkuletni, u małżonków L. pod ich troskliwą opieką, przyzwyczaiło się do nich. Zmiana tego stanu przez wprowadzenie przysposobionej do rodziny małżonków B., których starsze dzieci i dziecko dwuletnie nie znają przysposobionej, mogłoby wywołać w jej psychice następstwa niepożądane ze względów wychowawczych. Nie ma więc podstaw do uznania, że dobro przysposobionej wymaga rozwiązania przysposobienia. Prawidłowo bowiem w rewizji nadzwyczajnej wskazano, że nie można stanowczo stwierdzić, iż u małżonków B. dziecko znalazłoby się w korzystniejszych dla siebie warunkach bytu.