C 2877/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Centrali Spożywczej Przedsiębiorstwa Państwowego przeciwko Ignacemu K. o zapłatę 1.501 zł 50 gr, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Ostrowie z dnia 29 kwietnia 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWydział Prawny Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu, działający w imieniu Centrali Spożywczej, Przedsiębiorstwo Państwowe - Ekspozytura Wojewódzka w Poznaniu, domagał się w pozwie zasądzenia od pozwanego 1.501 zł 50 gr, uzasadniając swoje żądanie tym, że Centrala Spożywcza przejęła należność zlikwidowanej Państwowej Centrali Handlowej, która zleciła w punkcie sprzedaży w S. sprzedaż mąki pozwanemu, jako agentowi na podstawie umowy prowizyjnej. Opakowanie mąki powinien był pozwany zwracać Hurtowni Spożywczo-Przemysłowej PCH w O. W., lecz pozwany nie zwrócił opakowań na sumę 50.050 zł w dawnym pieniądzu.Pozwany przede wszystkim powołał się na przedawnienie z art. 285 k.z. twierdząc, że transakcje handlowe z powódką zakończył w dniu 29 kwietnia 1949 r., kiedy to zdał cały magazyn na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S.Sąd Powiatowy oddalił powództwo na zasadzie art. 285 pkt 1) k.z. uznając, iż nastąpiło przedawnienie przewidziane w tym artykule, gdyż Państwową Centralę Handlową należy uznać za kupca w rozumieniu tego przepisu.W rewizji Wydział Prawny wnosi o zmianę wyroku Sądu Powiatowego i uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów procesu.Pełnomocnik pozwanego wnosi o oddalenie rewizji oraz zasądzenie kosztów procesu.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. ze względu na budzące wątpliwości zagadnienie, czy Państwowa Centrala Handlowa była kupcem, do którego stosują się przepisy art. 285 k.z. o przedawnieniu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według ustaleń Sądu Powiatowego, zgodnych z twierdzeniami zawartymi w pozwie, pozwany prowadził w Państwowej Centrali Handlowej punkt sprzedaży mąki w S. jako agent na podstawie umowy prowizyjnej. Podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia zależy od stwierdzenia, czy Państwowa Centrala Handlowa była kupcem w rozumieniu art. 285 pkt 1) k.z. Pojęcie kupca określa art. 2 § 1 k.h., który podaje, iż kupcem jest, kto we własnym imieniu prowadzi przedsiębiorstwo zarobkowe. Już sama nazwa Państwowej Centrali Handlowej wskazuje, iż była to Centrala handlu państwowego, która za pomocą swych komórek organizacyjnych, jak np. Hurtowni Spożywczo-Przemysłowych rozprowadzała towary wśród ludności. Jednym z ogniw tego handlu był pozwany, który jako agent handlowy otrzymywał towar od Hurtowni Spożywczo-Przemysłowej Państwowej Centrali Handlowej w Ostrowie Wlkp. i rozprowadzał otrzymany towar wśród ludności, otrzymując jako wynagrodzenie prowizję od rozprowadzonego towaru.Z istoty tych transakcji dokonywanych przez ogniwo handlu hurtowego i detalicznego wynika, iż były to transakcje handlowo-zarobkowe, a więc i samo przedsiębiorstwo, które takie transakcje prowadziło, było zarobkowym, a skoro ponadto prowadziło transakcje we własnym imieniu, było kupcem.Państwowa Centrala Handlowa nie była przedsiębiorstwem w rozumieniu dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 8, poz. 42), gdyż powstała uprzednio i powołany dekret dopiero miał na celu unormowanie stanu prawnego przedsiębiorstw państwowych, które następowało w trybie przewidzianym w tym dekrecie. Następnie przeprowadzona likwidacja Państwowej Centrali Handlowej wskazuje, iż wykonała ona swoje dotychczasowe zadania, a handel państwowy przeszedł w ręce nowozorganizowanych jednostek. Jednakże do czasu likwidacji Państwowej Centrali Handlowej był w niej scentralizowany handel państwowy i osiągane w tym handlu zarobki przyczyniały się do dalszego rozwoju handlu państwowego.Dla każdego handlu, a więc i dla państwowego, są niezbędne pewne charakterystyczne cechy, jak szybkość obrotów, brak zbędnych formalności, łatwość zawierania umów, szybkie zgłaszanie reklamacji na skutek wad towarów itp. Ta łatwość i szybkość obrotów handlowych wymaga też specjalnych przepisów zapobiegających przewlekaniu spraw, co może się łączyć z niemożnością przedstawienia odpowiednich dowodów.Dlatego przepis art. 285 pkt 1) k.z. o przedawnieniu powinien być stosowany do wszelkich transakcji handlowych tamże wymienionych bez względu na to, czy dana wierzytelność powstała w wykonywaniu handlu prywatnego, czy też państwowego. Art. 285 pkt 1) k.z. dotyczy wierzytelności kupców z tytułu dostarczenia towarów, a nie za dostarczone towary, czyli że żądanie odszkodowania za opakowanie dostarczonych towarów, będące wierzytelnością z tytułu dostarczenia towarów, podpada pod przepis art. 285 pkt 1) k.z.W tych warunkach w myśl art. 383 k.p.c. rewizję należy oddalić.