C 322/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: p. o. Prezes W. Święcicki. Sędziowie: dr J. Marowski, dr J. Jodłowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława K. przeciwko Zofii vel Teodorze K. o rozwód, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 1949 r.,skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczne...Sąd Okręgowy... orzekł rozwód małżeństwa stron z winy pozwanej. Sąd Okręgowy ustalił, że pozwana jeszcze w czasie wspólnego pożycia małżonków dopuszczała się zdrady małżeńskiej, że w tym okresie nawiązała bliższą znajomość z K., który w opinii znajomych uchodził za jej kochanka, oraz że w okresie, gdy powód został wywieziony do obozu, nawiązała znajomość z Sz. Znajomości tej mimo powrotu powoda z obozu nie zerwała, a przeciwnie, opuściła wspólne mieszkanie i zamieszkała razem z Sz. Zdaniem Sądu Okręgowego, takie postępowanie pozwanej spowodowało trwały rozkład pożycia małżeńskiego i za ten stan rzeczy winę ponosi jedynie pozwana. Natomiast powołani przez pozwaną świadkowie nie ustalili, żeby powód zdradzał żonę, wobec czego zarzuty stawiane mu przez pozwaną należy uznać za gołosłowne.Na skutek skargi apelacyjnej pozwanej Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 1949 r. wyrok Sądu Okręgowego zatwierdził.Sąd Apelacyjny podzielił uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego i uznał zarzuty skargi apelacyjnej za nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że na postępowanie pozwanej, które spowodowało trwały rozkład pożycia małżeńskiego stron, złożyły się fakty, które w opinii otoczenia stron uchodziły za zdradę małżeńską. Faktami tymi były stosunki łączące pozwaną z K. i Sz. Gdyby nawet przyjąć, jak tego chce pozwana, że stosunki, jakie łączyły ją z wymienionymi mężczyznami, były tylko handlowe czy towarzyskie, to skoro jednak uchodziły one w oczach innych nie zainteresowanych osób za stosunki zdrożne, powód mógł domagać się od pozwanej ich zerwania. Pozwana jednak nie reagowała na wymówki powoda i w dalszym ciągu kontynuowała swój sposób zachowania się, którego kulminacyjnym punktem był fakt wspólnego zamieszkania w jednej izbie z Sz., co musiało doprowadzić do zupełnego zerwania pożycia małżonków.Sąd Apelacyjny, mając na względzie, że przyczyny, dla których jeden z małżonków może domagać się rozwodu, wyliczone są w art. 24 pr. małż. przykładowo, uznał, że jeżeliby nawet przyjąć, iż fakt cudzołóstwa z pktu 1) tego art. nie został udowodniony, to zachowanie się pozwanej musi być uważane za jeden z powodów uzasadniających żądanie rozwodu, o ile zachodzi trwały rozkład pożycia małżeńskiego.O tym zaś, że rozkład pożycia stron jest trwały, świadczy, poza faktem oddzielnego zamieszkania stron od kilku lat, także oświadczenie pozwanej złożone na rozprawie przed Sądem Okręgowym, jak i przed Sądem Apelacyjnym, że zgodziłaby się na rozwód, gdyby powód zapisał jej połowę domu. Z oświadczenia tego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, wynika, że pozwana traktuje obecnie swoje małżeństwo tylko jako ewentualne źródło dochodu czy sposób zabezpieczenia materialnego i nie zamierza podjąć pożycia małżeńskiego z powodem.Zarzuty postawione przez pozwaną powodowi Sąd Apelacyjny uznał za nie udowodnione.Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarża pełnomocnik pozwanej, wnosząc o jego uchylenie z powodu obrazy art. 24 pr. małż. i art. 426 k.p.c.Skarżący mianowicie zarzuca:1) że Sąd Apelacyjny, uznając, iż postępowanie pozwanej "w opinii otoczenia" uchodziło za zdradę małżeńską, powinien był poddać tę opinie otoczenia własnej kontroli i dopiero po stwierdzeniu, że opinia ta nie została powzięta lekkomyślnie, mógł orzec rozwód z winy pozwanej;2) że postępowanie pozwanej polegające na prowadzeniu handlu z K., a potem z Sz., nie dawało Sądowi Apelacyjnemu podstaw do orzeczenia rozwodu z winy pozwanej...Jak z powyższego wynika, skarżąca nie podważa orzeczenia rozwodu, lecz zarzuty skargi kasacyjnej skierowane są przeciwko orzeczeniu w przedmiocie winy. Zarzuty te jednak są bezzasadne.Słusznie wprawdzie twierdzi skarżący, że Sąd Apelacyjny, opierając się na opinii otoczenia o zachowaniu się pozwanej, powinien opinię tę poddać własnej kontroli. Nie można jednak uznać, aby Sąd Apelacyjny temu obowiązkowi uchybił. Przeciwnie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny właśnie przeprowadził kontrolę opinii otoczenia o pozwanej, zestawiając opinię tę z ustalonym przez siebie stanem faktycznym. Sąd Apelacyjny ustalił, że pozwana zamieszkała wspólnie w jednej izbie z Sz. i dotychczas stale z nim mieszka. Tego ustalenia skarżący niczym nie podważa. Zamieszkanie kobiety zamężnej w jednej izbie z innym mężczyzną, w warunkach stwarzających pozory zdrady małżeńskiej i to trwające stale, przez dłuższy czas, może być uznane za zawinioną przez nią przyczynę zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego zarówno w świetle art. 24 pr. małż., jak i art. 29 kod. rodz. (którego przepisy z uwagi na art. X przep. wpr. kod. rodz. należy stosować do oceny stosunków stron). Fakt powyższy nie wymaga przy tym kwalifikowania go jako cudzołóstwa, skoro art. 24 pr. małż. wyliczał przyczyny stałego rozkładu tylko przykładowo, a art. 29 kod. rodz. wcale ich nie wymienia, pozostawiając sądowi orzekającemu ocenę, czy pewien fakt lub stan może być uznany za przyczynę trwałego i zupełnego rozkładu. Słuszny jest przeto pogląd Sądu Apelacyjnego, że zachowanie się pozwanej musi być uważane za jeden z powodów uzasadniających żądanie rozwodu.Już z powyższego wynika, że bezzasadny jest i drugi zarzut skargi kasacyjnej, gdyż Sąd Apelacyjny orzekł rozwód z winy pozwanej nie dlatego, iż prowadziła ona "handel" z K. i Sz.. lecz przede wszystkim dlatego, że zamieszkała na stałe z Sz. w jednej izbie, a tego ustalenia, jak zaznaczono, skarżący niczym nie podważa...