C 509/52

Uzasadnienie faktyczne...W orzeczeniu z dn. 9.IV.1949 r. Kr. C. 234/49 Sąd Najwyższy wyjaśnił m. in., że "Sąd nie może w przypadkach zaprzeczenia urodzenia dziecka z małżeństwa kierować się ogólnymi zasadami postępowania dowodowego, w szczególności nie może zadowalać się wysokim prawdopodobieństwem twierdzenia strony pozywającej, lecz powinien ustalić oczywiste niepodobieństwo pochodzenia dziecka od męża matki. Oczywiste niepodobieństwo pochodzenia dziecka z małżeństwa zachodzi tylko wtedy, gdy każdy zdrowo i logicznie myślący człowiek, nie posiadający wiadomości specjalnych, musi dojść do wniosku, że w danym przypadku dziecko nie może pochodzić od męża matki. Należy zatem w każdym przypadku zaprzeczenia pochodzenia z małżeństwa ustalić, że mąż matki nie tylko nie był, lecz i nie mógł być ojcem dziecka, w razie przeciwnym oddalić powództwo".Pogląd powyższy, aczkolwiek wyrażony został na gruncie prawa rodzinnego z 1946 r., zachował swoją aktualność i pod rządem k.r. Wprawdzie między art. 6 § 2 pr. rodz. z 1946 r. a art. 49 § 1 k.r. zachodzi różnica redakcyjna o tyle, iż art. 6 pr. rodz. wspominał o oczywistym "niepodobieństwie", gdy art. 49 k.r. mówi tylko o niepodobieństwie, jednakże właściwa wykładnia art. 49 § 1 k.r. nie pozwala przyjąć, by opuszczenie w przepisie tym przymiotnika "oczywiste" miało być wyrazem istotnej różnicy w zakresie podstaw powództwa męża matki dziecka o zaprzeczenie ojcostwa. Ustawodawca uznał, że zbędne jest akcentowanie oczywistości niepodobieństwa, już bowiem samo słowo "niepodobieństwo" ma własną treść, która nie daje podstawy do różnicowania stopni niepodobieństwa na przypadki "oczywiste" i "nieoczywiste".Przez przypadki, które w świetle art. 49 § 1 k.r. mogą uzasadniać niepodobieństwo obcowania cielesnego matki dziecka z mężem, rozumieć należy takie sytuacje, jak pobyt jednego z małżonków w okresie koncepcyjnym poza granicami kraju, w więzieniu, w szpitalu, w szczególnych przypadkach również w innej miejscowości itp., a więc sytuacje, w których obiektywne przeszkody, z reguły fizycznie rozłączenie małżonków, wyłączają całkowicie możność ich cielesnego obcowania w okresie koncepcyjnym. W sprawie niniejszej niesporne jest, że małżonkowie Wilhelm i Gertruda O. zamieszkiwali razem w okresie koncepcyjnym, przypadającym na czas od 6.VI do 3.X.1950 r., i nadal mieszkają razem. Ustalenie, że powód w tym okresie nie obcował cieleśnie ze swą żoną, pozwaną Gertrudą O., oparł Sąd Wojewódzki wyłącznie na jej przyznaniu oraz na dowodzie z przesłuchania stron. Ustalenie to w zestawieniu z materiałem dowodowym, na którym je oparto, nie stwarza obiektywnej przesłanki niepodobieństwa w rozumieniu art. 49 § 1 k.r. Uzasadniony jest przeto zarzut obrazy tego przepisu.Trafnie zarzuca również rewizja nadzwyczajna naruszenie przepisów postępowania, skutkiem czego nie zostały dostatecznie wyświetlone wszystkie istotne okoliczności sprawy. Dowód z przesłuchania stron jest jedynie subsydiarnym środkiem dowodowym, który można zarządzić dopiero po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku. Wprawdzie strony nie powołały żadnych innych dowodów poza dowodem, przewidzianym w art. 311 k.p.c., jednakże w sprawie niniejszej, gdzie chodzi o zaprzeczenie ojcostwa, obowiązkiem Sądu było skorzystanie z uprawnień przysługujących z mocy art. 236 § 1 k.p.c. i zarządzenia przeprowadzenia dowodów zmierzających do wyświetlenia, czy rzeczywiście zachodzi niepodobieństwo obcowania cielesnego stron w okresie koncepcyjnym.Naruszone zaskarżonym wyrokiem przepisy prawa są istotne, ponieważ w interesie dziecka zrodzonego w małżeństwie leży, by bez dostatecznych podstaw prawnych nie było ono pozbawione uprawnień wypływających z art. 42 § 1 k.r.