C 904/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia J. Witecki; Sędziowie: M. Rudowski (sprawozdawca), dr Br. Dobrzański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego i Janiny B., Józefa Ł. i Pawła L. przeciwko Skarbowi Państwa o komorne, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powodów na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 1950 r., zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o 182.280 zł uchylił i sprawę w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePowodowie, właściciele nieruchomości w Łodzi, podali, że Dyrekcja Przemysłu Włókien Łykowych w Łodzi zajmuje w ich nieruchomości lokal biurowy o powierzchni 248 m2. Zgodnie z uchwałami kolegium zarządu miejskiego komorne dla takich lokali wynosić ma 200 zł za m2, przeto komorne za zajmowany lokal wynosi 52.080 złotych miesięcznie. Dyrekcja Przemysłu Włókien Łykowych zalega z komornem od 1 września 1948 roku, zaległość do 1 marca 1949 roku wynosi 312.480 złotych. Powodowie żądali zasądzenia tej sumy od Dyrekcji Przemysłu Włókien Łykowych.W sprawie C. 599/49, dołączonej do akt sprawy niniejszej, powodowie na tej samej podstawie żądali zasądzenia 104.160 złotych za miesiące marzec i kwiecień 1949 r.Prokuratoria Generalna R. P. podniosła, że powodowie otrzymali 89.200 zł komornego, co powodowie przyznali.Sąd Okręgowy zasądził powodom od Dyrekcji Przemysłu Włókien Łykowych 327.360 zł z procentami i kosztami, co do reszty powództwa postępowanie umorzył.Na skutek skargi apelacyjnej Prokuratorii Generalnej R. P. negującej zasadność stosowania stawek ustalonych przez kolegium zarządu miejskiego, podnoszącej dokonanie dodatkowej zapłaty 46.872 złote i przyznając roszczenie powodów w kwocie 98.208 zł, Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok zmienił, zasądził powodom od Dyrekcji Przemysłu Włókien Łykowych 98.208 zł, powództwo w części dotyczącej żądania zasądzenia sumy 182.280 zł oddalił, w pozostałej zaś części sprawę umorzył, uznając za trafne wywody Prokuratorii Generalnej R. P., że od ustalonej przez kolegium zarządu miasta sumy komornego po 200 zł za m2 należy odliczyć 70 zł na F.G.M. i 17 zł 50 gr na podatek od nieruchomości, których uiszczenia powodowie nie mają obowiązku.W skardze kasacyjnej powodowie wnoszą o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo, zarzucając naruszenie:1)art. 351 k.p.c. przez błędne i niezgodne z zasadami logiki uzasadnianie, że wobec zwolnienia instytucji państwowych od obowiązku ponoszenia opłat na F.G.M. skarżący otrzymywaliby większą korzyść, niż gdyby lokal był wynajęty osobie prywatnej na ten sam cel, chociaż dla lokali użytkowych zajmowanych przez osoby prywatne kolegium zarządu miejskiego ustaliło stawkę 300 zł za m2;2)art. 250 i 351 k.p.c. przez nierozważenie, że uchwała kolegium zarządu miejskiego ustalająca komorne dla lokali użytkowych po 200 zł za m2 dla instytucji państwowych, spółdzielni itp., dla osób prywatnych zaś po 300 zł za m2 zapadła 22 października 1948 r. i ogłoszona została w dzienniku urzędowym 30 listopada 1948 r. już po zwolnieniu instytucji państwowych i innych od opłat na F.G.M., miała więc na uwadze to zwolnienie;3)art. 250 i 351 k.p.c. przez odliczenie od należności komornego podatku, przypadającego od sumy 70 zł za m2, podczas gdy wysokość podatku nie jest zależna od sumy wpłaty na F.G.M., lecz od wysokości istotnie pobieranego komornego.Uzasadnienie prawneSkarga kasacyjna jest uzasadniona.Przy ustalaniu wysokości komornego dla spółdzielni zgodnie z przepisami art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 25 lutego 1948 r. (Dz. U. R. P. Nr 12, poz. 95) sąd bierze za podstawę przeciętną wysokość czynszów za podobne lokale w danej miejscowości z uwzględnieniem przy tym interesów obu stron oraz stosunków społecznych i gospodarczych. Zasadę tę w drodze analogii należy stosować i do lokali użytkowych zajmowanych przez instytucje i przedsiębiorstwa państwowe lub pozostające w zarządzie państwowym. Zarząd Miejski ustalił wysokość komornego tylko dla nieruchomości, którymi zarządza.Sąd Apelacyjny więc powinien był przy określaniu wysokości komornego zbadać i ustalić przeciętne ceny lokali użytkowych w zależności od rodzaju lokalu i miejsca położenia nieruchomości i na tej podstawie, niezależnie od cen ustalonych przez Zarząd Miasta, określić wysokość czynszu.Poza tym skarga kasacyjna zasadnie zarzuca, że brak wszelkich podstaw do obniżenia stawki komornego o wysokość wpłaty na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej.Zasadny również jest zarzut nieprawidłowego obniżenia stawki komornego o wysokość podatku od nieruchomości, przypadającego od sumy, która by się należała Funduszowi Gospodarki Mieszkaniowej. Odliczanie części podatku od komornego obniża sumę podlegającą opodatkowaniu na rzecz Skarbu Państwa, podatek ten bowiem oblicza się od sumy ustalonego komornego i nie może być podstawą obniżenia sumy, od której podatek ten przypada.Powyższe uchybienia są istotne i skutkują na mocy art. 436 k.p.c. uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania.Należy też zwrócić uwagę na nieprawidłowe oznaczenie przez sądy merytoryczne strony pozwanej. Dyrekcja bowiem nie jest osobą prawną, Prokuratoria Generalna R. P. zaś występowała w imieniu Skarbu Państwa.