I CR 1035/60

Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy dla m.st. Warszawy prawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 26 września 1952 r., wydanym na podstawie art. 7 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o ustaleniu treści sporządzonych za granicą aktów stanu cywilnego obywateli polskich, ustalił treść aktu urodzenia Jana T. zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem, wskazującym jako miejsce i datę urodzenia: L. pow. D., 20 sierpnia 1917 r. oraz jako rodziców wnioskodawcy: Pawła i Teklę ur. S. małż. T. Postanowienie to zapadło po przesłuchaniu tylko świadka Bronisława Ł., gdyż drugiego z powołanych we wniosku świadków, Benedykta D., wnioskodawca zrzekł się.W dniu 24 listopada 1960 r. wpłynęła do Sądu Najwyższego rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL z wnioskiem o uchylenie omówionego poprzednio postanowienia Sądu Powiatowego z powodu obrazy art. 26 k.p.n. i naruszenia interesu Państwa Ludowego.Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.Jak to bowiem wynika z załączonych do rewizji nadzwyczajnej odpisów pisma Komendy Milicji Obywatelskiej m.st. Warszawy z dnia 2 stycznia 1959 r. oraz notatki urzędowej Prokuratora Powiatowego dla Dzielnic Warszawa Praga Południe i Wawer z dnia 18 września 1959 r., opartej na oświadczeniu Jana T., wnioskodawca Jan T. urodził się w dniu 20 sierpnia 1917 r. w L. pow. D. jako syn Pawła i Tekli małż. S., należących do wyznania grecko-katolickiego, i w 1943 r. samowolnie przybrał nazwisko "T." Zarówno przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia, ustalającego treść aktu urodzenia, jak również po wydaniu wymienionego orzeczenia, wnioskodawca nie uzyskał w przepisanym trybie decyzji w przedmiocie zmiany nazwiska "S." na "T."W tych warunkach Sąd Powiatowy nie przesłuchując wnioskodawcy na rozprawie i wyrażając zgodę na zrzeczenie się przez wnioskodawcę dowodu z drugiego świadka, z naruszeniem przepisu art. 26 k.p.n. nie przeprowadził koniecznego postępowania dowodowego, zapewniającego ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy, a wskutek tego zaskarżone orzeczenie wydane zostało również z naruszeniem interesu Państwa Ludowego, związanego z prawidłową rejestracją stanu cywilnego obywateli. Za usprawiedliwiony zatem należało uznać wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie postanowienia Sądu Powiatowego, mimo że rewizję nadzwyczajną wniesiono po upływie 6 miesięcy od jego uprawomocnienia się (art. 399 § 1 k.p.c.).W myśl art. 22 prawa o aktach stanu cywilnego z 1955 r., ustalenie treści aktów stanu cywilnego należy do kompetencji organów administracji państwowej. Jednakże art. 83 tegoż prawa zastrzega, że wnioski w tym przedmiocie, które wpłynęły do Sądu przed wejściem w życie nowego prawa o aktach stanu cywilnego, podlegają nadal rozpoznaniu przez sądy. Na tle powyższych przepisów Sąd w orzeczeniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 15 czerwca 1957 r. 4 CR 435/57 (OSPiKA 1959/5 poz. 122) wyraził pogląd, że przejściowa norma art. 83 pr. o a.s.c. nie ma zastosowania do sytuacji, w której uchylenie postanowienia ustalającego treść aktu stanu cywilnego następuje na skutek rewizji nadzwyczajnej i że w takim wypadku postępowanie sądowe ulega umorzeniu z pozostawieniem zainteresowanym możliwości wystąpienia z wnioskiem do właściwego prezydium rady narodowej. Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela tego poglądu, nie znajdując podstaw do ograniczenia wyraźnej treści art. 83 pr. o a.s.c., który przewiduje drogę sądową w każdym przypadku, gdy postępowanie wszczęte na skutek wniosku o ustalenie treści aktu stanu cywilnego, zgłoszonego przed wejściem nowego prawa o a.s.c., toczyć ma się nadal. Dlatego też należało także uwzględnić żądanie rewizji nadzwyczajnej o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Z tych zasad, Sąd Najwyższy na mocy art. 398 w związku z art. 384 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.