I CR 119/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa Ch. przeciwko Wojewódzkiemu Zarządowi Budownictwa Miejskiego w B. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 1957 r. wyrok w zaskarżonej części, dotyczącej oddalenia powództwa co do kwoty zł 21 400 uchylił i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od Wojewódzkiego Budownictwa Miejskiego w B. kwoty 24 000 zł jako odszkodowanie za utratę zdolności do pracy i nabycie trwałego kalectwa w okresie 2-letnim. Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 1957 r. powód sprostował konkluzję pozwu w ten sposób, że wnosił o zasądzenie powyższej kwoty jako jednorazowego odszkodowania "nie licząc po 1000 zł miesięcznie".Sąd Wojewódzki ustalił, że w dniu 31 grudnia 1955 r. Zarząd Robót Instalacyjnych przydzielił powoda do pomocy przy wyładowaniu z samochodu ciężarowego kotłów i że podczas tej pracy wskutek obsunięcia się kotła doznał on złamania prawej nogi poniżej kolana i związanej z tym ogólnej utraty zdolności do zarobkowania w 40 procentach przypuszczalnie na przeciąg 2 lat. Poza tym, Sąd Wojewódzki ustalił, że w związku z chorobą i koniecznością bardziej intensywnego odżywiania powód wydatkował kwotę zł 2600 i tę kwotę zasądził mu od strony pozwanej. Oddalając dalej idące żądanie pozwu Sąd Wojewódzki miał na względzie, że powód otrzymał pełne wynagrodzenie w okresie choroby i otrzymuje je nadal, a ponadto pobiera stałą rentę inwalidzką, wobec czego nie zachodzą warunki do zasądzenia renty odszkodowawczej albo jednorazowego odszkodowania w zamian renty.Powód zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 24 000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie Sąd Wojewódzki wyraźnie nie wypowiedział się co do tego, że strona pozwana ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody poniesione przez powoda w związku z nieszczęśliwym wypadkiem w dniu 11 grudnia 1955 r., z faktu jednak zasądzenia częściowego odszkodowania wynika, iż przyjął odpowiedzialność strony pozwanej. Wobec tego zaś, że strona pozwana nie wniosła rewizji, należy uznać zasadę jej odpowiedzialności za wiążąco ustaloną zaskarżonym wyrokiem.Nie można uznać za trafne wywodów skarżącego, o ile uważa on, że żądanie zasądzenia kwoty 21 400 zł, znajdowało uzasadnienie w ustalonym fakcie utraty zdolności do zarobkowania w 40%. Skoro bowiem pomimo przejściowego ograniczenia zdolności do pracy zarobki powoda nie uległy obniżeniu a jego ogólne dochody nawet wzrosły wskutek przyznania mu renty inwalidzkiej z funduszów ubezpieczeń społecznych, nie było podstawy do przyznania mu renty periodycznej ani renty skapitalizowanej, nie poniósł on bowiem szkody materialnej, która warunkuje przyznanie renty. Twierdzenie, że w związku z nieszczęśliwym wypadkiem powód musi przy wykonywaniu "pewnych prac fizycznych" korzystać z pomocy osób trzecich, a zatem że przy niezmienionych na jego niekorzyść zarobkach wzrosły jednak jego potrzeby, jest gołosłowne, nie znajduje bowiem uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Nietrafny jest również pogląd skarżącego co do tego, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 161 § 3 k.z. przewidujący możność przyznania mu renty tymczasowej. Jak wynika bowiem z tego przepisu, przyznanie renty tymczasowej, podobnie jak i renty stałej, zależy od ustalenia szkody. Ustalenie powstania szkody jest punktem wyjścia przy przyznaniu jakiejkolwiek renty odszkodowawczej - stałej, skapitalizowanej czy tymczasowej. Specyfika renty tymczasowej polega zaś na tym, że istniejąca szkoda "nie da się jeszcze ustalić dokładnie". Skoro Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że poza szkodą, której ekwiwalentem jest zasądzona kwota zł 2 600, powód nie poniósł w okresie objętym wyrokowaniem żadnej innej szkody materialnej, nie mógł, bez naruszenia przepisów prawa, zasądzić na rzecz powoda ani renty stałej, ani skapitalizowanej, ani tymczasowej.W związku z zarzutem naruszenia art. 165 § 1 k.z. należy stwierdzić, co następuje: wprawdzie w postępowaniu przed pierwszą instancją powód nie twierdził, że w dochodzonej pozwem kwocie mieści się również żądanie zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, tym niemniej Sąd Wojewódzki powinien był nawet z urzędu rozważyć, czy żądanie odszkodowania nie obejmuje również odszkodowania za szkodę moralną i czy nie zachodzą warunki do wynagrodzenia takiej szkody na podstawie art. 165 § 1 k.z. Do wyciągnięcia takiego wniosku upoważnia przepis art. 329 § 2 k.p.c., z którego wynika, że w sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym sąd może wyrokować co do rzeczy nie będącej przedmiotem żądania oraz zasądzić ponad żądanie. W przytoczonym stanie prawnym nierozważenie przez Sąd Wojewódzki żądania pozwu pod kątem widzenia art. 165 § 1 k.z. nastąpiło z obrazą wyżej przytoczonych przepisów prawa, co czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej części wyroku na podstawie art. 384 k.p.c. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki ustali, jaka kwota stanowi słuszną rekompensatę doznanych przez powoda cierpień fizycznych i krzywdy moralnej i tę kwotę zasądzi powodowi od strony pozwanej.