I CR 134/82

Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 30 czerwca 1981 r. Sąd Wojewódzki w C. zasądził od Zespołu Opieki Zdrowotnej w M. na rzecz powoda Rafała W. tytułem zadośćuczynienia kwotę 30.000 zł z 8% od dnia 7 marca 1980 r., oddalając powództwo w pozostałej części, oraz w całości w stosunku do pozwanej Władysławy K., pracownicy Zakładu Opieki Zdrowotnej w M.Sąd Wojewódzki ustalił, że w związku z dolegliwościami stwierdzonymi przez lekarza ZOZ w M. A. G. w dniu 28.II.1978 r. zalecono wstrzykiwanie dziecku Rafałowi W. penicyliny po 600.000 j. dziennie.Na zlecenie lekarza zastrzyki wykonywała pielęgniarka w ZOZ w M. W. K. Próba pozwalająca na wstrzykiwanie penicyliny wykonana została w Ośrodku Zdrowia, natomiast zastrzyki wykonywała pielęgniarka w domu pacjenta.3.II.78 r. R. W. otrzymał ostatni zastrzyk z penicyliny i dobycyliny. W krótkim czasie po odejściu pielęgniarki dziecko zbladło, zbladły również nogi i pośladek, stało się niespokojne.W tej sytuacji matka odwiozła je do szpitala w M., gdzie stwierdzono średniociężki stan po wstrzyknięciu dobycyliny, co powodowało zmiany skórne na pośladkach i brzuchu oraz zmiany kończyn dolnych, które stały się zimne i wiotkie (k. 41 odwr.). Nadto dziecko nie reagowało na oddawanie moczu i stolca.Ponieważ mimo podjętego leczenia nie następowała poprawa stanu zdrowia - 6.II.78 r. przesłano dziecko w stanie ciężkim do Szpitala Dziecięcego w D. na oddział neurologii (k. 41 odwr. k. 15). Dziecko nie stawało, nie chodziło, bezwiednie oddawało mocz, i stwierdzono zaburzenia zwieraczy odbytu (k. 15-17).Po trzech miesiącach leczenia i rehabilitacji w szpitalu pacjent został wypisany do domu z zaleceniem dalszych zabiegów rehabilitacyjnych w przychodni w M. oraz poradni neurologicznej w D. (k. 17).R.W. ponownie przebywał na oddziale neurologicznym w Szpitalu Dziecięcym w D. w okresie od 15.10.78 r. do 21.XII.78 r. z powodu zaburzeń funkcji zwieraczy odbytu i pęcherza (k. 16).Na wniosek ww. Szpitala R.W. przebywał w okresie od 16.IV.1979 r. do 24.VI.1979 r. w Szpitalu Uzdrowiskowym w C. (k. 20).W dacie powstania uszczerbku na zdrowiu dziecko miało 3 lata, obecnie ma 6. Jest upośledzone fizycznie przez to, że prawa noga jest cieńsza, pośladek mniejszy, co powoduje utykanie, zachwianie równowagi, znaczne ograniczenie sprawności fizycznej bez żadnych szans odzyskania tej sprawności w przyszłości (opinia biegłego k. 105).Matka dziecka w dacie powstania szkody nie pracowała i nie pracuje zawodowo nadal. Zajmuje się wychowaniem czworga dzieci. Mąż pracuje w Zakładach Mięsnych w M., zarabia ok. 4.000 zł m. Małż. W. mają gospodarstwo rolne o pow. 0,5 ha, a ponadto powódka pracuje dorywczo u rolników, osiągając dodatkowe dochody na utrzymanie rodziny. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał, że zachodzi związek przyczynowy między trwałym upośledzeniem fizycznym powoda a dokonanym przez pozwaną pielęgniarką W. K. zastrzykiem debecyliny. Brak jednakże podstaw prawnych do uwzględnienia powództwa w stosunku do pozwanej W. K. przede wszystkich w świetle art. 120 § 1 Kodeksu pracy. Nie zachodzą również przesłanki z art. 417 § 1 kc do uwzględnienia powództwa na podstawie tego przepisu w stosunku do pozwanego Zespołu Opieki Zdrowotnej w M., skoro - jak to wynika z opinii biegłego, którą Sąd I instancji w pełni podzielił, zastrzyk debecyliny, który jest również penicyliną o przedłużonym działaniu, został dokonany prawidłowo, po uprzednim upewnieniu się przez pielęgniarkę, jak powód reaguje na penicylinę.Sąd Wojewódzki uznał jednakże, że w świetle całokształtu okoliczności zachodzących w sprawie, przy uwzględnieniu faktu, że powód jako dziecko doznał trwałego rozstroju zdrowia i upośledzenia fizycznego, zachodzą przesłanki z art. 419 kc. do częściowego uwzględnienia powództwa przez zasądzenie od pozwanego Zespołu Opieki Zdrowotnej w M. na rzecz powoda 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W rewizji pozwany Zespół Opieki Zdrowotnej w M., zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo i orzekający o kosztach procesu, wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa. Skarżący zarzuca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego naruszenie prawa materialnego (art. 419 kc i art. 445 § 1 kc) oraz wytycznych Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący powołuje się w rewizji na rozdział VII - wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz państwowych osób prawnych za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy (uchwała Izby Cywilnej z dnia 15.II.1971 r., III CZP 33/70, OSNCP 1971 r., poz. 59) podkreślając, że w świetle tych wytycznych nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 419 kc oraz art. 445 § 1 kc, skoro zabieg został podjęty dla dobra poszkodowanego przy zastosowaniu wszelkich możliwych środków a nie w interesie ogólnym.Zarzutu tego w świetle całokształtu okoliczności zachodzących w rozważanej sprawie nie można uznać za zasadny. Niewątpliwie art. 419 kc ma charakter wyjątkowy i może być stosowany jedynie przy spełnieniu następujących przesłanek: 1) szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, 2) istnieje normalny związek przyczynowy pomiędzy niezawinionym postępowaniem a powstałą szkodą, 3) brak jest podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie innych przepisów, 4) poszkodowany doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia albo utracił żywiciela, 5) naprawienie szkody wymagają zasady współżycia społecznego. Bezsporne są w sprawie pierwsze cztery wyżej wymienione przesłanki. Zagadnienie sprowadza się więc do oceny, czy w świetle całokształtu okoliczności zachodzących w sprawie zasady współżycia społecznego przemawiają za przyznaniem w konkretnym przypadku odszkodowania. Oceniając zasadność roszczenia powoda Sąd I instancji wskazał przede wszystkim na zakres dolegliwości fizycznych, jakich doznał powód, nie rozważając bliżej sprawy w płaszczyźnie zasad współżycia społecznego. Niemniej jednak w ostatecznym wyniku przyjęcie przez Sąd Wojewódzki jako podstawy naprawienia szkody przepisu art. 419 kc uznać należy za usprawiedliwione również w świetle tej ostatniej przesłanki. Zauważyć bowiem należy, że wytyczne nie wyłączają możliwości zasądzenia na podstawie powołanego przepisu odszkodowania również i w tym wypadku, gdy dokonane zabiegi lekarskie lub sposób leczenia ma znaczenie dla nowych metod badania. Stąd też w świetle tak sformułowanego fragmentu wytycznych orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjęło dopuszczalność zastosowania art. 419 kc również w tym przypadku, gdy w związku podjętym w interesie pacjenta leczeniem doznał on szkody, która nie jest następstwem winy, jednakże w ostatecznym wyniku przebieg leczenia przyczynił się do wzbogacenia wiedzy medycznej (zob. orz. SN z dnia 14.XII.1973 r., II CR 692/73 - OSNCP 1974 r., poz. 48). Sytuacja taka zachodzi zaś w sprawie niniejszej. Okazało się bowiem, że powód po sprawdzeniu wrażliwości jego organizmu na zastrzyki penicyliny oraz po zniesieniu prawidłowo tych zastrzyków doznał niespodziewanego i bardzo rozległego urazu po zaaplikowaniu mu debycyliny. Rozległość i skutki zastrzyku okazały się niemożliwe do przewidzenia i jak stwierdził biegły lekarza Antoni R., "z takim przypadkiem spotkał się po raz pierwszy w swej praktyce" (str. 164 z akt). Przypadek ten niewątpliwie przyczynił się do wzbogacenia wiedzy medycznej, a w każdym bądź razie do wyczulenia służby zdrowia przy stosowaniu tego środka w konkretnych przypadkach.Skoro więc powołany w rewizji zarzut okazał się nietrafny, rewizję należało oddalić.