I CR 141/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Łysakowski. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), T. Bukowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w O. o dokonanie wpisu do rejestru spółdzielni na skutek rewizji wnioskodawcy na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 3 listopada 1983 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWojewódzki Związek Spółdzielni Pracy w O. wniósł o uzupełnienie wpisu w rejestrze Spółdzielni przez zarejestrowanie utworzonego Zakładu Obsługi Prawnej w O. Zakład ten utworzono z dniem 1.IX.1983 r. na mocy uchwały nr 23/83 Rady Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w O. z dnia 15.VII.1983 r. We wniosku domagano się też wpisu pełnomocników Zarządu WZSP w O., a to mgr Marii S., jako dyrektora Zakładu i mgra Janusza S., jako zastępcy.Sąd Rejonowy w Ostrołęce wniosek powyższy oddalił. Odmawiając wpisania do rejestru Zakładu Obsługi Prawnej, Sąd Rejonowy uznał wniosek za sprzeczny z treścią statutu Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w Ostrołęce, który to w § 8 ust. 2 przewiduje możliwość tworzenia zakładów własnych, ale jedynie takich, których celem jest prowadzenie działalności gospodarczej, a tej Zakład Obsługi Prawnej nie prowadzi. Do wniosku nie dołączono też - mimo wezwania - oświadczenia jednostki nadrzędnej co do celowości powołania takiego zakładu.Postanowienie to wnioskodawca zaskarżył rewizją, błędnie nazwaną zażaleniem, w której domagał się bądź jego uchylenia (powinno być "zmiany") i uwzględnienia wniosku, bądź też jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Ostrołęce do ponownego rozpoznania.W związku z rewizją Sąd Wojewódzki w Ostrołęce w trybie art. 391 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:1. Czy przy wpisaniu do rejestru Spółdzielni lub Związku Spółdzielni mogą być wpisywane inne dane poza tymi, które wymienione są w art. 10 § 1 i § 2 prawa spółdzielczego, a jeżeli tak, to czy wpisowi podlega utworzony w ramach Związku Spółdzielni zakład nie prowadzący działalności gospodarczej?2. Czy do utworzenia wymienionego w punkcie 1 zakładu wymagane jest uzyskanie oświadczenia Centralnego Związku o celowości, tak jak to jest wymagane przy założeniu spółdzielni w trybie art. 6 § 3 prawa spółdzielczego?Sąd Najwyższy na podstawie art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c. przyjął sprawę do rozpoznania, stosownie zaś do przepisu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 1983 r. w sprawie rejestru spółdzielni (Dz. U. Nr 20, poz. 87) wezwał Naczelną Radę Spółdzielczą do udziału w postępowaniu.W piśmie z dnia 2.III.1984 r. Naczelna Rada Spółdzielcza wypowiedziała się przeciwko zasadności wniosku o wpis w rejestrze spółdzielni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W pierwszej kolejności należało wyjaśnić, jaki środek zaskarżenia - zażalenie czy rewizja - przysługuje od postanowienia odmawiającego wpisu do rejestru spółdzielni.Wyjaśnienia tego wątpliwości trzeba poszukiwać w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 1983 r. w sprawie rejestru spółdzielni (Dz. U. Nr 20, poz. 87) i stosownie do odesłania zawartego w § 8 tego rozporządzenia w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Według przepisu art. 518 tego kodeksu (k.p.c.) od postanowień orzekających co do istoty sprawy przysługuje rewizja. Mając na uwadze to generalne uregulowanie, należało dojść do wniosku, że chociaż w § 17 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia mowa jest jedynie o wzmiance o rewizji od postanowienia zarządzającego wpis, to nie może to stanowić negatywnej wskazówki do oceny, czy rewizja przysługuje także od postanowienia odmawiającego wpisu (oddalającego w całości lub w części wniosek o wpis).Przepis § 17 ust. 1 zawiera jedynie fragmentaryczne uregulowanie o charakterze porządkowym w przypadku wniesienia rewizji od postanowienia zarządzającego wpis. Odmienne od przyjętego stanowisko nie dałoby się zresztą pogodzić z jednoznaczną regulacją zawartą w art. 518 k.p.c. Dlatego też należało przyjąć, że od postanowienia oddalającego wniosek o wpis do rejestru spółdzielni przysługuje rewizja.Według jednoznacznego stanowiska wyrażonego w piśmie Naczelnej Rady Spółdzielni z dnia 2.III.1983 r. zadania, jakie według wniosku miałby zrealizować Zakład Pomocy Prawnej w ramach zadań związku spółdzielczego, należą do radcy prawnego związku (zespołu radców prawnych). Zasadnie przeto podniesiono w tym piśmie, że chodzi o zadanie statutowe mogące spoczywać na związku spółdzielczym z mocy art. 240 § 2 prawa spółdzielczego.Realizacja tego zadania (usługi prawne na rzecz WZSP w O. i zrzeszonych spółdzielni na podstawie zawartych umów i otrzymanego pełnomocnictwa do reprezentowania i ochrony interesów zrzeszonych spółdzielni) powinna pozostawać w zgodzie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145). Dotyczy to zwłaszcza unormowania przyjętego w art. 8 ust. 1, według którego radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy.Sposób wykonywania zadań przez Zespół Pomocy Prawnej określony w uchwale nr 23/83 Rady Wojewódzkiej Związku Spółdzielni Pracy w Ostrołęce z dnia 15.VII.1983 r. odbiega od zamierzeń ustawodawcy wyrażonych w ustawie o radcach prawnych. Jednakże nie to przesądza o bezzasadności rewizji. Przy ocenie zasadności wniosku o wpis do rejestru spółdzielni lub związku nie można było pominąć, że ani ustawa prawo spółdzielcze, ani też przepisy rozporządzenia w sprawie rejestru spółdzielni nie przewidują obowiązku wpisu zadań statutowych.Dane podlegające ujawnieniu w rejestrze spółdzielni wymienia art. 10 § 1 i § 2 prawa spółdzielczego i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 1983 r. w sprawie rejestru spółdzielni (Dz. U. Nr 20, poz. 87).Kwestie organizacyjne związane ze sposobem realizacji zadań statutowych spółdzielni lub związku (w konkretnym przypadku zadania polegające na udzielaniu pomocy prawnej) nie mieszczą się w pojęciu "przedmiot działalności spółdzielni lub związku" w rozumieniu przepisów art. 10 § 1 i § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210) i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 1983 r. w sprawie rejestru spółdzielni (Dz. U. Nr 20, poz. 87). Nie podlegają one przeto ujawnieniu w rejestrze spółdzielni.To zadanie statutowe nie należy zresztą do kategorii zadań podlegających ujawnieniu w statucie związku (por. art. 245 § 1 prawa spółdzielczego). Wszystko to wskazywało na to, że we wniosku o wpis zgłoszono dane nie podlegające ujawnieniu w rejestrze spółdzielni i to uzasadniało odmowę ich wpisu.Ponieważ w rewizji nie zdołano podważyć trafności zaskarżonego postanowienia, Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. orzekł jak wyżej (art. 387 k.p.c.).