III CRN 40/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: J. Krajewski (sprawozdawca), R. CzarneckiSentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "Społem" w L. o dokonanie wpisu do rejestru, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 12.VIII.1974 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW związku ze zmianami organizacyjnymi, które polegają na tym, że w miejsce zarządów oddziałów i zakładów spółdzielni zostają powołani dyrektorzy tych jednostek ustanowieni równocześnie pełnomocnikami zarządu spółdzielni do prowadzenia i zarządzania oddziałami - zarząd Wojewódzki Spółdzielni Spożywców "Społem" w L. wystąpił o wpisanie do rejestru spółdzielni danych dotyczących personaliów pełnomocników oraz granic ich umocowania.Wniosek obejmuje żądanie dokonania wpisu dwóch ściśle określonych danych:a)uprawnienia dyrektora oddziału "Społem" WSS i dyrektora zakładu "Społem" WSS wynikają z postanowień uchwały nr 1 zarządu "Społem" WSS w L. z dnia 12 lipca 1974 r. w sprawie udzielania pełnomocnictw dla dyrektorów oddziałów i granicy ich umocowania - podjętej na podstawie § 7, 31, 33 statutu spółdzielni,b)pełnomocnictwa do prowadzenia i zarządzania działalnością oddziałów zostały nadane wymienionym we wniosku dyrektorom.Do wniosku dołączono odpis uchwały nr 1 z dnia 12 lipca 1974 r., która w sposób szczegółowy precyzuje zakres uprawnień pełnomocników - zresztą różny dla poszczególnych z nich.Postanowieniem z dnia 12.VIII.1974 r. Sąd Powiatowy dokonał wpisu żądanych danych, przy czym ograniczył się do dokładnego powtórzenia treści żądania wniosku.Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości w wnioskiem o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 7 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) oraz § 6 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1961 r. w sprawie wydawania oświadczeń o celowości założeń spółdzielni i ich związków oraz o rejestrze spółdzielni i ich związków (Dz. U. Nr 36, poz. 184).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Art. 7 § 1 ust. 8 ustawy o spółdzielniach i ich związkach nakazuje wpisanie do rejestru nie tylko imion i nazwisk pełnomocników, ale również granic ich umocowań. W świetle tego przepisu nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku, gdy chodzi o pełnomocnictwo ogólne, a więc obejmujące umocowanie do czynności zwykłego zarządu (art. 98 zd. pierwsze k.c.), wpis określający, że dyrektorzy oddziałów posiadają pełnomocnictwo do prowadzenia i zarządzania tą jednostką organizacyjną - jak to uczynił Sąd Powiatowy - mógłby być uznany za wystarczający. Brak szczególnych umocowań i ograniczeń należałoby wyłożyć na rzecz pełnomocnictwa ogólnego. Nie czyni natomiast zadość temu wymaganiu wpis o ogólnej treści w sytuacji, gdy - jak to wynika z dołączonej do wniosku uchwały nr 1 - uprawnienia poszczególnych dyrektorów są bardzo zróżnicowane, niektórym z nich bowiem rozszerzono granice umocowań na szczególne czynności, a z pełnomocnictwa ogólnego wszystkim dyrektorom wyłączono uprawnienia zastrzeżone radzie oddziałowego zgromadzenia przedstawicieli.Ze względu na zasadę materialnej wiarygodności rejestru i cel wpisu, a zwłaszcza ochronę spółdzielni i praw osób trzecich wchodzących w stosunki prawne ze spółdzielnią, dla których te dane mają istotne znaczenie, oraz że niepełny wpis utrudnia kontrolę sądową oraz kontrolę bankową działalności spółdzielni, zaskarżone postanowienie, jak to trafnie podnosi rewizja nadzwyczajna, jest dotknięte istotną wadą. Uchybienia tego nie usuwa okoliczność, że uchwała nr 1 stanowiąca podstawę wpisu, została dołączona do akt rejestrowych. Stosownie bowiem do art. 9 § 2 ustawy dane, których zarejestrowanie nakazuje ten akt normatywny, a które nie zostały zarejestrowane, nie wywołują skutków prawnych wobec osób trzecich. Zgodnie zatem z zasadą formalnej jedności rejestru (§ 11) wiążący charakter posiada sama treść wpisu, a nie dane dające się wydedukować z dokumentów dołączonych do akt rejestrowych. Dokumenty te służą przede wszystkim do uzasadnienia wniosku i mają głównie znaczenie dla sądu, który ocenia, co powinno być uczynione treścią wpisu. Trudno zresztą wymagać od obywatela umiejętności interpretacji dokumentów złożonych do akt rejestrowych - można od niego żądać tylko stosowania się do danych wynikających z samego wpisu.Należy zatem przyjąć, że przewidziany w art. 7 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) wymóg wpisu do rejestru granic umocowania pełnomocników zobowiązuje sąd do zamieszczenia wszelkich danych określonych dla każdego rodzaju pełnomocnictwa wskazanego w art. 98 k.c.Ogólnikowa treść wpisu w niniejszej sprawie oraz jego zgodność z żądaniem wniosku wysuwa z kolei zagadnienie, czy sąd był obowiązany dostosować wpis do formalnego żądania wnioskodawcy, co miałoby ten skutek, iż wpis nie odpowiadałby treści pełnomocnictwa wynikającego ze stanowiącej jego podstawę uchwały nr 1, czy powinien był zamieścić we wpisie to wszystko, co z dołączonych dokumentów wynikało - wtedy jednak formalnie rzecz biorąc wyszedłby ponad granice wniosku.Rozwiązania tego zagadnienia szukać należy w celu i istocie rejestru oraz zakresie obowiązków sądu wynikających z całokształtu przepisów regulujących postępowanie rejestrowe.Podstawowa funkcja rejestru polega na zagwarantowaniu pewności i zaufania w obrocie prawnym pomiędzy spółdzielnią i osobami trzecimi oraz umożliwieniu kontroli sądowej i bankowej nad działalnością spółdzielni. Funkcje te skłoniły ustawodawcę do oparcia postępowania rejestrowego na zasadzie pełności rejestru i wprowadzenia domniemania, że osoby trzecie znają dane zarejestrowane oraz wyposażenia sądu rejestrowego w poważne uprawnienia do działania z urzędu, skoro np. według § 18 rozporządzenia może on wzywać organy spółdzielcze do zgłoszenia danych podlegających zarejestrowaniu, a w wypadku niezastosowania się do wezwania stosować sygnalizację do centralnego związku i nakładać kary porządkowe (art. 7 ustawy). Z całokształtu tych norm wynika obowiązek sądu rejestrowego szczególnej aktywności. Obowiązek ten odnosi się również do prawidłowej oceny wniosku o zarejestrowanie danych. W szczególności nie może on się ograniczyć do formalnego zakresu żądania, ale musi mieć na uwadze rzeczywisty interes wnioskodawcy i wymagania ustawy.Dane, które według art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) powinien zawierać rejestr, muszą w pełni odpowiadać treści podstawy materialnoprawnej, z jakiej wynikają. Jeżeli zatem żądanie o zarejestrowaniu danych o granicach umocowania pełnomocników nie pokrywa się z treścią dołączonej do wniosku uchwały zarządu spółdzielni stanowiącej podstawę wpisu, to sąd ma obowiązek wpisania tych danych wynikających z uchwały.Skoro Sąd Powiatowy wychodząc z odmiennych założeń kwestii tej nie miał na uwadze, zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu (art. 422 § 2 k.p.c.).