I CR 177/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stefanii Ł. o ubezwłasnowolnienie Marii Ł. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 14 listopada 1962 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki przyjął, że Maria Ł. jest dotknięta niedorozwojem umysłowym i dlatego nie może kierować swoim postępowaniem. Na tej podstawie ubezwłasnowolnił ją całkowicie z powodu niedorozwoju psychicznego.Uzasadnienie prawneOrzeczenie to Maria Ł. zaskarżyła rewizją, przy rozpoznaniu której Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 57 § 1 k.p.c. zdolność procesową bądź zupełną, bądź ograniczoną posiada każdy stosownie do swej zdolności zobowiązywania się przez umowę. Przepis ten stosowałby się odpowiednio także w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie, jeżeliby kodeks postępowania niespornego lub dekret z dnia 29 sierpnia 1945 r. w sprawie postępowania o ubezwłasnowolnienie nie stanowił inaczej (art. 14 k.p.n., art. 1 post. o ubezwłasnowolnieniu). Art. 14 k.p.n. ogranicza się jednak do dyspozycji, że zdolność do działania w postępowaniu niespornym ma każdy, kto ma zdolność procesową, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odmienne zatem unormowanie zdolności do działania w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie mogło znaleźć wyraz jedynie w wyżej wspomnianym dekrecie.Otóż art. 5 § 1 post. o ubezwł. przewiduje stan zdrowia osoby chorej, przy którym jej wezwanie do stawiennictwa, wysłuchanie lub doręczenie pism okazuje się bezwzględnie niecelowe. Art. 5 § 2 stanowi, że dopiero przy wspomnianym stanie zdrowia osoby chorej należy ustanowić kuratora. Z kolei art. 6 § 1 przewiduje sytuację, w której okazuje się konieczna ochrona osoby chorej lub jej majątku. W myśl powołanego przepisu dopiero w razie spełnienia się tych przesłanek można ustanowić doradcę tymczasowego. Ustanowienie kuratora, wobec braku stosownego przepisu, nie ogranicza zdolności osoby chorej do czynności prawnych. W związku z powyższym i zgodnie z art. 7 § 1 jedynie ustanowienie doradcy tymczasowego ogranicza tę zdolność.Treść art. 5, art. 6 § 1 i art. 7 § 1 post. o ubezwł. uzasadnia więc stanowisko, że powołane przepisy wprowadzają jako wyjątek od zasady przewidzianej w art. 57 § 1 k.p.c. i w art. 14 k.p.n. zasadę szczególną, tę mianowicie, że osobie chorej przysługuje z reguły w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie zdolność do podejmowania odpowiednich czynności. Zdolność ta nie ulega ograniczeniu nawet przy takim stanie zdrowia osoby chorej, przy którym nawiązanie z nią kontaktu okazuje się bezwzględnie niecelowe (art. 5 post. o ubezwł.). Ograniczenie zdolności do działania w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie następuje dopiero w razie konieczności ochrony osoby chorej lub jej majątku (art. 6 § 1, art. 7 § 1).W sprawie twierdzenia Marii Ł. i jej wysłuchanie nie świadczyły, by była ona wyzyskiwana przez siostry. Nie zachodziła więc konieczność ochrony jej osoby lub majątku przez ustanowienie doradcy tymczasowego.Biegły psychiatra rozporządzał co do osoby Marii Ł. bogatym materiałem obserwacyjnym. Dlatego Sąd Wojewódzki miał prawo nie prowadzić dowodów, który by dostarczyły biegłemu dalszego materiału do wydania opinii.Rewizja więc, jako nie usprawiedliwiona, ulega oddaleniu.