I CR 291/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Trybulski, J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Andrzeja W. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w D. o 1.320 zł z tytułu czynszu najmu, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Hrubieszowie z dnia 6 listopada 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Hrubieszowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku powoda o przyznanie zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Hrubieszowie wyrokiem z dnia 6 listopada 1963 r. oddalił powództwo o zasądzenie od pozwanej Spółdzielni kwoty 1.320 zł z odsetkami i obciążył powoda kosztami procesu. Powód, uzasadniając powództwo, przytoczył, że pozwana zajmuje na mocy stosunku najmu lokal w domu powoda i od dnia 1 lutego 1962 r. powinna płacić czynsz wyższy o 120 zł miesięcznie od czynszu płaconego do tej daty, gdyż w styczniu 1962 r. lokale zostały wyposażone w instalację elektryczną, której poprzednio w ogóle nie posiadały. Od 1.II.1962 r. obowiązuje zatem strony wyższa stawka czynszowa, a różnica za okres objęty pozwem (od 1.II.1962 r. do 31.XII.1962 r.) równa się dochodzonej kwocie.Sąd Powiatowy, oddalając powództwo, wyszedł z założenia, że wprawdzie w związku z instalacją elektryczną obowiązuje strony, począwszy od 1.II.1962 r. wyższa stawka czynszowa, jednakże pozwana korzystała z 50% obniżki stawek czynszowych z mocy przepisu § 3 ust. 2 rozp. Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie czynszów za lokale użytkowe i wpłat na FGM (Dz. U. Nr 50, poz. 245; zmiany: Dz. U. z 1959 r. Nr 1, poz. 5 i Dz. U. z 1960 r. Nr 6, poz. 34). Według tego przepisu przysługuje 50% obniżki czynszu za lokale użytkowe zajmowane przez jednostki spółdzielcze zrzeszone w Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska": a) w budynkach wiejskich położonych na terenie gromad w miejscowościach, w których nie ma stacji kolejowej, b) w budynkach prymitywnych nie posiadających żadnego z podstawowych urządzeń technicznych (instalacji elektrycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej) a położonych w miejscowościach liczących do 5.000 mieszkańców. Pozwana ma prawo do tej obniżki, gdyż podlega Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", a lokale zajmowane przez pozwaną odpowiadają przesłankom wymienionym w punkcie pod lit. a) powyższego przepisu. Czynsz, jaki pozwana chce płacić powodowi, jest wyższy od czynszu obliczonego z uwzględnieniem obniżki, powództwo zatem oparte na błędnym założeniu, że pozwana ma płacić według pełnej stawki czynszowej, nie może być uwzględnione.Wskutek rewizji powoda Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. następująco sformułowane zagadnienie prawne:"Czy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 listopada 1959 roku w sprawie zmiany rozporządzenia z dnia 25 lipca 1958 roku w sprawie czynszów za lokale użytkowe i wpłat na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej (Dz. U. z 1960 r. Nr 6, poz. 34) należy rozumieć w ten sposób, że 50% obniżka czynszu przysługuje Spółdzielni tylko w tym wypadku, gdy spełnione zostaną oba stany faktyczne przewidziane w cyt. rozporządzeniu z dnia 26.XI.1959 r., tj. wymienione i pod punktem a), i pod warunkiem b), czy też do przyznania 50% obniżki czynszu wystarczy zaistnienie stanu faktycznego przewidzianego bądź to pod punktem a), bądź też pod punktem b)?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Sąd Najwyższy wyjaśniał już niejednokrotnie, że sądy powszechne nie są właściwe do rozstrzygania sporów o wysokość czynszu, i to również wtedy, gdy chodzi o lokale użytkowe. W sprawie niniejszej spór taki powstał między stronami. Wprawdzie spór ten dotyczy tylko kwestii, czy strona pozwana ma prawo do 50% obniżki na podstawie § 3 ust. 2 cyt. wyżej rozp. R.M., niemniej jednak rozstrzygnięcie i tej kwestii nie należy do sądu, lecz do organu czynszowego, przewidzianego w rozp. R.M. z dnia 29 września 1948 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 375 z późn. zm.). Organ czynszowy, stosownie do § 5 cyt. rozp. z 29.IX.1948 r., jest powołany do rozstrzygania sporów o zastosowanie nowych stawek czynszu bądź o jego wysokość, a tym samym jest powołany do stwierdzenia, czy najemcy przysługuje obniżka, tj. czy odpowiada on warunkom, od których zależy obniżka. Do zwężającej wykładni cyt. § 5 nie ma dostatecznej podstawy ani potrzeby.Ponieważ Sąd Powiatowy sporne zagadnienie obniżki czynszu sam rozstrzygnął zamiast zawiesić postępowanie do czasu wydania ostatecznej decyzji przez organ czynszowy (art. 191 pkt 3 k.p.c.), zaskarżony wyrok już z tej przyczyny, jako dotknięty w tym zakresie nieważnością, podlega uchyleniu (art. 384 i 371 § 1 pkt 2 k.p.c.).Sąd Powiatowy zawiesi postępowanie do czasu uzyskania decyzji organu czynszowego. Potrzeba zawieszenia odpadłaby, gdyby się okazało prawdziwe twierdzenie powoda, podniesione dopiero w rewizji, że stosunek najmu ustał z dniem 31.IX.1961 r. i że od tej daty pozwana zajmuje lokal bez tytułu. W tym wypadku bowiem przedmiotem sporu byłaby nie wysokość czynszu, lecz wysokość odszkodowania.