I CR 569/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa M. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu Nr 2 w W. i Budowlanej Spółdzielni Pracy "B." z odp. udz. w W. o 29.350,20 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 30 listopada 1950 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód pracował w pozwanej Spółdzielni jako pełnomocnik zarządu i kierownik. Na podstawie zarządzenia C.D.U.W. z dnia 10.II.1951 r. Związek Spółdz. Pracy polecił przekazać pozwaną Spółdzielnię Miejskiemu Przedsiębiorstwu Rem.-Bud. Formalne jednak przejęcie dotychczas nie nastąpiło, powód zaś nadal pracował na dawnym stanowisku, przy czym wynagrodzenie otrzymywał od M.P.R.B. Na skutek nieporozumień powstałych między powodem a M.P.R.B. to ostatnie wstrzymało powodowi premię, a następnie w czerwcu 1951 r. wypowiedziało umowę o pracę na dzień 30 września 1951 r. Na podstawie powyższego niespornego w sprawie stanu faktycznego powód twierdzi, że stosunek łączący go z pozwaną Spółdzielnią trwa nadal, że jest związany obowiązkami wynikającymi z udzielonego mu przez zarząd pełnomocnictwa, że zatem wypowiedzenie umowy dokonane przez M.P.R.B., które nie było pracodawcą powoda, jest prawnie bezskuteczne, wobec czego powód domaga się w pozwie zasądzenia od obu pozwanych solidarnie początkowo kwoty 9.783,40 zł tytułem wynagrodzenia za okres od 1 października 1951 r. do 28 lutego 1952 r. oraz za okres nie wykorzystanego urlopu, a następnie w piśmie procesowym z dnia 19.XII.1952 r. zgłasza dalsze roszczenia w kwocie 19.566,90 zł za dalszy okres.Pozwany Skarb Państwa (M.P.R.B.) wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że na mocy zarządzenia C.D.U.W. z dn. 9.II.1951 r. Spółdzielnia Pracy "B." z odp. udział. została przejęta przez M.P.R.B. w dniu 15 lutego 1951 r. i że również został przejęty pozwany wraz z innymi pracownikami, a ponieważ nie skorzystał w terminie przewidzianym w art. 35 rozp. z dn. 16.III. 1928 r. o um. o pracę prac. umysł. z prawa wypowiedzenia stosunku pracy, to stał się pracownikiem M.P.R.B., pobierał od niego wynagrodzenie i podpisywał listę obecności.Skoro więc stosunek pracy został prawidłowo rozwiązany przez wypowiedzenie z zachowaniem 3-miesięcznego terminu, powodowi żadne roszczenie nie przysługuje.Przedstawiciel pozwanej Spółdzielni "B." uznał zasadę żądania pozwu, ale nie uznał jego wysokości i wyjaśnił, że powód nadal pełni za zgodą zarządu czynności pełnomocnika.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, podzielając stanowisko zajęte przez M.P.R.B. Sąd przyjął, że powód na skutek przejęcia Spółdzielni "B." stał się pracownikiem M.P.R.B. i stosunek pracy został rozwiązany przez wypowiedzenie z dniem 30.IX.1951 r.W stosunku do powyższej Spółdzielni Sąd Wojewódzki uznał, że powód nie udowodnił w sposób szczegółowy, jakie prace wykonywał jako pełnomocnik i jakie należy mu się wynagrodzenie.W rewizji od powyższego wyroku powód wnosił o jego uchylenie z powodu obrazy przepisów art. 35 rozp. z dnia 16.III.1928 r., art. 498 § 2, 500, 514 i 516 k.z. i art. 218, 236 i 326 k.p.c. oraz z powodu sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału.Uchybień tych dopatruje się skarżący w tym, że Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, iż powoda łączył ze Spółdzielnią "B." stosunek pracy, podczas gdy w rzeczywistości był to stosunek zlecenia, który trwał nadal również po przejęciu majątku Spółdzielni przez M.P.R.B., a powód tylko otrzymywał wynagrodzenie za czynności zleceniobiorcy od M.P.R.B. jako dysponenta majątku Spółdzielni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest uzasadniona.Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest rozważenie i wyjaśnienie dwóch kwestii: 1) czy powód po rozwiązaniu umowy z M.P.R.B., to jest po dniu 30 września 1951 r., wykonywał jakieś czynności dla pozwanej Spółdzielni "B." oraz 2) kto jest zobowiązany wobec powoda do zapłaty wynagrodzenia.Według ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku powód na podstawie udzielonego mu w dniu 30 listopada 1950 r. przez Zarząd Spółdzielni "B." pełnomocnictwa, które ta Spółdzielnia w toku procesu potwierdziła załatwiał również po dniu 30.IX.1951 r. interesy Spółdzielni, przy czym w okresie lat 1951 i 1952 praca powoda dla Spółdzielni była bardzo intensywna, w następnych zaś latach miała charakter dorywczy.Wobec tych ustaleń nie do przyjęcia jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że powód nie udowodnił wysokości dochodzonych roszczeń, nie przedstawił bowiem dokładnego zestawienia wykonywanych czynności i nie ustalił przez biegłego ich wartości.Stosownie do przepisów art. 218 § 1 i 236 § 1 k.p.c. wyjaśnienie okoliczności spornych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest obowiązkiem Sądu, który powinien zażądać od powoda sprecyzowania twierdzeń faktycznych, jeżeli twierdzenia zawarte w pozwie okażą się niewystarczające, oraz przedstawienia dowodów na ich poparcie. Skoro Sąd Wojewódzki obowiązku tego nie wykonał, przez co naruszył cytowane wyżej przepisy postępowania, i nie wyjaśnił, ile powinno wynieść istotne wynagrodzenie powoda za czynności wykonywane dla Spółdzielni "B." po dniu 30 września 1951 r., to już z tej przyczyny zaskarżony wyrok - co najmniej w stosunku do pozwanej Spółdzielni, która co do zasady powództwo uznała - utrzymany być nie może.Rozważenie zagadnienia odpowiedzialności pozwanych wobec powoda prowadzi do wniosków następujących:Przekazanie przez Spółdzielnię "B." całości przedsiębiorstwa na rzecz M.P.R.B. w W. dokonane zostało w trybie przepisów uchwały Prezydium Rządu z dnia 24 czerwca 1950 r. (Mon. Pol. Nr A-78, poz. 911).Wydane na podstawie powyższej uchwały zarządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 5 lipca 1954 r. stanowi w § 2, że przejęcie przedsiębiorstwa nastąpi zgodnie z postanowieniami art. 48 ustawy o spółdzielniach.Stosownie do przepisu art. 48 ust. 2 cyt. ustawy zbycie przez spółdzielnię przedsiębiorstwa pociąga za sobą przejście na nabywcę odpowiedzialności za zobowiązania powstałe przed sporządzeniem aktu zbycia i równoczesne zwolnienie od tej odpowiedzialności spółdzielni.W myśl § 8 w związku z § 2 cytowanej uchwały Prez. Rządu przekazanie przedsiębiorstwa powinno nastąpić aktem zdawczo-odbiorczym, który co do znaczenia i skutków uznać należy za odpowiadający aktowi zbycia, o jakim mowa w art. 48 ustawy o spółdz.Jak więc z powyższych przepisów wynika, chwila sporządzenia aktu zdawczo-odbiorczego jest decydująca dla oceny przejścia odpowiedzialności za zobowiązania spółdzielni na państwową jednostkę gospodarczą.W sprawie niniejszej wynika w sposób niesporny ze zgodnych twierdzeń obu stron, że protokół zdawczo-odbiorczy pomiędzy Spółdzielnią "B." a M.P.R.B. nie został do chwili zamknięcia rozprawy w II instancji sporządzony. Stosownie zatem do poprzednio przytoczonych rozważań brak byłoby w chwili obecnej podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialność za zobowiązania Spółdzielni "B." w ogóle, a w tym i za zobowiązania wobec powoda, przeszła na przejmującego - M.P.R.B.Niemniej jednak skoro toczy się postępowanie dotyczące przekazania całości przedsiębiorstwa przez Spółdzielnię "B." i należy przewidywać, że protokół zdawczo-odbiorczy może być w każdej chwili sporządzony ze skutkami przewidzianymi w art. 48 ustawy o spółdz., a sprawa, jak to zostało wyjaśnione w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, nie dojrzała jeszcze do stanowczego rozstrzygnięcia wobec braku ustaleń w zakresie wysokości roszczeń powoda - Sąd Najwyższy uznał za właściwe, ze względu na ekonomię procesową, uchylenie z mocy art. 384 k.p.c. zaskarżonego wyroku w stosunku do obu pozwanych. Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w zależności od tego, czy do chwili zamknięcia rozprawy nastąpi przekazanie przedsiębiorstwa protokołem zdawczo-odbiorczym, rozstrzygnie, który z pozwanych stosownie do art. 48 ust. o spółdz. odpowiada wobec powoda za zobowiązanie.