I CR 724/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Konic. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), A. Meszorer.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Jana K. i Jana W. przeciwko Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domków Jednorodzinnych w B. o ustalenie nieważności uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia, po rozpoznaniu rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 27 czerwca 1960 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 27 czerwca 1960 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo Jana K. i Jana W. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych w B., ustaliwszy następujący stan faktyczny:Uchwałą rady nadzorczej pozwanego Zrzeszenia powodowie zostali wykluczeni z grona jego członków. Ta decyzja została następnie na skutek odwołania powodów zatwierdzona uchwałą walnego zgromadzenia z dnia 25 września 1958 r., której powodowie nie zaskarżyli do sądu, lecz ograniczyli się jedynie do skargi złożonej w trybie nadzoru do Związku Spółdzielni Mieszkaniowych, Oddział w B. Na skutek zalecenia tego Związku zostało zwołane nadzwyczajne walne zgromadzenie, mające na celu ponowne rozpatrzenie sprawy wykluczenia powodów. Uchwałą tego zgromadzenia z dnia 15 lutego 1959 r. została ponownie utrzymana w mocy uchwała rady nadzorczej o wykluczeniu powodów zaskarżona, to uchwała ta stała się ostateczna i nawet skutek powództwa powodów przy czym Sąd Wojewódzki uznał wówczas, że zgromadzenie, które ją powzięło, odbyło się nieprawidłowo, albowiem niektórzy członkowie byli na nim zastąpieni przez inne osoby. Wobec uchylenia uchwały z 15 lutego 1959 r. zostało zwołane jeszcze jedno walne zgromadzenie, które w dniu 28 grudnia 1959 r. po raz trzeci zatwierdziło kwestionowaną przez powodów decyzję rady nadzorczej.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że uchylenie zaskarżonej uchwały (z 28 grudnia 1959 r.) byłoby - podobnie jak i uchwały z dnia 15 lutego 1959 r. - bezprzedmiotowe, albowiem skoro pierwsza uchwała zgromadzenia z dnia 25 września 1958 r. nie została przez powodów. Uchwała z dnia 15 lutego 1959 r. została uchylona na walne zgromadzenie nie może jej wzruszyć.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyli powodowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd prawny wyrażony w zaskarżonym wyroku nie jest prawidłowy. Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, że walne zgromadzenie nie jest uprawnione do wzruszenia swojej uchwały, jeśli uchwała ta nie podlega już zaskarżeniu. Istotnie, walne zgromadzenie podlega pod tym względem poważnym ograniczeniom, jednakże zasady powyższej nie można uznać w tak szerokim jej sformułowaniu za trafną. Istnieją rzeczywiście pewne kategorie uchwał walnych zgromadzeń, które nie mogą już ulec zmianie tylko dlatego, że członkowie zebrani na następnym zgromadzeniu uznają je za niesłuszne czy niecelowe. Do tej kategorii uchwał należą przede wszystkim uchwały, które stały się źródłem nabycia praw przez określone osoby. Na przykład uchwała o przydziale członkowi spółdzielni budownictwa mieszkaniowego lokalu nie może już być zmieniona, chyba że zainteresowany członek wyrazi na to zgodę albo też nastąpi taka zmiana stanu faktycznego (np. stanu rodzinnego członka spółdzielni mieszkaniowej), która w myśl ustawy lub statutu uzasadnia zmianę przydziału.Z drugiej strony można jednak wymienić takie uchwały, które mogą być przez walne zgromadzenie uchylane lub zmieniane bez żadnych ograniczeń, jeśli tylko taka jest wola wymaganej większości na jednym z następnych walnych zgromadzeń. Przykładowo można tu przytoczyć uchwałę określającą regulamin porządku domowego w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Do kategorii uchwał, które mogą być zmieniane lub uchylane, należą także uchwały o wykluczeniu członka - oczywiście pod warunkiem, że zainteresowany członek wyraża na to zgodę. Uchwała taka nie narusza bowiem niczyich praw nabytych, przeciwnie - może przyznać prawa członkowskie osobie, która praw tych została pozbawiona, przy czym dokonuje tego najwyższy organ spółdzielni. Wynika z tego przede wszystkim, że nie podlegająca już zaskarżeniu uchwała walnego zgromadzenia dotycząca wykluczenia członka może być za jego zgodą - wraz z uchwałą rady nadzorczej o wykluczeniu - uchylona, co prowadzi do reaktywowania praw członkowskich osoby, która prawa te utraciła. Skutku takiego nie ma natomiast w ostatecznym wyniku uchwała, która - tak jak uchwała zaskarżona przez powodów - jest zgodna z uchwałą poprzednią, tzn. także zatwierdza wykluczenie członka. Ma ona jednak w każdym razie takie znaczenie, że walne zgromadzenie, decydując się na ponowne rozpatrzenie sprawy wykluczenia członka, czyni poprzednią swoją uchwałę w tej kwestii niebyłą i sprawę wykluczenia rozpoznaje na nowo. Tym samym więc ta ostatnia uchwała może być zaskarżona w trybie i w terminach przewidzianych przez prawo.W tych warunkach rzeczą Sądu Wojewódzkiego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie zbadanie, czy istniały podstawy do wykluczenia powodów w świetle przepisów obowiązujących w dacie wykluczenia.Z zasad powyższych, skoro prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego, zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę z mocy art. 384 k.p.c. przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.