I CR 922/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, A. Cichocka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Celiny W. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopaka" w Urszulinie o 438,06 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od postanowienia Sądu Powiatowego we Włodawie z dnia 26 stycznia 1955 r., zaskarżone postanowienie uchylił i postępowanie umorzył.Uzasadnienie faktyczneDo Terenowej Komisji Rozjemczej przy Zarządzie Okręgowym Związku Zawodowego Pracowników Handlu w Lublinie (Komplet Orzekający we Włodawie) wpłynął dnia 31 sierpnia 1954 r. wniosek Celiny W. o zasądzenie na jej rzecz od GS "Samopomoc Chłopska" w Urszulinie sumy 438,06 zł jako nie wypłaconej premii za miesiące lipiec i sierpień 1953 r. Przewodniczący Terenowej Komisji Rozjemczej przekazał sprawę w dniu 9 grudnia 1954 r. do Sądu Powiatowego we Włodawie wyjaśniając, że nie mógł powołać kompletu orzekającego (§ 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. - Dz. U. poz. 68), ponieważ ani Rada Zakładowa pozwanej jednostki, ani też jej kierownik mimo wezwań nie wyznaczyli delegatów do składu kompletu (pkt 3 i 4 § 19).Na rozprawie przed Sądem Powiatowym pełnomocnik Spółdzielni zgłosił zarzut niedopuszczalności drogi sądowej. Zarzut ten Sąd Powiatowy odrzucił (art. 229 zd. drugie k.p.c.), wychodząc z założenia, że skoro przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów "nie zawierają żadnych sankcji dla nie stawających członków kompletu, stanowisko Przewodniczącego Komisji jest słuszne".Rozpoznając rewizję pozwanej Spółdzielni, Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia (art. 388 k.p.c.) następujące zagadnienie prawne:"Czy sąd powszechny staje się właściwy do rozpoznania sprawy o należność za pracę w wypadku, gdy Terenowa Komisja Rozjemcza nie może skompletować się, a przewodniczący Komisji sprawę przekazuje sądowi do rozpoznania, nieprzyjęcie zaś sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd mogłoby pozbawić stronę wymiaru sprawiedliwości?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Dekret z dnia 24 lutego 1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych (Dz. U. poz. 35) ustanawia wyłączną właściwość tych komisji dla sporów wszczętych przez pracownika i wynikających ze stosunków pracy w przedsiębiorstwach uspołecznionych. Wydatki w zakresie właściwości komisji przewidują art. 2 i art. 3 ust. 2 dekretu (por. również § 3 rozporządzenia Rady Ministrów - Dz. U z 1954 r. poz. 68); drogę sądową otwiera także dekret w razie nieosiągnięcia jednomyślności przez komisję rozjemczą (art. 10 pkt 2 dekretu) lub uchylenia jej decyzji przez zarząd główny związku zawodowego (art. 11 pkt 3 dekretu).We wszystkich innych przez prawo nie przewidzianych wypadkach sądy nie są właściwe do rozstrzygania spraw ze stosunku pracy i zgłoszone w tym przedmiocie pozwy ulegają odrzuceniu w każdym stanie sprawy (art. 207 i 228 k.p.c.).Przewodniczący Komisji przekazał sprawę niniejszą sądowi, jego czynności bowiem, zmierzające do utworzenia kompletu orzekającego nie dały pozytywnych wyników.Wykładnia przepisów dekretu i rozporządzenia Rady Ministrów uznająca, że wyżej przytoczona okoliczność stwarza podstawę do uchylenia właściwości komisji, jest niedopuszczalna, ponieważ uzależniałoby to realizację woli prawodawcy od tego, czy rada zakładowa kierownictwo poszczególnych przedsiębiorstw uspołecznionych wykonywa należycie spoczywające na niej obowiązki.Trudności, z jakimi zetknął się w sprawie niniejszej Przewodniczący Komisji, należą do rzędu administracyjno-porządkowych. Ingerencja Przewodniczącego Komisji, jeśli chodzi o wyznaczenie delegatów, powinna była pójść w kierunku przewidzianym przez § 55 rozporządzenia. Zauważyć przy tym należy, że Przewodniczący Komisji w żadnym razie, a więc choćby nawet trafnie uznał, że spór przestał podlegać jej właściwości, nie miał uprawnień do przekazania sprawy Sądowi, a mógł co najwyżej zwrócić wniosek Celinie W., ewentualnie z odpowiednim pouczeniem (§ 31 rozporządzenia).Z tych wszystkich względów, gdy poza tym postępowanie przed Sądem toczyło się bez pozwu, Sąd Najwyższy z mocy art. 387, 361 k.p.c. orzekł jak w sentencji, co umożliwi Sądowi Powiatowemu zwrot wniosku Komisji Rozjemczej powołanej do jego rozpoznania.