I CR 980/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Edmunda W. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w W. o odszkodowanie, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 17 lipca 1961 r., obie rewizje oddalił; koszty postępowania rewizyjnego zniósł między stronami wzajemnie.Uzasadnienie faktycznePo uchyleniu przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 22 września 1958 r., którym Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy oddalił powództwo Edmunda W. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w W. o 116.380 zł odszkodowania za utratę zdrowia, tenże Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę ponownie i po uzupełnieniu postępowania dowodowego wyrokiem z dnia 17 lipca 1961 r. zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powoda rentę w wysokości 485 zł miesięcznie poczynając od 14 czerwca 1957 r., w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki ustalił, że choroba powoda ma swe źródło w okresie poprzedzającym jego pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie, lecz naruszenie przepisów o ochronie życia i zdrowia pracowników, jakich przedsiębiorstwo dopuściło się w czasie zatrudnienia powoda, przyczyniło się do rozwoju choroby i powiększenia stopnia jego niezdolności do pracy. Naruszenia te polegały na tym, że w hali głównej, w której lakierowano trolleybusy i plamy na nich zmywano benzyną, wentylator został zainstalowany dopiero w latach 1951-1952, a więc mniej więcej po 3 latach pracy powoda, do tego zaś czasu halę wietrzono tylko latem przez otwieranie drzwi wjazdowych, dalej - że w podręcznej lakierni farby, lakiery i rozcieńczalniki trzymano w otwartych naczyniach, wreszcie - że brak było instrukcji dla lakierników w sprawie warunków prawidłowej i bezpiecznej pracy. Zdaniem Sądu taki stan rzeczy sprzeczny był z przepisami rozporządzenia z dnia 6.XI.1946 r. o ogólnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.Kierując się zasadami ujętymi w art. 158 § 1 k.z. w związku z art. 330 k.p.c., Sąd Wojewódzki uznał, że warunki pracy w warsztatach pozwanego przyczyniły się do niezdolności powoda do pracy w połowie, a wobec ustalenia, że przeciętny jego zarobek wynosił 1.662 zł 84 gr miesięcznie, rentę zaś z ubezpieczenia społecznego przyznano mu w wysokości 693 zł, zasądził na rzecz powoda tytułem renty wyrównawczej kwotę odpowiadającą połowie utraconego zarobku, tj. 485 złotych miesięcznie.Powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyły rewizją obie strony.Pozwane Przedsiębiorstwo w rewizji swej zarzuca błędną ocenę zebranego w sprawie materiału oraz naruszenie prawa materialnego i wnosi o zmianę wyroku oraz o oddalenie powództwa w całości. Powód zaś, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń zaskarżonego wyroku z zebranym w sprawie materiałem, domaga się obciążenia strony pozwanej odpowiedzialnością za całość utraconego zarobku.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizje stron, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest usprawiedliwiony zarzut pozwanego Przedsiębiorstwa co do rzekomej wadliwości ustalenia, że w głównej hali wentylator zainstalowany został dopiero po 3 latach zatrudnienia powoda. Wbrew bowiem twierdzeniu skarżącego nawet wskazany w rewizji świadek Z. nie tylko nie wymienił w sposób kategoryczny 1950 roku jako daty założenia wentylacji, ale wymieniając tę datę dodał, że mogło to być także w 1952 r., świadek zaś Adam F., który był naczelnikiem wydziału trolleybusów od 1952 roku, zeznał, że nie pamięta, kiedy wentylator został zainstalowany, z czego wynika, że w każdym razie miało to miejsce po 1952 r.Podobnie chybiony jest zarzut pozwanego, jakoby dowolne było twierdzenie biegłego inż. G. - a w konsekwencji także ustalenie zaskarżonego wyroku - że w podręcznej lakierni przechowywano farby, lakiery itd. w otwartych naczyniach, gdyż jak twierdzi rewizja, "żaden z licznych przesłuchanych świadków okoliczności tej nie potwierdził". Tymczasem takie stwierdzenia zawiera zeznanie powołanego poprzednio świadka Adama F., pełniącego odpowiedzialne obowiązki naczelnika wydziału w pozwanym Przedsiębiorstwie.Wreszcie nie można też uznać za słuszny zarzutu rewizji pozwanego, że brak instrukcji co do zasad prawidłowej i bezpiecznej pracy lakierników nie pozostaje w związku przyczynowym z chorobą powoda. Doświadczenie bowiem wskazuje, że z reguły zagrożenie bezpieczeństwu pracy osób zatrudnionych płynie nie tylko z braku urządzeń ochronnych czy wadliwości organizacji pracy, lecz także z nieodpowiedniego zachowania się pracowników, którzy wskutek nieświadomości, a niejednokrotnie także lekkomyślności, lekceważą nieraz niezbędne środki ochrony czy zasady postępowania, mogące zapobiec ujemnym następstwom w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Dlatego też staranny i efektywny instruktaż stanowi jeden z podstawowych obowiązków kierownictwa zakładu pracy, a jego brak uzasadnia domniemanie związku przyczynowego z doznaną przez pracownika szkodą. Ponieważ skarżący nie przytacza żadnych argumentów, które domniemanie to mogłyby obalić, niewadliwie zaś ustalone uchybienia pozwanego Przedsiębiorstwa przepisom mającym na celu ochronę zdrowia pracowników wymagały szczególnie ostrożnego i umiejętnego zachowania się załogi, przeto zarzut powyższy nie może odnieść skutku.Jeśli chodzi o rewizję powoda, to nie zawiera ona żadnych konkretnych twierdzeń, które mogłyby uzasadnić zarzut sprzeczności ustaleń, na którym rewizja ta się opiera. W szczególności nie można uznać za takie twierdzenie powołania się na opinię biegłego dra W. Biegły ten bowiem, wbrew temu co przytacza rewizja, wyjaśnił, że zatrucie organizmu powoda mogło nie być ujawnione w toku badania go przy przyjmowaniu do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie oraz że ujemny wpływ warunków pracy w tym Przedsiębiorstwie pozostawał w związku ze zmniejszoną odpornością organizmu powoda. Rewizję więc powoda, jako ograniczającą się do polemiki z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku i z dokonaną przez Sąd Wojewódzki oceną dowodów, należało również uznać za nieuzasadnioną.Z tych zasad Sąd Najwyższy stosownie do art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.