I CSK 149/19

Sygn. akt I CSK 149/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa J. D. i Z. D. przeciwko M. J. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt V ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje ze środków Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w (…)) na rzecz r.pr. D. P. kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w (…) zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w W. w ten sposób, że oddalił powództwo o zapłatę kwoty 70 000 zł wraz z odsetkami, a także stosownie do tego rozstrzygnięcia orzekł ponownie o kosztach procesu i kosztach sądowych za pierwszą i drugą instancję. 2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiedli powodowie, powołując się na naruszenie art. 410 § 2 k.c. i art. 415 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może 3 być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepubl.). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym. 4. Powodowie wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Podali, że zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego w sposób oczywisty narusza przepisy art. 410 § 2 k.c. oraz art. 415 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż pozwany nie jest bezpodstawnie wzbogacony, w sytuacji gdy uzyskał on od powodów korzyść majątkową za przeniesienie własności działki, której ostatecznie im nie sprzedał. 5. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, 4 przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, niepubl.). 6. Skarżący nie sprostali powyższym wymogom. Ograniczyli się do wskazania na naruszenie art. 410 § 2 k.c. oraz art. 415 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż pozwany nie jest bezpodstawnie wzbogacony, nie przedstawili jednak w istocie argumentacji uzasadniającej takie stanowisko. Uszło uwagi skarżących, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.), stanowią dwa odmienne, z uwagi na funkcje, jakie pełnią, niezależne od siebie wymagania skargi kasacyjnej. Skarżący, formułując więc wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie powinni przedstawić wyodrębniony, samodzielny wywód prawny odnoszący się do wskazanej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W przypadku przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wywód taki musi zmierzać do wykazania widocznego bez potrzeby głębszej analizy naruszenia wskazanych przepisów. Samo wskazanie na obrazę art. 410 § 2 k.c. i art. 415 k.c. i błędne przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że pozwany nie jest bezpodstawnie wzbogacony, jest niewystarczające. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 7. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym stanowi art. 223 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. - o radcach prawnych w zw. § 4 ust. 3, § 8 pkt 6 oraz § 16 ust. 4 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. jw l.n