I CZ 64/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz.Sędziowie SN: T. Bukowski (sprawozdawca), T. Miłkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Spółdzielni Produkcyjnej w P. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł. o zapłatę na skutek zażalenia powodowej Spółdzielni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Płocku z dnia 5 marca 1985 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneRolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w P. wystąpiła przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł. z powództwem o zapłatę wynagrodzenia za dokonaną w budynku mieszkalnym pozwanej wymianę grzejników.Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, zarzucając, że powódka "bezpodstawnie zawyżała kalkulację własną".Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 5 marca 1985 r. odrzucił pozew, uznawszy, że sprawa należy do właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego, ponieważ "powódka nie jest spółdzielnią, do której miałby zastosowanie art. 179 prawa spółdzielczego, a pozwana jest też podmiotem arbitrażowym".Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powódki Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 179 prawa spółdzielczego (ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) stanowi, że spory, których stroną są spółdzielnie produkcji rolnej, mające za podstawowy przedmiot działalności prowadzenie zespołowego gospodarstwa rolnego, rozpoznaje sąd. Przepis ten dotyczy wyłącznie spółdzielni produkcji rolnej wymienionych w rozdziałach 1, 2 i 3 działu I tytułu drugiego części I prawa spółdzielczego (art. 138 do art. 178 włącznie).Stroną powodową w niniejszym procesie jest rolnicza spółdzielnia produkcyjna, a więc spółdzielnia produkcji rolnej, której przedmiotem gospodarczej działalności rolniczej jest z mocy art. 138 § 1 prawa spółdzielczego prowadzenie zespołowo gospodarstwa rolnego. Z mocy zaś paragrafu drugiego tego przepisu działalność wytwórczą lub usługową, oczywiście w zakresie ustalonym w statucie, może prowadzić tylko "obok" działalności polegającej na prowadzeniu zespołowego gospodarstwa rolnego. Innymi słowy, działalność wytwórcza lub usługowa rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest działalnością uboczną (dodatkową) w stosunku do działalności "nieubocznej", czyli podstawowej, polegającej na prowadzeniu zespołowego gospodarstwa rolnego na podstawie osobistej pracy członków oraz ich wkładów gruntowych lub pieniężnych.Różnice między wysokością dochodów osiąganych ze statutowej działalności podstawowej i ze statutowej działalności ubocznej nie mają tu istotnego znaczenia.Działalność wytwórcza i usługowa rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest z mocy samego art. 138 § 2 prawa spółdzielczego działalnością uboczną. Tak więc - wbrew odmiennemu poglądowi wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu - zbędne było określenie w rejestrze powódki prowadzenia zespołowego gospodarstwa rolnego jako działalności "podstawowej". Rolnicze spółdzielnie produkcyjne - jak stwierdziła Główna Komisja Arbitrażowa w orzeczeniu z dnia 30 sierpnia 1983 r. w sprawie OT-5926/83 (OSPiKA 1984, z. 11, poz. 232) - są bowiem z mocy prawa spółdzielniami produkcji rolnej, mającymi za podstawowy przedmiot działalności prowadzenie zespołowego gospodarstwa rolnego.Przepis art. 179 prawa spółdzielczego, na co zwrócono uwagę w piśmiennictwie, nie ogranicza właściwości sądów z rolniczymi spółdzielniami produkcyjnymi do sytuacji, gdy spór wynikł na tle działalności polegającej na prowadzeniu zespołowego gospodarstwa rolnego. Dlatego też roszczenie powodowej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, mimo że przedmiotem tego roszczenia jest wynagrodzenie za roboty montażowe, wykonane na rzecz pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej.Przedstawione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że powództwo rolniczej spółdzielni produkcyjnej o zapłatę wynagrodzenia za przewidziane w statucie usługi budowlano-montażowe, wykonane na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej, rozpoznaje sąd.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.