II CZ 215/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: S. Piotrowski, J. Grzesik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Pawła Z., Józefa K. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. i Rolniczemu Zespołowi Spółdzielczemu w S. o zwolnienie od egzekucji, po rozpoznaniu zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 1957 r., oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki we Wrocławiu uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy i przekazał ją Sądowi Powiatowemu w Jeleniej Górze. W sprawie tej powodowie wytoczyli powództwo o zwolnienie od egzekucji, wszczętej przez komornika Sądu Powiatowego w Jeleniej Górze na wniosek pozwanej Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. jako wierzyciela przeciwko pozwanemu Rolniczemu Zespołowi Spółdzielczemu w S. jako dłużnikowi zajętego w toku tej egzekucji ciągnika z wozem ogumowanym, i podali wartość przedmiotu sporu na kwotę 27.000 zł.Sąd Wojewódzki, uzasadniając swe stanowisko w przedmiocie właściwości rzeczowej, powołał się na przepis art. 11 pkt 3 zdanie drugie k.p.c. Powodowie w zażaleniu wychodzą z założenia, że właściwość rzeczową w niniejszej sprawie określa art. 11 pkt 3 zdanie pierwsze k.p.c., albowiem pozwany Rolniczy Zespół Spółdzielczy nie jest wyłącznie sam stroną pozwaną, lecz obok niego jako współuczestnik występuje pozwana Gminna Spółdzielnia podlegająca arbitrażowi gospodarczemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl przepisu art. 2a rozp. Rady Ministrów z dnia 5 maja 1950 r. (Dz. U. Nr 22, poz. 189; zm.: Dz. U. z 1955 r. Nr 9, poz. 61), rolnicze spółdzielnie produkcyjne nie należą do podmiotów podlegających państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, aczkolwiek - jak to wynika z § 1 tegoż rozp. - inne spółdzielnie objęte są arbitrażem. Wyłączenie rolniczych spółdzielni produkcyjnych spod właściwości arbitrażu nastąpiło na mocy noweli z dnia 19.II.1955 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 61), wskutek czego już w 1955 r. w sprawach cywilnych wniesionych do sądów przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub przeciw nim właściwość rzeczową, jeżeli jedną ze stron nie był Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, normował wyłącznie przepis art. 10 k.p.c., bez względu na wartość przedmiotu sporu. Przepis art. 11 pkt 3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym w 1955 r. nie odnosił się do takich sporów. Sądem właściwym rzeczowo był sąd powiatowy.Na mocy noweli z dnia 18.I.1956 r. (dekret o zmianie niektórych przepisów postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 2, poz. 13) przepis art. 11 pkt 3 k.p.c. został zmieniony po pierwsze przez podwyższenie sumy 7.500 zł do sumy 15.000 zł, a po drugie, przez dodanie zdania tej treści, że "jednakże sprawy, w których stroną jest rolnicza spółdzielnia produkcyjna, należą bez względu na wartość przedmiotu sporu do właściwości sądu powiatowego". Ponieważ zmiana powyższa nastąpiła w tym czasie, kiedy rolnicze spółdzielnie produkcyjne nie należały już do podmiotów arbitrażowych, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że miała ona na celu ustanowienie w każdej sprawie, w której występuje rolnicza spółdzielnia produkcyjna, właściwości rzeczowej sądu powiatowego bez względu na wartość przedmiotu sporu oraz bez względu na to, czy w sprawie występuje także bądź to po stronie powodowej, bądź pozwanej podmiot podlegający arbitrażowi. Gdyby wolą ustawodawcy było ustanowienie w sporach spółdzielni produkcyjnych właściwości rzeczowej sądu powiatowego tylko w tych wypadkach, w których nie występuje jednocześnie podmiot podlegający arbitrażowi, dodanie zdania drugiego do przepisu art. 11 pkt 3 k.p.c. byłoby rzeczą zbędną. Taki stan prawny istniał bowiem już przed nowelą z 18.I.1956 r.Według istniejącego obecnie stanu prawnego w sprawach, w których stroną jest rolnicza spółdzielnia produkcyjna, w każdym wypadku, tj. choćby nawet stroną przeciwną lub współuczestnikiem sporu po jednej lub drugiej stronie był podmiot podlegający arbitrażowi, a wartość przekraczała 15.000 zł, właściwy rzeczowo jest sąd powiatowy, stwarzający pewne udogodnienia dla roli spółdzielni produkcyjnych. Ten stan prawny wynika jasno z przepisu art. 11 pkt 3 k.p.c. Zażalenie więc jest nieuzasadnione.