II CZ 173/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski. Sędziowie: Z. Masłowski, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Państwowego Ośrodka Maszynowego w S. przeciwko Powiatowemu Związkowi Kółek Rolniczych o 117.568,58 zł, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego z dnia 30 grudnia 1967 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki odrzucił pozew ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej (art. 2 § 2 k.p.c.) w sprawach o prawa majątkowe między jednostkami gospodarki uspołecznionej, podlegającymi orzecznictwu państwowego arbitrażu gospodarczego, a kółkami rolnymi, gdyż spory takie zostały przekazane do postępowania arbitrażowego z mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 1966 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 259).Zażalenie powoda zarzuciło powyższemu rozstrzygnięciu błędną - zdaniem skarżącego - wykładnię rozporządzenia z dnia 24.IX.1966 r., które odnosi się do kółek rolniczych, a nie do ich związków.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał powyższy zarzut za niesłuszny z następujących powodów.Wprawdzie cytowane rozporządzenie w § 1 wymieniła tylko kółka rolnicze, a nie ich związki, jednakże nie można ograniczyć się do wykładni werbalnej w świetle celów i zadań związków kółek rolniczych w zakresie gospodarki narodowej. Dlatego użycie określenia "kółka rolnicze" należy rozumieć szerzej jako kółka rolnicze i ich związki - podobnie jak to jest ze spółdzielniami i ich związkami (art. 165 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach).Takie samo stanowisko zajęła Główna Komisja Arbitrażowa z udziałem dwóch delegatów Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w sporze kompetencyjnym w sprawie Nr BO 4947/68 (OSPiKA z 1968 r. nr 9, poz. 189) podkreślając, że związki kółek rolniczych nie tylko pełnią funkcje jednostek nadrzędnych w stosunku do kółek rolniczych, ale - w celu przychodzenia z pomocą tym kółkom - mogą prowadzić także działalność gospodarczą, zazębiającą się z działalnością gospodarczą samych kółek. Że tak jest w istocie, świadczy o tym niniejsza sprawa dotycząca należności za remont ciągników. Podniesiona w zażaleniu okoliczność, że powód zwrócił się najpierw do Okręgowej Komisji Arbitrażowej w Warszawie i że Komisja ta orzeczeniem z dnia 1 lipca 1967 r. Nr Wa 12845/65 uznała się za niewłaściwą na podstawie odmiennej wykładni § 1 cyt. rozporządzenia, nie może spowodować, że droga sądowa do rozpoznania sprawy zostaje przez to otwarta. Mogłoby to natomiast wywołać powstanie sporu kompetencyjnego, o którym mowa w art. 15 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (jednolity tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195). Spór ten stał się jednak nieaktualny z chwilą, gdy Prezes Głównej Komisji Arbitrażowej zarządzeniem z dnia 29.X.1968 r. Nr IV Wa 105/68/2 wznowił postępowanie, uznając stanowisko Okręgowej Komisji Arbitrażowej w sprawie Wa 12845/65 za błędne.Z tych względów, z mocy z art. 397 w związku z art. 387 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.