I K 1482/52/I

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego P., osk. z art. 3 § 2 ustawy karnej dewizowej z dn. 28.III.1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 134), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 16 września 1952 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 16 września 1952 r. oskarżony Antoni P. uznany został za winnego tego, że w czasie od 1950 r. do 19 marca 1952 r. posiadał bez zezwolenia wartości dewizowe, a mianowicie: 415 dolarów USA w banknotach, 720 dolarów USA w monetach złotych, 340 rubli w złocie i za to na podstawie art. 3 § 2 ustawy karnej dewizowej został skazany na 5 lat więzienia i 5.000 zł grzywny.Wyrok ten zaskarżył rewizją oskarżony, zarzucając, między innymi, obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 3 § 2 ustawy karnej dewizowej z dn. 28.III.1952 r. przez skazanie go z tego przepisu, zamiast z art. 3 § 1 tejże ustawy. Ustawa karna dewizowa nie zawiera żadnego kryterium, które by dawało podstawę do określenia posiadania wartości dewizowej w "dużej ilości" (art. 3 § 2), czy też w "małej ilości" (art. 3 § 3), pozostawiając ocenę tych wartości, a tym samym kwestię kwalifikacji, uznaniu sądu.W każdym ujawnionym przypadku posiadania wartości dewizowych powinna decydować zasada indywidualizacji. W danej sprawie ustalono podczas przewodu sądowego, że oskarżony był człowiekiem zamożnym, współwłaścicielem apteki, że swe oszczędności podczas okupacji lokował w obcej walucie i po powstaniu warszawskim, a przed wyzwoleniem Polski, posiadał 800 dolarów. W okresie od uzyskania niepodległości do jesieni 1946 r. oskarżony nabywał w dalszym ciągu walutę i posiadał łącznie 1.135 dolarów i 340 rubli w monetach.Biorąc pod uwagę sytuację materialną, w jakiej wówczas znajdował się oskarżony nie można traktować powyższych sum jako znacznej części posiadanego przez niego majątku. Dlatego też Sąd powinien był zastosować kwalifikację z art. 3 § 1 ustawy karnej dewizowej.Rewizja wyraża pogląd, że wymierzona oskarżonemu kara pięciu lat więzienia i 5.000 zł grzywny jest rażąco surowa, z uwagi na to, że oskarżony pracował wydatnie na polu naukowym i zawodowym i jest racjonalizatorem, którego ulepszenia przyniosły znaczne oszczędności Skarbowi Państwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego wyraża pogląd, że nie może być uznana za "dużą ilość" taka suma walorów, która stanowi nieznaczną część majątku oskarżonego. Takie stanowisko jest błędne, prowadziłoby bowiem do łagodniejszego traktowania elementów kapitalistycznych dysponujących dużą ilością walorów. Pojęcie "duża ilość wartości dewizowych", o których mowa w art. 3 § 2 ustawy karnej dewizowej, powinno być interpretowane nie w porównaniu z majątkiem oskarżonego, a przede wszystkim w związku z wysokością szkody, jaką ukrycie tych walorów wyrządza Państwu. Nie ulega wątpliwości, że z tego punktu widzenia inkryminowana suma jest wysoka i pozbawienie Państwa możliwości dysponowania nią stanowi poważną szkodę. Gra tu rolę również stopień winy oskarżonego, tj. czynnik subiektywny. Rewizja, powołując się na okoliczności łagodzące, nie bierze pod uwagę, że oskarżony jest człowiekiem doskonale przez Państwo wynagradzanym (wynagrodzenia za wynalazki) i że mimo stworzenia przez Państwo Ludowe warunków do szerokiego rozwoju wynalazczości i szczodrego opłacania wynalazków, co jemu osobiście przyniosło poważne korzyści materialne, występował przeciwko polityce gospodarczej tegoż Państwa. Już w 1950 r. zaprzeczał posiadaniu walorów, które ukrył, a dopiero będąc aresztowanym w innej sprawie, w obawie dalszej, surowszej odpowiedzialności posiadanie ich ujawnił. Tym postępowaniem dał dowód, że nie zrezygnował z obcych Państwu Ludowemu kapitalistycznych metod postępowania, licząc nie na swoją, tak dobrze przecież wynagradzaną pracę, lecz na wzbogacenie się drogą posiadania walorów zagranicznych, posiadania nielegalnego i szkodliwego dla Państwa.