I K 663/53
WyrokIzba Cywilna1953-12-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sporządzenie ulotki o treści nawołującej do popełnienia zbrodni w celu jej wywieszenia w miejscu publicznym stanowi przestępstwo z art. 23 § 1 m.k.k., nawet jeśli nie doszło do faktycznego wywieszenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rozpowszechnianie pism, druków lub wizerunków o treści określonej w art. 23 § 1 m.k.k. może polegać zarówno na wręczeniu ich innej osobie, jak i na wywieszeniu w miejscu publicznym. Wywieszenie ulotki o przestępnej treści w miejscu publicznym, zwłaszcza dostępnym dla szerokiego kręgu osób, może mieć większy zasięg oddziaływania i większą szkodliwość społeczną niż wręczenie jej kilku osobom. Samo sporządzenie pisma lub druku w celu rozpowszechnienia, bez względu na to, czy zamierzone rozpowszechnienie nastąpiło, wyczerpuje istotę przestępstwa z art. 23 § 1 m.k.k.Stan faktyczny
Oskarżeni Stanisław I. i Kazimierz W. zostali uznani za winnych sporządzenia w zmowie ulotki z napisem nawołującym do popełnienia zbrodni, z zamiarem jej naklejenia w miejscu publicznym. Sąd Wojewódzki w Kielcach skazał ich na kary więzienia na podstawie art. 23 § 1 m.k.k. Oskarżeni wnieśli rewizje, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie art. 23 m.k.k. zamiast art. 29 m.k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława I. i Kazimierza W., osk. z art. 23 m.k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 4 listopada 1953 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczne Sąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 4 listopada 1953 r. uznał Stanisława I. i Kazimierza W. za winnych tego, że działając w zmowie sporządzili ulotkę z napisem nawołującym do popełnienia zbrodni, zamierzając tak sporządzoną ulotkę nakleić w miejscu publicznym i za czyn ten na podstawie art. 23 § 1 m.k.k. skazał Stanisława I. na 3 lata więzienia, a Kazimierza W. na 6 lat więzienia (...).Rewizje oskarżonych zarzucają, między innymi, niewłaściwe zastosowanie art. 23 m.k.k. zamiast art. 29 m.k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Rozpowszechnianie pism, druków lub wizerunków o treści określonej w art. 23 § 1 m.k.k. polegać może zarówno na puszczeniu w obieg egzemplarza takiego pisma lub druku przez wręczenie go innej osobie, jak i na wywieszeniu ulotki w miejscu publicznym.Żadne przekonywające względy nie uzasadniają potrzeby zacieśnienia pojęcia rozpowszechnienia w rozumieniu art. 23 § 1 m.k.k. tylko do pierwszej z wymienionych wyżej postaci działania, skoro jest oczywiste, że pismo czy druk o treści przestępnej w razie wywieszenia go w miejscu publicznym, zwłaszcza dostępnym dla znacznej, bliżej nieokreślonej liczby osób, może mieć bez porównania szerszy zasięg oddziaływania, niż przy wręczeniu różnym osobom choćby nawet kilku jego egzemplarzy, a tym samym i szkodliwość społeczna takiej formy propagandy może być znacznie większa.Skoro więc Sąd Wojewódzki należycie ustalił, że oskarżeni sporządzili w zmowie bezadresowy plakat o przestępnej treści w celu jego rozpowszechnienia przez wywieszenie w miejscu publicznym, dopatrzenie się w tak ustalonym czynie istoty przestępstwa przewidzianego w art. 23 § 1 m.k.k. nie ujawnia błędu.Nie ma przecież wątpliwości, że plakat taki stanowi przedmiot materialny, którego przeznaczeniem jest rozpowszechnienie zawartej w nim treści. Okoliczność natomiast, że nie był on przeznaczony do przechodzenia z rąk do rąk, lecz według intencji oskarżonych mieli go czytać przechodnie, nie pozbawia działania oskarżonych charakteru kolportażu.Twierdzenie oskarżonego Stanisława I., iż jego działanie należy ocenić jako usiłowanie, od którego dobrowolnie odstąpił, jest błędne, gdyż istotę przestępstwa przewidzianego w art. 23 § 1 m.k.k. wyczerpuje całkowicie samo sporządzenie pisma lub druku w celu rozpowszechnienia bez względu na to, czy zamierzone przez sprawcę rozpowszechnienie istotnie nastąpiło.
Powiązane orzeczenia
- K 911/50 1950-12-06Czy użyczenie w celu zaznajomienia się z treścią jednego egzemplarza pisma, druku lub wizerunku o treści przestępczej, określonej w art. 23 m.k.k., wypełnia stan faktyczny przestępstwa przewidzianego w tymże artykule?
- II K 302/55 1955-06-05Czy samo przepisanie i przechowywanie pism, których treść ma pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 23 § 1 m.k.k., czy też wymaga dodatkowego ustalenia celu rozpowszechniania ty…
- II KK 631/22 2023-05-30Czy publiczne nawoływanie do popełnienia występku, które nie miało znacznego zasięgu ani znacznych skutków, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 255 § 1 k.k.?
- Rw 874/82 1982-10-18Czy przechowywanie ulotek przeznaczonych do rozpowszechniania, przy świadomości celu ich rozpowszechniania przez inną osobę, może być podstawą odpowiedzialności karnej za przestępstwo określone w art. 273 § 2 k.k. w zw.…
- III KKN 490/00 2001-03-08Czy rozpowszechnianie wierszy zawierających wulgaryzmy pod adresem działaczy partyjnych i państwowych, przy braku znamion wyrządzenia istotnej szkody interesom państwa lub obniżenia powagi jego organów, stanowi przestęps…
Powołane przepisy
art. 23art. 375 KPKart. 23 § 1art. 29§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.