I K 811/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ostrowski.Sędziowie: M. Fic, R. Kryże (sprawozdawca).Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Karola T. oskarżonego z art. 1 § 1 u.k.d., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 14 marca 1960 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.I) uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kwalifikacji prawnej i kary wymierzonej za czyn opisany w pkt I sentencji tegoż wyroku;II) oskarżonego Karola T. za przypisany mu czyn przestępny opisany w pkt I sentencji zaskarżonego wyroku, z mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.k.s. skazał na karę 5 miesięcy aresztu i grzywnę w wysokości 2.500 złotych z zamianą w razie nieściągalności na areszt, licząc dzień aresztu jako równoważnik grzywny w wysokości 100 złotych;III) zaliczył oskarżonemu na poczet wymierzonych kar pozbawienia wolności i grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 4 grudnia 1957 r. do dnia 31 maja 1958 r., uznając tym samym wymierzone kary za wykonane (...).Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 14 marca 1960 r. uznał oskarżonego Karola T. za winnego, że w dniu 19 listopada 1957 r. w W. dokonał bez zezwolenia obrotu wartościami dewizowymi przez pozostawienie u przewoźnika zagranicznego "Panair do Brasil" zleceń wymiennych, tzw. voucherów, na kwotę 1.154,58 dol. USA, w wyniku czego nastąpiło przeniesienie tych wartości na cudzoziemca dewizowego, i za to z mocy art. 1 § 1 u.k.d. skazał go na dwa lata więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 3 miesiące więzienia, z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 4 grudnia 1957 r. do dnia 31 maja 1958 r., uniewinniając go zarazem od dalszego zarzutu z art. 5 § 2 u.k.d. polegającego na niezgłoszeniu powyższych nie wykorzystanych voucherów w Polskich Liniach Lotniczych "Lot".Od tego wyroku wniósł rewizję oskarżony Karol T. z wnioskiem o uchylenie wyroku i uniewinnienie, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego (art. 1 § 1 u.k.d.) wskutek błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy.W wywodzie rewizja podnosi, że skoro Sąd ustalił prawidłowo, iż ani bilet lotniczy, ani voucher nie stanowi wartości dewizowych, że w ich posiadanie oskarżony wszedł legalnie i miał je wykorzystać w związku z podróżami, to pozostawiając je w biurze "Panair do Brasil" nie mógł dopuścić się obrotu wartościami dewizowymi.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:W świetle okólnika nr ZG/1/58 Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 1958 r. w sprawie wykładni przepisów dewizowych dotyczących usług przewozu osób na terenach zagranicznych przewóz dochodzi do skutku przez: a) "zawarcie" umowy przewozu, b) "wykonanie" umowy. Nabywca usług przewozu wykonuje umowę przez "zapłatę" należności oraz "realizację uprawnień" przysługujących mu z umowy przewozu. Dokumentem stwierdzającym zawarcie umowy przewozu i upoważniającym do realizacji praw z umowy wynikających jest bilet kolejowy, lotniczy, karta okrętowa lub inny dokument, np. zlecenie wymienne (tzw. voucher). Umowa pasażera z krajowym biurem podróży o przewóz na trasie zagranicznej jest umową, w wyniku której następuje przeniesienie krajowych środków płatniczych na rzecz cudzoziemca, i w rozumieniu art. 3 u.k.d. jest "wartością dewizową". W konsekwencji pieniądze polskie świadczone na podstawie umowy o przewóz na trasie zagranicznej są wartością dewizową, chociaż sam dokument zawarcia umowy (bilet czy voucher) nie jest przez przepisy dewizowe traktowany jako wartość dewizowa. Zawarcie przeto, jak również wykonanie umowy o przewóz osób na trasach zagranicznych, jako obrót wartościami dewizowymi, wymaga zezwolenia dewizowego. Podstawowym warunkiem jest to, że kupno i sprzedaż usługi przewozu dozwolone są tylko wówczas, gdy z przewozu ma korzystać osoba legitymująca się ważnym paszportem zagranicznym.Niesporne jest, że oskarżony wykupił voucher w związku z zezwoleniem odbycia podróży do Izraela, a następnie do Anglii. Zezwolenia (paszportu) na wyjazd do Ameryki nie miał, mimo to jednak, znajdując się w Wiedniu, złożył w "Panair do Brasil" nie wykorzystane vouchery wartości 1.154 dol. USA na pokrycie kosztów projektowanej podróży do Brazylii. W tym stanie rzeczy prawidłowe jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że stawiając do dyspozycji zagranicznego biura podróży vouchery i opłacając nimi koszty przyszłej podróży, na odbycie której oskarżony nie miał jeszcze zezwolenia, jako rodzące zobowiązania dewizowe wbrew warunkom zezwolenia, stanowi przestępstwo z art. 1 § 1 u.k.d. Zauważyć ponadto należy, że jak wynika z dokumentów zawartych w aktach sprawy i zeznań świadka Ireny J., za wszystkie vouchery pozostawione przez oskarżonego w rękach zagranicznych przewoźników - nie wyłączając tych, które pozostawił w "Panair do Brasil" - "Lot" zapłacił pełną należność.Stwierdzić należy, że po wydaniu wyroku w sprawie niniejszej ukazały się nowe przepisy dewizowe zawarte w ustawie karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123). Ustawa ta jest łagodniejsza w stosunku do obowiązującej poprzednio ustawy karnej dewizowej, na podstawie której oskarżony został skazany, a ponadto - której przepisy w niniejszej sprawie są łagodniejsze od ustawy karnej dewizowej. Wobec tego, zgodnie z art. 2 § 1 k.k. mającym zastosowanie do występków skarbowych (art. 3 § 1 u.k.d.), ma w niniejszej sprawie zastosowanie ustawa karna skarbowa.Zgodnie z tą ustawą czyn oskarżonego polegający na dokonaniu obrotu wartościami dewizowymi w inny sposób niż przewidziany w art. 45 § 1, 46 § 1 i 2, 47 § 1, 48, 49 § 1 i 2, 50 § 1, 51, 52 § 1, 53 stanowi przestępstwo z art. 56 § 1 u.k.s. Ze względu na znacznie łagodniejszą sankcję karną tego przepisu w porównaniu z art. 1 § 1 u.k.d. Sąd Najwyższy uznał, że kara aresztu na okres 5 miesięcy i grzywna w wysokości 2.500 zł jest karą współmierną do stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego. Zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania również na poczet kary grzywny opiera się na art. 15 u.k.s. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji 2u.