I KRn 1039/54

WyrokIzba Cywilna1954-12-18

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wysokość zarobków oskarżonego może stanowić podstawę do wymierzenia kary aresztu zamiast grzywny, pomimo możliwości rozłożenia grzywny na raty?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wymierzenie kary aresztu zamiast grzywny z powodu niskich zarobków oskarżonego jest błędne z punktu widzenia prawa socjalistycznego i narusza zasadę równości obywateli przed sądem. Wysokość zarobków nie może determinować jakościowo innej kary, a grzywna może zostać rozłożona na raty, co niweluje argument o niemożności jej uiszczenia.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki skazał Adama S. na trzy miesiące aresztu za samowolne wejście w posiadanie mieszkania bez uzyskania przydziału. Uzasadnieniem wyboru kary aresztu była ocena, że oskarżony nie byłby w stanie uiścić grzywny. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, uchylając karę aresztu i skazując oskarżonego na grzywnę w wysokości pięćdziesięciu złotych.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Adama S., osk. z art. 35 dekretu z dn. 21.XII.1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343), po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 1954 r., na podstawie art. 394-396, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że uchylając karę trzech miesięcy aresztu skazał oskarżonego za przypisany mu czyn przestępny na pięćdziesiąt zł grzywny (…).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu, zmieniając wyrok Sądu Powiatowego dla m. Wrocławia, wyrokiem z dnia 27 stycznia 1954 r. skazał Adama S. na karę trzech miesięcy aresztu za przestępstwo z art. 35 dekretu z dn. 21.XII.1945 r. (Dz. U. z 1950 r. Nr 30, poz. 343) popełnione przez to, że wszedł on samowolnie w posiadanie mieszkania, nie uzyskawszy uprzednio przydziału z Wydziału Kwaterunkowego Prezydium MRN.Od powyższego prawomocnego wyroku założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Rewizja, zarzucając powyższemu wyrokowi obrazę art. 57 § 2 k.k., wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze i skazanie oskarżonego na karę grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Art. 36 dekretu z dn. 21.XII.1943 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343) przewiduje jako sankcję karną karę aresztu lub grzywny. Sąd Wojewódzki, wymierzając oskarżonemu Adamowi S. karę aresztu, uzasadnił swoje stanowisko tym, że uznał za niecelowe skazanie oskarżonego na karę grzywny, ponieważ doszedł do wniosku, że oskarżony bez uszczerbku dla swej rodziny nie byłby w stanie grzywny uiścić. Tego rodzaju twierdzenie Sądu Wojewódzkiego należy uznać za błędne z punktu widzenia prawa socjalistycznego, albowiem zapatrywanie takie mogłoby doprowadzić w konsekwencji do dyskryminacji obywateli mniej zarabiających, których wolność nie byłaby tak ceniona jak wolność obywatela zarabiającego więcej. Zgodnie bowiem z zapatrywaniem wyrażonym przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu, za taki sam czyn należałoby obywatela zarabiającego więcej skazać na grzywnę, zaś obywatela zarabiającego mniej - i tylko z tego powodu - na areszt, zatem na karę pozbawienia wolności. Tego rodzaju zapatrywanie narusza zasadę równości wszystkich obywateli przed sądem.Wysokość zarobku oskarżonych nie może spowodować wymierzenia innej jakościowo kary i w ten sposób nie można interpretować słów zawartych w art. 57 § 2 k.k., że "skazanie na grzywnę nie byłoby celowe", albowiem grzywnę można rozłożyć oskarżonemu na nieuciążliwe dla niego i rodziny raty. Natomiast stosunki majątkowe sprawcy, a tym samym i wysokość jego zarobków powinny być uwzględnione przy wymiarze wysokości grzywny (art. 56 k.k.) (…)

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 35art. 394art. 57 § 2 KKArt. 36art. 56 KK§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.