I PR 10/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Kazimierza S. przeciwko Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu w S. o wynagrodzenie za czas odbywania służby wojskowej na skutek odwołania strony pozwanej od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 30 grudnia 1982 r.,zmienił zaskarżony wyrok i wniosek oddalił.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca wystąpił do Komisji Rozjemczej o zapłatę wynagrodzenia za dni wolne przypadające podczas odbywania służby w zmilitaryzowanych oddziałach MO w okresie od dnia 15.XII.1981 r. do dnia 6.VII.1982 r. Pozwany zakład pracy za okres służby wypłacił wynagrodzenie obliczone jak na urlop wypoczynkowy w ogólnej kwocie 35.978 zł; różnica, której dochodził wnioskodawca, wynosi 8.201 zł.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, któremu sprawa została przekazana w trybie art. 263 k.p., zaskarżonym wyrokiem zasądził na rzecz wnioskodawcy wymienioną kwotę z odpowiednimi odsetkami, uznając jego roszczenie za uzasadnione. Okręgowy Sąd miał na uwadze postanowienia uchwały nr 275/81 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1981 r. w sprawie dodatkowych uprawnień osób pełniących służbę w niektórych jednostkach zmilitaryzowanych, zgodnie z którymi wynagrodzenie za czas służby oblicza się według zasad określonych w art. 123 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (tekst jednolity: Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111). Zdaniem Okręgowego Sądu wyrażona tam zasada, że pracownikowi odbywającemu ćwiczenia wojskowe przysługuje z zakładu pracy wynagrodzenie za cały okres trwania ćwiczeń - bez wyłączeń dotyczących dni nieroboczych, prowadzi do wniosku, że odesłanie w ust. 4 art. 123 w zakresie sposobu obliczania wysokości wynagrodzenia do zasad określonych dla ustalenia wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego stanowi tylko regułę związaną z ustaleniem podstawy wynagrodzenia za jeden dzień służby, suma wynagrodzenia zaś jest określona w ustawie odmiennie aniżeli w rozporządzeniu o urlopach pracowniczych. Okręgowy Sąd powołał się na podobnej treści wyjaśnienia Ministerstwa Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 15.VI.1982 r. Dlatego też żądanie wnioskodawcy wypłacenia mu dodatkowego wynagrodzenia obejmującego dni nierobocze uznał za uzasadnione, a także zgodne z zasadami współżycia społecznego.Odwołanie pozwanego zakładu pracy, oparte na zarzucie naruszenia prawa materialnego oraz niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, należało uznać za uzasadnione, w szczególności trafny jest zarzut błędnej wykładni art. 123 ust. 2-4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL.Według treści tych przepisów pracownik powołany na ćwiczenia wojskowe zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia z zakładu pracy za okres odbywania tych ćwiczeń, przy czym wynagrodzenie to oblicza się według zasad określonych dla ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego. Ze sformułowań tych nie wynika, by w przepisie art. 123 ustawy przyznane zostało pracownikowi powołanemu na ćwiczenia prawo do wynagrodzenia wyższego niż przysługujące pracownikowi wykonującemu pracę w zatrudniającym go zakładzie, gwarantuje on bowiem tylko zachowanie uprawnień do wynagrodzenia również w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych. Wobec faktycznego niewykonywania w tym okresie pracy, co uniemożliwiałoby obliczenie wynagrodzenia np. pracowników płatnych akordowo, musiała być wskazana reguła obliczania wynagrodzenia w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, rozwiązująca ten problem. Postanowienie ust. 4 art. 123 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, iż wynagrodzenie za okres odbywania ćwiczeń wojskowych oblicza się "według zasad ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego", oznacza stosowanie tych zasad w ramach ustalania "pełnego wynagrodzenia", o którym mowa w art. 123 ust. 2, nie uzasadnia natomiast wniosku o prawie pracownika powołanego na ćwiczenia wojskowe do wynagrodzenia wyższego niż przysługujące mu w okresie wykonywania pracy.Zasadami takimi są te przepisy rozporządzenia MPPiSS z dnia 21 października 1974 r. w sprawie pracowniczych urlopów wypoczynkowych, które wskazują, jakie składniki wynagrodzenia uwzględnia się w wynagrodzeniu za czas urlopu (§ 6) i które podają sposób postępowania w przypadku, gdy wynagrodzenie składa się ze składników zmiennych lub określonych w stawkach za różne: krótsze, równe miesiącowi i dłuższe okresy (§ 7, 13, 14) lub też w innych szczególnych sytuacjach (§ 8, 15, 16). Odnośnie do składników z § 7 przewidziana jest w rozporządzeniu - w celu ustalenia obejmującej je części wynagrodzenia - szczególna procedura, polegająca na ustaleniu najprzód tego wynagrodzenia za jeden dzień urlopu (§ 10) a następnie pomnożeniu go przez liczbę dni urlopu według liczby kalendarzowych dni roboczych (§ 12), co wiąże się z faktem, że długość (wymiar) urlopu określona jest liczbą dni roboczych (art. 154 k.p.).Pogląd Okręgowego Sądu, że reguły ustalania wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy mają zastosowanie tylko do ustalenia wynagrodzenia za jeden dzień służby, natomiast suma wynagrodzenia jest określona w ustawie odmiennie aniżeli w rozporządzeniu o urlopach pracowniczych, jest sprzeczny nie tylko z przytoczonymi wyżej postanowieniami art. 123 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, lecz także z przepisami rozporządzenia o urlopach, procedura bowiem wyliczania wynagrodzenia za 1 dzień dotyczy - w świetle art. 10 ust. 1 rozporządzenia - nie całości wynagrodzenia, lecz tylko składników określonych w § 7. Składniki inne oblicza się w odmienny sposób, jak to stanowią § 13-16 rozporządzenia. Błędność więc koncepcji Sądu I instancji wiąże się także z nieuwzględnieniem całokształtu przepisów rozporządzenia, a zastosowanie jej prowadziłoby - jak w przypadku § 13 - do przyznania wynagrodzenia według stawek wyższych niż określone umową o pracę.W tym stanie rzeczy, gdy zaskarżony wyrok naruszał jedynie prawo materialne, bezsporne zaś jest, że wnioskodawcy wypłacono wynagrodzenie za okres pełnienia służby w wysokości odpowiadającej przepisom ustawy i rozporządzenia, należało zmienić zaskarżony wyrok i orzec jak w sentencji.