I PR 240/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: W. Glabisz, M. Wilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława M. przeciwko Spółdzielni Pracy Usług i Wytwórczości Różnej w K. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia i zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu-Ośrodek Zamiejscowy w Kaliszu z dnia 18 listopada 1964 r.uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda 2.094,40 zł wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych z 8% od dnia 10.VIII.1963 r. oraz o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 27.VII.1963 r. w przedmiocie udzielenia powodowi nagany - i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu-Ośrodek Zamiejscowy w Kaliszu do ponownego rozpoznania, a w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 27 lipca 1963 r., mocą której nie zostało uwzględnione jego odwołanie od decyzji rady tej spółdzielni co do udzielenia mu nagany i odmowy wydania opinii za okres pracy w Spółdzielni od 1960 r. Ponadto powód żądał zasądzenia od pozwanej Spółdzielni po 205,60 zł miesięcznie od dnia 1 maja 1963 r. oraz wyrównania różnicy jego miesięcznego wynagrodzenia i zasądzenia 2.094,40 zł jako dopłaty za przepracowane godziny nadliczbowe, a prócz tego żądał jeszcze uchylenia uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, negatywnie rozstrzygającej te jego roszczenia majątkowe. W uzasadnieniu powództwa powód twierdził, że nagany udzielono mu niesłusznie oraz obniżka wynagrodzenia o 200 zł miesięcznie od dnia 1 maja 1963 r. były bezprawne, ponieważ "warunki" umowy o pracę wypowiedziano mu dopiero dnia 30.III.1963 r., lecz wypowiedzenie to - zdaniem powoda - jest bezskuteczne, gdyż dokonano go bez zaoferowania nowych "warunków" pracy i płacy. Wreszcie co do żądania zasądzenia 2.094,40 zł powód twierdził, że na polecenie prezesa zarządu pozwanej Spółdzielni, w miesiącach styczniu i lutym 1963 r. przez 95 godzin nadliczbowych, instruował pracowników z Zakładów Ceramik Budowlanych, którzy byli zatrudnieni w pozwanej Spółdzielni na podstawie umów zlecenia.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo ustaliwszy, że pismo zawierające wypowiedzenie "warunków" płacy i pracy doręczono powodowi w dniu 15 stycznia 1963 r., obniżenie przeto wynagrodzenia o 200 zł miesięcznie od dnia 1 maja 1963 r. było zgodne z prawem, a walne zgromadzenie pozwanej Spółdzielni było zwołane prawidłowo na dzień 27 lipca 1963 r. i prawidłowo też większością głosów rozstrzygnęło na niekorzyść powoda wszystkie sprawy stanowiące przedmiot sporu.Powód w rewizji, opartej na podstawach wymienionych w art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 d. k.p.c., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, przy czym sumę odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie "warunków płacy" określił na 3.335 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zaskarżony wyrok w części odnoszącej się do oddalenia powództwa o 2.094,40 zł wynagrodzenie za przepracowane godziny nadliczbowe i co do nieuwzględnienia odwołania powoda od decyzji rady, mocą której udzielono mu nagany, nie może być utrzymany. Sąd wojewódzki bowiem tej części swego rozstrzygnięcia nie uzasadnił, gdyż z uchybieniem art. 336 § 2 k.p.c. poprzestał na ustaleniu prawidłowości zwołania walnego zgromadzenia i przyjęcia uchwały większością głosów. Nie dokonał natomiast ustaleń, czy istniały podstawy do zastosowania takiej sankcji statutowej. Uzasadnia to z mocy art. 384 k.p.c. w związku z art. 371 § 1 pkt 4 d. k.p.c. uchylenie w tej części zaskarżonego wyroku, ponieważ wytknięte uchybienie mogło wpłynąć na wynik sprawy.Przepis § 15 pkt 2 statutu pozwanej Spółdzielni przewiduje karę porządkową nagany, którą w nawiasie określa też jako ostrzeżenie. Natomiast § 50 regulaminu pracy pozwanej Spółdzielni przewiduje m.in. udzielenie "ostrzeżenia", wobec czego ona właśnie realizuje wyżej wskazane postanowienie - nadrzędnego nad regulaminem - statutu o wymierzaniu kary porządkowej "nagany" (ostrzeżenia), a użycie określenia "nagana" nie jest sprzeczne z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w pozwanej Spółdzielni. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyjaśni i oceni, czy przez nałożenie na powoda tej kary porządkowej zostały naruszone jego prawa (art. 38 § 2 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach - Dz. U. Nr 12, poz. 61).Natomiast co do żądania zapłaty wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe, to Sąd Wojewódzki wyjaśni, czy stanowisko, które powód zajmował w pozwanej Spółdzielni, było samodzielne w rozumieniu art. 16a ustawy z dnia 18.XII.1919 r. o czasie pracy w przemyśle i handlu w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 219). Jeżeliby powód zajmował takie samodzielne stanowisko, to w myśl art. 16a pkt 4 tej ustawy przysługiwałoby mu oddzielne wynagrodzenie za pracę wykonywaną - na polecenie zwierzchnika - w niedziele i święta, chyba że za te dni otrzymał ekwiwalent w postaci wolnych dni od pracy.Aczkolwiek Sąd Wojewódzki nie uzasadnił także oddalenia powództwa co do odmowy wydania powodowi opinii za okres jego pracy od 1960 r., to jednak uchybienie to nie może prowadzić do uchylenia w tej części zaskarżonego wyroku, gdyż z materiału zebranego w sprawie wynika, że w dniu 5 maja 1964 r. wydano powodowi opinię o jego pracy w pozwanej Spółdzielni od dnia podjęcia tej pracy, tj. od dnia 8.IX.1960 r. Podczas rozprawy w Sądzie Wojewódzkim w dniu 14 października 1964 r. opinia ta została okazana i powód oświadczył, że nie ma co do niej żadnych zastrzeżeń, ponieważ w tej opinii dodatnio oceniono jego kwalifikacje fachowe i moralne. Dlatego Sąd I instancji powinien był zgodnie z art. 361 § 1 d. k.p.c. wyjaśnić, czy powód cofa pozew w omawianym przedmiocie, a w razie cofnięcia pozwu - umorzyć postępowanie w tym zakresie, ponieważ wydanie wyroku stałoby się zbędne. Jednakże powód nie złożył oświadczenia o cofnięciu pozwu i Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w tym zakresie, skarżący zaś nie zarzuca uchybienia art. 361 § 1 d. k.p.c., lecz w dalszym ciągu żąda w rewizji uchylenia uchwały walnego zgromadzenia co do odmowy wydania mu opinii. Żądanie to jest nieuzasadnione ze względu na wydanie tej opinii, wobec czego zaskarżony wyrok oddalający to żądanie - mimo braku uzasadnienia tego rozstrzygnięcia - odpowiada prawu i dlatego z mocy art. 385 d. k.p.c. rewizja w tej części podlega oddaleniu.Niesłusznie też skarżący żąda w rewizji uchylenia uchwały walnego zgromadzenia z dnia 27 lipca 1963 r. co do wypowiedzenia "warunków" płacy i pracy, a w związku z tym niesłusznie także domaga się w rewizji zasądzenia 3.335 zł, gdyż ustalenia Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie są prawidłowe i wyprowadzone z tych ustaleń wnioski są zgodne z prawem. Powód domaga się zasądzenia wyrównania po 200 zł miesięcznie nie za trzymiesięczny okres wypowiedzenia, licząc od dnia 30 marca 1963 r. (tj. od nie kwestionowanej przez niego daty przyjęcia do wiadomości wypowiedzenia mu "warunków" pracy i płacy), lecz domaga się zasądzenia tego wyrównania za okres dłuższy niż rok. Kwestionował więc dokonanie wypowiedzenia "warunków" pracy i płacy twierdząc, że nie zaoferowano mu jednocześnie konkretnie nowych "warunków" jego zatrudnienia.Jednakże Sąd Wojewódzki w granicach przysługującej mu swobodnej oceny dowodów z mocy art. 242 § 1 d. k.p.c. niewadliwie ustalił na podstawie pisma zarządu pozwanej Spółdzielni z dnia 12.I.1963 r. i zeznań świadków Ł. oraz W., że to pismo wypowiadające "warunki" pracy i płacy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia zostało doręczone w dniu 15 stycznia 1963 r. o godz. 7.20.Tegoż samego dnia powód opuścił pracę, udał się do lekarza i uzyskał od niego zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy, trwającej od dnia 15 do dnia 18 stycznia 1963 r., z zaleceniem leżenia w łóżku. Stąd też wypływa zbieżność dat początku choroby powoda i doręczenia mu pisma o wypowiedzeniu "warunków" pracy i płacy. Zbieżność ta nie obejmuje jednak całego dnia 15 stycznia 1963 r., lecz tylko jego część następującą po doręczeniu wypowiedzenia, w którym zaoferowano powodowi stanowisko ekonomisty z wynagrodzeniem do 1.800 zł miesięcznie.Co do tej części powództwa, zarzut rewizyjny niedopuszczenia dowodu ze świadków P., R., S. i K. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie Sądu I instancji, gdyż świadkowie ci zostali powołani dla stwierdzenia kwalifikacji powoda lub przebiegu głosowania na walnym zgromadzeniu w dniu 27 stycznia 1963 r.Powód (zarówno w I instancji, jak i w instancji rewizyjnej) zdaje się przywiązywać wagę do niezachowania przepisanych formalności dotyczących zwołania walnego zgromadzenia na dzień 27 lipca 1963 r. i przebiegu głosowania na tym zgromadzeniu w związku z odwołaniem się powoda od decyzji zarządu odmawiającej mu wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe. Sąd Najwyższy stwierdza jednak, że rozważanie powyższych zarzutów powoda jest bezprzedmiotowe, gdyż walne zgromadzenie podjęło w tym względzie uchwałę w materii nie objętej stosunkiem członkostwa. Uchwała ta nie rozstrzyga sporu istniejącego między Spółdzielnią a powodem jako osobą z trzecią, ponieważ nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. Ponadto zarząd spółdzielni - a nie jej walne zgromadzenie - jest uprawniony w imieniu spółdzielni do składania osobom trzecim oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków spółdzielni (art. 47 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach). Uchwała przeto walnego zgromadzenia Spółdzielnia z dnia 27.VII.1963 r. zmierzała do tego, aby w ewentualnym procesie wytoczonym przez powoda przeciwko Spółdzielni zarząd jej zajął określone w uchwale stanowisko. Zajęcie przez zarząd Spółdzielni tego stanowiska nie wkracza jednak w sferę prawną powoda jako strony przeciwnej, opierającej swe roszczenia w procesie na odmiennym stanowisku, sąd zaś powołany jest do rozstrzygnięcia tego sporu cywilnego. Dlatego też zapadła w tej mierze uchwała walnego zgromadzenia pozostaje bez wpływu na roszczenia majątkowe powoda i zbędne jest jej uchylenie. Tym samym więc wywody powoda odnoszące się do uchybień proceduralnych co do zwołania walnego zgromadzenia i głosowania na nim w wyżej podanym zakresie - są bezprzedmiotowe.Tak więc uchwała walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, odmawiająca powodowi odszkodowania za zmianę rodzaju pracy i wynagrodzenia, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie spornego między stronami stosunku prawnego.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy art. 383, 384 i 386 d. k.p.c.