I PR 256/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Marowski, W. Winawer. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona K. przeciwko Hucie W. w W. o odszkodowanie, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 19 stycznia 1967 r. obie rewizje oddalił. Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Huty 1.000 zł miesięcznie renty wyrównawczej oraz kwoty 4.500 zł jako renty zaległej albo kwoty 120.000 zł renty "skapitalizowanej", a nadto 10.000 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną. Powód twierdził, że na skutek złych warunków pracy w pozwanej Hucie, która zmuszała go także do pracy w godzinach nadliczbowych, stracił zdolność do zarobkowania.Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:Powód został zatrudniony przez pozwaną Hutę w charakterze przeglądacza w czerwcu 1961 r. Przed przystąpieniem do pracy został poddany badaniom lekarskim. Stwierdzono wówczas u niego słabą budowę fizyczną i zmiany w płucach, które na stanowisku pracy przeglądacza mogą ulec zaostrzeniu, ale lekarz uznał, że powód może tę pracę wykonywać.Aby uzyskać wyższe zarobki, powód chętnie pracował w godzinach nadliczbowych. Był zatrudniony na terenie dużej hali, gdzie w okresach zimy panowały duże różnice temperatur, tj. +40 do -20 C oraz przeciągi. Na skutek takich warunków zatrudnienia stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu i bardzo często korzystał on ze zwolnień lekarskich, a w listopadzie 1961 r. prosił o zmianę pracy i o zatrudnienie go w charakterze pracownika umysłowego, lecz pozwana Huta nie uwzględniła tej prośby.Sąd Wojewódzki nadto ustalił, że praca przeglądacza wymagała podnoszenia ciężarów około 30 kg (a czasem ponad 50 kg).Do wykonywania tej pracy powód otrzymał w okresie zimy ciepłe ubranie, ale mimo to często zapadał na zdrowiu. Z tej przyczyny w listopadzie 1962 r. lekarz zakładowy polecił przydzielić mu pracę w ciepłym pomieszczeniu zaznaczając, że powód na terenie hali nie może pracować wobec złego stanu zdrowia. W końcu 1962 r. i na początku 1963 r. powód jeszcze częściej korzystał ze zwolnień lekarskich.Zgodnie z poleceniem lekarza pozwana Huta zaproponowała powodowi pracę portiera lub szatniarza, na co powód kategorycznie nie wyraził zgody, gdyż jego zarobki uległyby znacznemu obniżeniu. Wówczas pozwana Huta, kierując się litością, zgodziła się zatrudnić powoda nadal na terenie wykańczalni wyrobów ciągnionych i przydzieliła mu pracę rozdzielcy. Powód wykonywał tę pracę w budynku na terenie hali produkcyjnej. Panowała tam odpowiednia temperatura, lecz powód około 20-30% czasu pracy musiał nadal przebywać w hali, wykonując w połowie pracę fizyczną, a w połowie pracę umysłową. W kwietniu 1963 r. Huta zaproponowała powodowi lżejszą pracę, której nie przyjął, i stosunek pracy uległ rozwiązaniu. Następnie powód popadł w kolizję z prawem i przez około półtora roku przebywał w więzieniu. Po wyjściu powoda z więzienia, został on, w toku niniejszego procesu, poddany badaniu przez lekarza biegłego. Zgodnie z opinią tego lekarza Sąd Wojewódzki ustalił, że powód cierpi na zwyrodniejące zniekształcenie kręgosłupa i astmę oskrzelową, oraz stwierdził u niego stan silnego wychudzenia i niedowagę. Są to choroby samoistne, lecz praca w trudnych warunkach w pozwanej Hucie przyspieszyła nieco ich rozwój. Stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu, po rozwiązaniu stosunku pracy z Hutą, także na skutek pobytu powoda w więzieniu. Powód pracując na pół etatu, zarabia 350-500 zł miesięcznie. Stan jego zdrowia ogranicza w 60% możność wykonywania pracy fizycznej, ale Sąd Wojewódzki stwierdził - zgodnie z opinią biegłego - że powód może w pełni wykonywać pracę umysłową, do której ma przygotowanie (w świetle własnych oświadczeń zawartych w podaniu o tę pracę). Stwierdziła to również komisja lekarska ZUS-u przed przyznaniem mu renty, obliczonej na 772 zł miesięcznie (akta ZUS-u). Sąd Wojewódzki uznał, że zgodnie z przewidywaniem lekarza, ujawnionym przy zatrudnieniu powoda w pozwanej Hucie, nastąpiło w złych warunkach na terenie hali przyspieszenie rozwoju samoistnych schorzeń powoda których rozwój był częściowo hamowany tym, że powód bardzo często korzystał ze zwolnień lekarskich. Sąd Wojewódzki uznał, że pozwana Huta tylko w części ponosi odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez powoda, gdyż naruszyła przepisy bhp, zatrudniając go na terenie hali, gdzie panowały znaczne różnice temperatury, a przy stanie zdrowia powoda nie należało go tam zatrudniać, zwłaszcza w okresach zimowych. Gdy lekarz jesienią 1962 r. zażądał zatrudnienia powoda w charakterze portiera, pozwana Huta powinna była zlecenie to wykonać, a nie kierować się "litością" wobec powoda. Wobec braku zgody powoda na przeniesienie go na stanowisko portiera, pozwana Huta mogła rozwiązać z nim stosunek pracy, natomiast nie powinna była dopuszczać go do przebywania - choćby czasowo na terenie hali, gdyż takie zatrudnienie powoda w rozdzielni nie czyniło zadość tym warunkom, jakie zalecił dla powoda lekarz. Mając na uwadze brak zgody powoda na pracę zaleconą przez lekarza, Sąd Wojewódzki przyznał mu 6.500 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne związane z pewnym pogorszeniem stanu zdrowia, oddalił zaś pozostałe żądania powoda, jako nieuzasadnione, gdyż powód, mając pełną zdolność i kwalifikacje do pracy zarobkowej umysłowej, niesłusznie stroni od niej i domaga się renty wyrównawczej. Ponadto Sąd Wojewódzki uznał, że ograniczenie zdolności powoda do pracy fizycznej nie jest wynikiem naruszenia przez pozwaną Hutę przepisów bhp, lecz wynika z samoistnych schorzeń. Obie strony wniosły rewizje. Powód w rewizji niesłusznie kwestionuje - jako dowolne - ustalenie o posiadaniu kwalifikacji do pracy umysłowej. Sąd Wojewódzki niewadliwie dokonał tego ustalenia zgodnie z oświadczeniem powoda zawartym w jego podaniu z dnia 10.XI.1961 r. o przydzielenie mu takiej pracy i oskarżony oświadczenia tego nie odwołał. Sąd Wojewódzki miał więc aktualną nadal podstawę do ustalenia, że powód ma dostateczne przygotowanie do wykonywania pracy umysłowej. Chybiony jest także zarzut skarżącego powoda dotyczący oceny przyczyn i czasu pogarszania się jego zdrowia, gdyż ustalenia Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie są zgodne z dowodami wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezastosowanie się zaś pozwanej Huty do zaleceń lekarza w zakresie zatrudnienia powoda Sąd Wojewódzki wziął pod uwagę i z tej właśnie przyczyny zasądził na rzecz powoda od pozwanej Huty zadośćuczynienie, mimo że Huta zatrudniała powoda zgodnie z jego wolą. Huta zwalcza wyrok w tym zakresie, zarzucając w rewizji, ze powód godził się na warunki pracy panujące w Hucie i mimo znanych mu przeciwwskazań lekarza starał się o pozostawienie go w pracy w produkcji, chociaż mógł wypowiedzieć umowę o pracę, Huta zaś tylko z litości uczyniła zadość zabiegom powoda. Otóż Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał takie postępowanie Huty za naruszenie przepisów bhp. Przepisy bhp mają chronić zdrowie i zdolność produkcyjną pracowników w interesie społecznym, wobec czego nawet rezygnacja pracownika z ochrony swego zdrowia, wynikająca z chęci utrzymania wyższych zarobków, nie może usprawiedliwiać dalszego zatrudnienia go w warunkach szkodliwych dla jego zdrowia. Dlatego zwalczany prze skarżącą Hutę wyrok Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu, gdyż przypuszczenia Huty jakoby powód stracił zdrowie w okresie długoletniego pobytu w więzieniu hitlerowskim, a nie w czasie zatrudnienia w Hucie, nie podważają prawidłowości ustaleń Sądu Wojewódzkiego. Mieszczą się one w przysługującej temu Sądowi swobodzie oceny mocy i wiarygodności dowodów, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zgodnie z art. 233 § 1 i 328 § 2 k.p.c.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił obie rewizje, jako nieuzasadnione (art. 387 k.p.c.).