I PR 46/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN E. Brzeziński (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Romany Z. przeciwko Przedsiębiorstwu Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" w W. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy dla Dzielnicy Warszawa-Śródmieście z dnia 12 kwietnia 1980 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni jest zatrudniona na pełnym etacie w Centralnej Składnicy Farmaceutycznej "Cefarm" w W. na stanowisku kierownika sekcji w Dziale Analizy Rynku. Ponadto od dnia 10.X.1973 r. pracowała w niepełnym wymiarze czasu pracy w aptece nr 11 na stanowisku st. asystenta.W dniu 5.III.1980 r. Centralna Składnica Farmaceutyczna zwróciła się do Urzędu Miasta Stołecznego W. - z powołaniem się na warunki przewidziane w § 2 zarządzenia nr 81 Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 października 1973 r. w sprawie zatrudniania pracowników w dodatkowych miejscach pracy oraz warunków zawierania z pracownikami umów zleceń i umów o dzieło - z prośbą o wydanie zezwolenia na dodatkowe zatrudnienie wnioskodawczyni w aptece nr 11 w W. w wymiarze 1/4 etatu w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 1980 r.Wydział Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Urzędu Miasta Stołecznego W. na takie dodatkowe zatrudnienie wnioskodawczyni nie wyraził zgody, w związku z czym Centrala wypowiedziała wnioskodawczyni dodatkowe zatrudnienie w aptece ze skutkiem na dzień 30.IV.1980 r.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy orzeczeniem z dnia 12.IV.1980 r. uznała wypowiedzenie za bezskuteczne z następującym uzasadnieniem: "Poza sporem jest, że pracodawca nie ma zastrzeżeń do wnioskodawczyni i jest zainteresowany w jej dalszym zatrudnieniu. Jedyną przyczyną wypowiedzenia był brak zgody Urzędu Zatrudnienia. W tych warunkach Komisja uznała wypowiedzenie za bezskuteczne i orzekła jak w sentencji".Po tym orzeczeniu Komisji wnioskodawczyni, za zgodą swego macierzystego zakładu pracy, powróciła do pracy w aptece nr 11.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 27.VII.1981 r. Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych domaga się uchylenia orzeczenia Komisji i przekazania sprawy Terenowej Komisji do Spraw Pracy dla dzielnicy Warszawa-Śródmieście do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Paragraf 2 zarządzenia nr 81 Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 października 1973 r. w sprawie zatrudniania pracowników w dodatkowych miejscach pracy oraz warunków zawierania z pracownikami umów zleceń i umów o dzieło ma treść następującą:§ 2. 1. Zatrudnienie w dodatkowym miejscu pracy może następować tylko w drodze wyjątku, jeżeli uzasadniają to szczególnie ważne względy gospodarcze.2. Pracownicy, o których mowa w § 1 ust. 1, mogą być zatrudnieni w dodatkowym miejscu pracy tylko po przedstawieniu odpowiedniego pisemnego zezwolenia.3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, wydaje na okres nie przekraczający 12 miesięcy kierownik zakładu pracy, będącego dla pracownika podstawowym miejscem pracy w porozumieniu z wydziałem zatrudnienia prezydium właściwej rady narodowej.Paragraf 8 ust. 1 tegoż zarządzenia zaś stanowi, że "Umowy o pracę niezgodne z przepisami niniejszego zarządzenia należy rozwiązać w trybie ustalonym przepisami prawa", przy czym przepisy powyższe dotyczą wykonywania dodatkowych zajęć zarobkowych przez pracowników zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy (§ 1 ust. 1).Pod rządami tego zarządzenia Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w piśmie z dnia 16 stycznia 1980 r. Z VI 015 - 5/80 zalecił zakładom pracy przy przyjmowaniu do pracy pracownika, który ma być dodatkowo zatrudniony, "zawrzeć z pracownikiem umowę o pracę na czas określony w zezwoleniu wydanym przez macierzysty zakład pracy. Przy zawieraniu umowy o pracę na czas dłuższy niż 6 miesięcy należy w umowie przewidzieć dopuszczalność jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem" (pkt 5 a tego pisma).Z akt osobowych wnioskodawczyni wynika, że umowa o pracę z wnioskodawczynią, dotyczącą zatrudnienia jej w aptece nr 11, została zawarta przed wejściem w życie zarządzenia nr 81 Prezesa Rady Ministrów i miała charakter umowy zawartej na 3-miesięczny okres próbny, przy czym po upływie tego okresu przekształciła się ona w umowę zawartą na czas nie określony. Późniejsza odmowa macierzystego zakładu pracy na dodatkowe zatrudnienie wnioskodawczyni w aptece nr 11 uzasadniła wprawdzie wypowiedzenie powyższej umowy, wypowiedzenie powinno wszakże odpowiadać wymogom kodeksu pracy, a więc powinno być m.in. poprzedzone konsultacją z radą zakładową w rozumieniu przepisu art. 38 k.p. Z akt sprawy nie wynika zaś, by konsultacja taka została przeprowadzona.Mimo dwukrotnego udzielenia przez Sąd Najwyższy stronie pozwanej stosownego terminu do przedstawienia dowodu zawiadomienia rady zakładowej o zamierzonym wypowiedzeniu wnioskodawczyni umowy o pracę, dowodu takiego strona pozwana nie przedstawiła. Zawarte w skierowanym do Sądu Najwyższego w dniu 5.II.1981 r. L.dz. 1970/81 piśmie strony pozwanej twierdzenie, że rada zakładowa została powiadomiona o zamiarze wypowiedzenia wnioskodawczyni umowy o pracę w dniu 7.III.1980 r., jest gołosłowne. Strona pozwana w dniu 5.III.1980 r. wystąpiła do Urzędu m.st. Warszawy z wnioskiem o zezwolenie na dodatkowe zatrudnienie wnioskodawczyni w aptece nr 11 w W. Jest rzeczą bezsporną, że w tym czasie wnioskodawczyni w aptece nr 11 była już zatrudniona i że strona pozwana zabiegała o usankcjonowanie tego stanu rzeczy. Odmowna decyzja Wydziału Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Urzędu m.st. Warszawy w przedmiocie zatrudnienia wnioskodawczyni w aptece nr 11 została wydana w dniu 13.III.1980 r. Niepodobna, by w tej sytuacji strona pozwana z powołaniem się na tę decyzję już w dniu 7.III.1980 r. zawiadomiła radę zakładową o zamiarze wypowiedzenia wnioskodawczyni umowy o pracę. Porównanie zaś daty wspomnianej decyzji (13.III.1980 r.) z datą wypowiedzenia wnioskodawczyni umowy o pracę (14.III.1980 r.) wskazuje na to, że zachowanie warunków przewidzianych w art. 38 k.p. było - praktycznie rzecz biorąc - niemożliwe. Strona pozwana nawet nie twierdzi, że rada zakładowa wyraziła zgodę na wypowiedzenie wnioskodawczyni umowy o pracę lub że w inny, bezpośredni sposób przed dniem 14.III.1980 r. ustosunkowała się pozytywnie do zamiaru wypowiedzenia. Twierdzi jedynie, że rada zakładowa "nie zgłosiła sprzeciwu". Takie zaś zachowanie rady zakładowej wymaga zachowania pełnego, pięciodniowego terminu, o jakim mowa w art. 38 § 2 k.p. W konsekwencji - wbrew zarzutom rewizji nadzwyczajnej - już z tego względu uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne nie może być uznane za sprzeczne z wymogami prawa.Ponadto należy zauważyć, że odmowa Wydziału Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy wyrażenia zgody na dodatkowe zatrudnienie wnioskodawczyni w aptece nr 11, stanowiąca podstawę wypowiedzenia wnioskodawczyni w dniu 14.III.1980 r. umowy o pracę, dotyczyła ściśle określonego okresu od dnia 1.I.1980 r. do dnia 31.XII.1980 r. Okres ten - i to przed wniesieniem rewizji nadzwyczajnej - już upłynął. W następstwie zaskarżonego rewizją nadzwyczajną Orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy z dnia 12.IV.1980 r. nr (...) wnioskodawczyni kontynuowała pracę w aptece nr 11 za zgodą swego macierzystego zakładu pracy. Działo się tak w każdym razie w okresie od dnia 1.VII.1980 r. do dnia 31.XII.1980 r. W sytuacji takiej uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej stoi również na przeszkodzie upływ sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p., skoro rewizja nadzwyczajna wniesiona została dnia 25.VII.1981 r., a interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nie wymaga pozbawienia podstawy prawnej ukształtowanego w taki sposób w przeszłości i nieaktualnego już stanu rzeczy. Odmiennych wniosków nie usprawiedliwiają podniesione w rewizji nadzwyczajnej teoretyczne wątpliwości prawne, "czy zgoda macierzystego zakładu pracy uwarunkowana koniecznością występowania do Wydziału Zatrudnienia w trybie przewidzianym zarządzeniem nr 81 Prezesa Rady Ministrów z 19 października 1973 r., jest przesłanką uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracy i czy Wydział Zatrudnienia może żądać zwolnienia imiennie oznaczonego pracownika, czy też powinien żądać likwidacji dodatkowego zatrudnienia, oraz czy żądanie Wydziału Zatrudnienia może być uznane za przyczynę zwolnienia pracownika w myśl przepisu art. 32 kodeksu pracy". Wątpliwości te w szczególności nie usprawiedliwiają zawartego w rewizji nadzwyczajnej żądania, by uchylić zaskarżone orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej i przekazać sprawę tej Komisji do ponownego rozpoznania. Rozwiązania tych wątpliwości nie można oczekiwać ani od Komisji Odwoławczej, ani od żadnego innego organu rozpoznającego niniejszą sprawę, skoro nie jest to do rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy konieczne, a w uzasadnieniu orzeczenia sąd nie powinien zajmować stanowiska w sporach teoretycznych, jeżeli nie wymaga tego potrzeba.Dlatego Sąd Najwyższy na postawie przepisów art. 277 § 2 k.p. w związku z art. 421 § 1 i § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.