I PR 55/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: E. Brzeziński, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Romana K. przeciwko Spółdzielni Pracy Wyrobów z Kauczuku i Tworzyw Sztucznych "Społeczność" w P. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo oraz wniosek pozwanej Spółdzielni o przyznanie kosztów procesu.Uzasadnienie faktycznePowód pracował od 13 lat w pozwanej Spółdzielni jako kierowca, będąc jednocześnie jej członkiem. Z dniem 1.VII.1978 r. samochód, który prowadził powód, został oddany do kapitalnego remontu i powstała sprawa zatrudnienia go na ten czas. W związku z nieprzyjęciem przez powoda proponowanych mu stanowisk pracy powód został wykluczony ze Spółdzielni.We wniesionym pozwie powód domaga się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia w sprawie wykluczenia go ze Spółdzielni i przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach.Sąd Wojewódzki w Warszawie wyrokiem z dnia 23.IV.1979 r. uwzględnił powództwo. Sąd ten rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach i wynikających z nich wnioskach:Po oddaniu samochodu do kapitalnego remontu powód wykorzystywał w lipcu 1978 r. urlop wypoczynkowy oraz otrzymał wolne dni za przepracowane godziny nadliczbowe. W dniu 22.VIII.1978 r. powód otrzymał pismo pozwanej Spółdzielni, którym kierowano go na okres 3 miesięcy do pracy w warsztacie samochodowym. Pismo to poprzedziły ustne rozmowy, w trakcie których proponowano mu także pracę spawacza. Powód nie wyraził zgody na podjęcie proponowanej pracy, prosząc o bezpłatny urlop lub przydzielenie pracy chałupniczej, na co pozwana Spółdzielnia się nie zgodziła. Praca chałupnicza bowiem może być przydzielona za zgodą urzędu zatrudnienia, w warsztacie zaś wprawdzie pracuje dwóch pracowników, ale jeden z nich przebywał na urlopie, przy czym w tym warsztacie wykonuje się tylko przeglądy i remonty bieżące. Powód pomagał niejednokrotnie tak jak i inni kierowcy w warsztacie.Pozwana Spółdzielnia zatrudniała w transporcie więcej kierowców, z których dwóch nie było jej członkami, ale w okresie remontu samochodu prowadzonego przez powoda kierowcy ci wykonywali inne prace, bo i ich samochody zostały oddane do remontu. Wyremontowany został jedynie w tym czasie samochód marki "Lublin", ale powód odmówił prowadzenia tego samochodu, tłumacząc się niesprawnością lewej ręki, ten typ samochodu zaś jest przestarzały oraz ciężki w prowadzeniu. Prezes pozwanej Spółdzielni udał się z powodem do lekarza w celu stwierdzenia możliwości prowadzenia przez powoda samochodu marki "L" i lekarz wydał opinię o konieczności wykonywania przez powoda lżejszej pracy przez okres 7 dni oraz zalecił zbadanie powoda i ustalenie przydatności jego do zawodu kierowcy samochodowego.Powód otrzymał od pozwanej Spółdzielni wezwanie do rozliczenia się z pobranej zaliczki (chociaż miał obowiązek rozliczenia się do dnia 30.XII.1976 r.), a gdy się nie stawił, pozwana Spółdzielnia skierowała doniesienie do Prokuratury, która odmówiła wszczęcia dochodzeń, w międzyczasie bowiem powód rozliczył się z pobranych zaliczek.Rada Spółdzielni w dniu 21.IX.1978 r. wykluczyła powoda ze Spółdzielni, a walne zgromadzenie w dniu 18.XI.1978 r. nie uwzględniło odwołania powoda, uznając, że zaproponowane powodowi stanowisko pracy było wynikiem gospodarczej i wyjątkowej sytuacji na odcinku transportu, a odmowa powoda stanowiła ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków członka polegających na niewykonywaniu zleconej pracy.Sąd Wojewódzki uznał, że odmowa powoda wykonania przydzielonej mu pracy w okolicznościach sprawy stanowi ciężkie naruszenie obowiązków członkowskich, a w konsekwencji podstawę wykluczenia ze Spółdzielni (art. 1331 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Jednocześnie Sąd ten stanął na stanowisku, że z pisma pozwanej Spółdzielni z dnia 22.VIII.1978 r. kierującego powoda do pracy w warsztatach nie wynika, jaką konkretną pracę powód ma wykonać w warsztacie, oraz że nie było potrzeby udzielenia pomocy w pracy zatrudnionym w warsztacie pracownikom, co - zdaniem Sądu - stanowi niezbędne przesłanki przeniesienia do innej pracy w trybie art. 42 § 4 k.p.W rewizji pozwana Spółdzielnia wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że powodowi będącemu członkiem pozwanej Spółdzielni, pracującemu w charakterze kierowcy samochodowego, zaproponowano różne stanowiska pracy na czas kapitalnego remontu prowadzonego przez niego samochodu, a ostatnio pracę w warsztacie naprawczym samochodów, do której na podstawie art. 42 § 4 k.p. został skierowany; dalej ustalił, że powód odmówił podjęcia również i tej pracy. Powód pracował jako kierowca samochodowy od kilkunastu lat, posiadał prawo jazdy I kategorii, przechodził różne przeszkolenia (np. z zakresu spawalnictwa), a wcześniej okresowo zatrudniony był w warsztacie naprawczym samochodów. Trafnie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że odmowa wykonania przydzielonej mu pracy stanowi ciężkie naruszenie obowiązków członkowskich, a w konsekwencji podstawę wykluczenia ze Spółdzielni (art. 1331 ustawy o spółdzielniach i ich związkach).Nie można jednak podzielić stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że pozwana Spółdzielnia w piśmie z dnia 22.VIII.1978 r. kierującym powoda w trybie art. 42 § 4 k.p. do pracy w warsztacie naprawczym samochodów powinna określić, jaką konkretną pracę ma on w tym warsztacie wykonywać, oraz że nie było potrzeby udzielenia pomocy zatrudnionym w warsztacie pracownikom. Przepis art. 42 § 4 k.p. bowiem zezwala na czasową zmianę rodzaju pracy pracownika (członka spółdzielni pracy - art. 77 § 2 k.p.) w drodze polecenia służbowego bez wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli: 1) zachodzą uzasadnione potrzeby zakładu pracy, 2) zmiana rodzaju pracy nie powoduje obniżenia wynagrodzenia pracownika, 3) zmiana odpowiada kwalifikacjom pracownika, 4) okres powyższej zmiany nie przekracza 3 miesięcy w roku kalendarzowym. W stosunku do powoda zostały spełnione wszystkie wymagania przewidziane omawianym przepisem. Pozwana Spółdzielnia mogła skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 42 § 4 i art. 77 § 2 k.p.Użyte w art. 42 § 4 k.p. określenie "uzasadnione potrzeby zakładu pracy" oznacza uzasadnione potrzeby zakładu pracy jako całości, a nie tylko jednostki (komórki) organizacyjnej zakładu pracy, do pracy w której pracownik został skierowany; nie zachodzi również w świetle tego przepisu konieczność skonkretyzowania rodzaju czynności w pracy powierzonej pracownikowi. Za takim poglądem przemawia przede wszystkim wykładnia gramatyczna. W omawianym przepisie bowiem brak jest wymagań konkretyzacji czynności w pracy powierzonej pracownikowi oraz wymagań, by potrzeby zakładu pracy ograniczać tylko do potrzeb jednostki organizacyjnej (komórki, placówki) zakładu pracy, do której pracownik został skierowany. Potrzeby zakładu pracy w świetle art. 42 § 4 k.p. należy rozumieć szeroko, a więc zakładu pracy jako całości. Rozpoznawana sprawa może być przykładem złych konsekwencji, do których mogłoby prowadzić wąskie rozumienie potrzeb zakładu pracy.Nie było przecież między stronami sporne, że samochód prowadzony przez powoda musiał być przekazany do kapitalnego remontu (co stanowiło potrzebę zakładu pracy - Spółdzielni) i powoda jako kierowcę należało zatrudnić. Spośród wielu propozycji stanowisk pracy pozwana Spółdzielnia zaproponowała powodowi pracę w warsztacie naprawczym samochodów na okres wspomnianego remontu samochodu (3 miesiące). Praca ta odpowiadała kwalifikacjom powoda. Chociaż nie określono czynności, które powód miałby wykonywać w tym warsztacie, to jednak rodzaj pracy został tak skonkretyzowany, że powód miał tam wykonywać czynności w zakresie drobnych napraw samochodów, bo tylko takich napraw w tym warsztacie dokonywano. Nie można wymagać od zakładu pracy, by w takich sytuacjach wyraźnie określał w poleceniu kierującym do pracy w trybie art. 42 § 4 k.p., że pracownik (członek spółdzielni) ma w tak małym warsztacie np. zmieniać koła, wykonywać naprawę poszczególnych elementów silnika czy też dokonywać naprawy układu hamulcowego albo układu kierowniczego.Zrozumiałe jest, że powód miał wykonywać prace takie, którym podoła m.in. i ze względu na swój stan zdrowia (stan po kontuzji lewej dłoni).Tymczasem powód odmówił wykonania polecenia pozwanej Spółdzielni i dlatego słusznie został z niej wykluczony (art. 21 § 1 i art. 1331 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Kwestia natomiast złego stosunku pozwanej Spółdzielni do powoda jako jej członka, przejawiającego się m.in. w doniesieniu do Prokuratury o nierozliczeniu się z pobranych przez niego zaliczek, jest bez znaczenia w świetle powyższych rozważań co do ustaleń Sądu Wojewódzkiego.Skoro Sąd Wojewódzki naruszył jedynie prawo materialne (art. 42 § 4 i art. 77 § 2 k.p.), Sąd Najwyższy z mocy art. 390 § 1, art. 109 § 1 i art. 102 k.p.c. orzekł jak w sentencji.