I PR 83/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie: T. Kasiński, M. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ryszarda C. przeciwko Centrali Spółdzielni Ogrodniczych w W. o zapłatę na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 30 listopada 1973 r., obie rewizje oddalił i zniósł między stronami koszty postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że w 1964 r. zgłosił w pozwanej Centrali Spółdzielni Ogrodniczych pracowniczy projekt wynalazczy pn. "pistolet próżniowy", na który uzyskała ona patent, powód zaś świadectwo autorskie. Projekt ten zastosowano, a odpowiednia komisja ustaliła należne powodowi wynagrodzenie po 500 zł od każdej sztuki tego urządzenia. Ogólną swoją należność powód określił w granicach pół miliona złotych; na jego poczet pozwana Centrala wypłaciła mu 28.939,60 zł. Części tej należności, w wysokości 100.500 zł, powód dochodzi w niniejszym procesie tytułem odszkodowania za zaniedbanie przez pozwaną obowiązku ewidencjonowania zakresu wykorzystania wynalazku oraz obowiązku całkowitego rozliczenia należnego mu wynagrodzenia.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, oddalił powództwo. Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję powoda, uchylił ten wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania, wyrażając pogląd, iż powód dochodzi wielokrotności kwoty 500 zł jako ustalonego wynagrodzenia od każdego pistoletu. Należy przeto ustalić, ile pistoletów pozwana Centrala wyprodukowała i wysłała do podległych jej jednostek, liczbę tę pomnożyć przez 500 i zasądzić ewentualną różnicę między otrzymanym iloczynem a kwotą 28.939,60 zł, którą pozwana Centrala wypłaciła powodowi. W związku z tym, iż powód wystąpił do Komisji Rozjemczej przy Urzędzie Patentowym z wnioskiem o ustalenie wynagrodzenia, Sąd Wojewódzki do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez tę Komisję zawiesił postępowanie w sprawie (art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.).Sąd Wojewódzki, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zasądził na rzecz powoda 58.561 zł, w pozostałym zakresie powództwo oddalił i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie:Komisja Rozjemcza przy Urzędzie Patentowym decyzją z dnia 21.V.1973 r. odrzuciła wniosek powoda, co otwarło drogę sądową do dochodzenia przez niego roszczenia o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy.Prezes zarządu pozwanej Centrali decyzją z dnia 18.VI.1970 r. zatwierdził wnioski Komisji Postępu Technicznego i Wynalazczości, określające należne powodowi wynagrodzenie na kwotę po 500 zł od każdej sztuki pistoletu próżniowego, użytkowanego przez spółdzielnie i zakłady pozwanej Centrali. Z protokołu tej Komisji wynika, że autor wynalazku wyraził zgodę na to wynagrodzenie, a producent tych urządzeń, rzemieślnik S., dostarczył jednostkom podległym Centrali 163 sztuki pistoletów próżniowych. Sąd Wojewódzki ustalił jednak, że pistoletów tych było 175, toteż powodowi należy się wynagrodzenie w kwocie 87.500 zł, na poczet którego wypłacono mu 28.939 zł. Pozwana Centrala zobowiązana jest do wypłaty wynagrodzenia tylko za pistolety próżniowe dostarczone do podległych jej jednostek, co uzasadnia oddalenie powództwa o wynagrodzenie dotyczące 121 sztuk tych pistoletów, wyprodukowanych i sprzedanych przez S. innym przetwórniom owocowym i warzywnym.Obie strony zaskarżyły wyrok.Powód domaga się zasądzenia od pozwanej Centrali Spółdzielni Ogrodniczych dodatkowo kwoty 60.500 zł tytułem wynagrodzenia za 121 pistoletów próżniowych, przyjętych do stosowania przez inne jednostki gospodarki uspołecznionej w wyniku rozpowszechnienia przez tę Centralę pracowniczego projektu wynalazczego, którego jest on twórcą. Zarzuca, iż pozwana Centrala, zlecając wykonanie tego urządzenia rzemieślnikowi, nie zabezpieczyła jego prawa do wynagrodzenia od innych jednostek gospodarki uspołecznionej, przez co dopuściła się czynu niedozwolonego, a także naruszyła ciążący na niej w tym zakresie obowiązek, ustanowiony przez prawo wynalazcze.Zarzuty powyższe są chybione.Pozwana Centrala w ramach zastosowania omawianego projektu wynalazczego, na który uzyskała patent, zleciła wykonanie urządzenia, objętego ochroną patentową, rzemieślnikowi S. Ten zaś - poza wykonaniem urządzeń objętych powyższym zleceniem - produkował i sprzedawał te urządzenia na własny rachunek innym przedsiębiorstwom.Nabycie przez jednostkę gospodarki uspołecznionej od rzemieślnika urządzenia, na które inna jednostka uzyskała patent, nie stanowi zastosowania przez nią pracowniczego projektu wynalazczego, zastosowania zobowiązującego - w myśl § 66 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. (M.P. Nr 18, poz.100 ze zm.) do wypłaty twórcy tego projektu dodatkowego wynagrodzenia. Jednostka ta bowiem nabywa gotowy produkt, powstały w wyniku wykorzystania - nie przez nią, lecz przez producenta tego urządzenia - twórczej myśli technicznej, chronionej patentem.Wbrew więc zarzutom skarżącego, nie miało miejsca - w wyżej wskazanym zakresie - przewidziane w wymienionym przepisie rozpowszechnianie pracowniczego projektu wynalazczego między jednostkami gospodarki uspołecznionej, które zobowiązywałoby pierwszą jednostkę, stosującą projekt, do ewidencjonowania i wypłaty należnego twórcy wynagrodzenia od wszystkich następnych jednostek stosujących ten projekt (§ 66 ust. 3 cyt. uchwały).Chybiony jest także zarzut powoda, iż pozwana Centrala dopuściła się czynu niedozwolonego przez niezabezpieczenie jego praw do wynagrodzenia u producenta tego urządzenia, gdyż obowiązek taki na niej nie ciążył. O udzieleniu patentu ogłasza się w "Wiadomościach Patentowych" (art. 42 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. prawo wynalazcze) i od tego momentu powstaje prawo do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy (art. 19 ust. 1 cyt. prawa wynalazczego), skuteczne wobec każdego, kto zamierza z wynalazku skorzystać, bez powiadomienia kogokolwiek przez osoby uprawnione z tytułu patentu.Nieuzasadniona jest także rewizja pozwanej Centrali. Zarzuca ona, iż - zgodnie z oświadczeniem powoda, wyrażającym zgodę na propozycje Komisji Postępu Technicznego i Wynalazczości w przedmiocie należnego mu wynagrodzenia, oraz z decyzją prezesa zarządu, akceptującą wnioski tej Komisji - pozwana Centrala zobowiązana jest do wypłaty wynagrodzenia tylko za pistolety próżniowe, które były "użytkowane" w podległych jej jednostkach. Z przedstawionych zaś przez nią pism, pochodzących od tych jednostek, ma wynikać, iż niektóre z nich nie użytkowały tych pistoletów, uznając je za nieprzydatne.Zarzuty powyższe są chybione.Z wiążących Sąd Wojewódzki wskazań Sądu Najwyższego (art. 389 k.p.c.) wynika, że powodowi przysługuje wynagrodzenie od pistoletów próżniowych "wyprodukowanych i rozprowadzonych" przez pozwaną Centralę w podległych jej jednostkach. Pozwana Centrala, w toku rozpoznawania sprawy przez Sąd Wojewódzki po raz pierwszy, nie przedstawiła dowodów mających świadczyć o tym, że przesłane na jej polecenie do podległych jednostek pistolety próżniowe, jako nieprzydatne, nie były użytkowane przez te jednostki. Centrala wystąpiła z takim twierdzeniem - bez usprawiedliwienia opóźnienia w tym zakresie - dopiero w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Dlatego też dołączone do rewizji dokumenty nie mogą stanowić podstawy rewizyjnej w myśl art. 368 pkt 6 k.p.c. Zauważyć przy tym należy, iż z pism podległych Centrali jednostek nie wynika, aby pistolety nie były "użytkowane", lecz wynika, że z różnych przyczyn zaniechano ich dalszego stosowania. Jednostki te nie poprzestały na dokonywaniu jedynie prób przydatności tego urządzenia, ponieważ próby w tym zakresie zostały poczynione przez pozwaną Centralę przed podjęciem decyzji o przyjęciu projektu wynalazczego do stosowania. Uzgodnienie zaś między stronami szacunkowego wynagrodzenia w kwocie 500 zł od sztuki tego urządzenia nie uzależniało wypłaty wynagrodzenia od konkretnych efektów, związanych choćby z okresem jego użytkowania.Z tych względów obie rewizje ulegają z mocy art. 387 k.p.c. oddaleniu.