II PR 347/73

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 1974 r. sprawy z powództwa Grzegorza W. przeciwko Zakładom Teleelektronicznym w K. o zapłatę wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 30 czerwca 1973 r. - uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów Teleelektronicznych wynagrodzenia za dwa pracownicze projekty wynalazcze, których stosowanie przyniosło efekty w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, a mianowicie produkowanych przez te Zakłady iskrobezpiecznych alarmowych sygnalizatorów kopalnianych typu JASK - 65 wg patentu nr 474777 oraz iskrobezpiecznych aparatów telefonicznych systemu centralnej baterii typu ATI-CB wg patentu nr 490038.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.Powód jest w 40% współautorem pracowniczego projektu wynalazczego objętego patentem nr 474777 i w 70% projektu objętego patentem nr 490.038. Uprawnionym z patentu jest Główny Instytut Górnictwa w K., pozwane zaś Zakłady są producentami wymienionych wyżej urządzeń stosowanych w kopalniach, nie osiągają przeto żadnych efektów w zakresie bhp i nie wypłaciły twórcom z tego tytułu, wynagrodzenia.Z tych względów brak jest po stronie pozwanych Zakładów legitymacji do zapłaty powodowi wynagrodzenia za ewentualne efekty w dziedzinie bhp.Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki powołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. z 1972 r. Nr 54, poz. 351), które z mocy § 80 pkt 2 tegoż rozporządzenia mają w sprawie zastosowanie, skoro wynagrodzenie przed wejściem w życie rozporządzenia nie zostało wypłacone. W myśl zaś § 20 pkt 1 rozporządzenia wysokość wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy ustala się w zależności od efektów uzyskanych przez jednostkę gospodarki uspołecznionej stosującej ten projekt. Pozwane Zakłady - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie są tą jednostką. Ponadto jednostki stosujące projekt przekazują, w myśl art. 24 pkt 1, 2, 3, należne twórcy wynagrodzenie od jednostki uprawnionej z patentu, którą w rozpoznawanej sprawie jest Główny Instytut Górnictwa w K., uprawniony do dokonania wypłat na rzecz twórcy.Ponadto, nie otworzyła się jeszcze dla powoda droga sądowa, gdyż w świetle art. 105 pkt 2 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości decyzje odmawiające mu wynagrodzenie z patentu nr 490038 oraz ustalające wynagrodzenie z patentu nr 474777 nie pochodzą od jednostki uprawnionej z patentu.Powód w rewizji wnosi o zmianę albo uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 104 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1972 r. Nr 43, poz. 272) wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy ustala i wypłaca jednostka gospodarki uspołecznionej, w której projekt przyjęto do stosowania. Projekt może być przyjęty do stosowania w jednej lub więcej jednostkach gospodarki uspołecznionej (art. 93 ustawy). Przepis zaś art. 107 ust. 1 ustawy upoważnia Radę Ministrów, między innymi, do ustalenia wysokości wynagrodzeń za pracownicze projekty wynalazcze oraz określenia jednostki właściwej do wypłacenia tych wynagrodzeń.Z mocy tego upoważnienia, rozporządzenie Rady Ministrów z 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych w § 20 ust. 1 stanowi, że wysokość wynagrodzeń za pracowniczy projekt wynalazczy ustala się w zależności od efektów uzyskiwanych przez jednostki gospodarki uspołecznionej stosujące ten projekt. Zasady obliczania tych efektów określa § 21, a górne granice wynagrodzenia przysługującego twórcy § 22 rozporządzenia.Powołany przez Sąd Wojewódzki przepis § 24 ust. 1 cytowanego rozporządzenia dotyczy wynagrodzenia dodatkowego przysługującego twórcy za projekt wynalazczy stosowany "w każdej następnej" jednostce gospodarki uspołecznionej. Określa on wysokość tego dodatkowego wynagrodzenia oraz okresy za jakie ono przysługuje twórcy. Z mocy zaś ust. 2 § 24, wymienione w ust. 1 tego przepisu jednostki przekazują wynagrodzenie przysługujące twórcy projektu wynalazczego do jednostki gospodarki uspołecznionej "uprawnionej z patentu lub prawa ochronnego". Ta zaś w myśl ust. 4 § 24 rozporządzenia jest obowiązana do dochodzenia wynagrodzenia określonego w ust. 1 tego przepisu, a więc wynagrodzenia dodatkowego przysługującego twórcy od następnych jednostek stosujących projekt wynalazczy.Wbrew przeto poglądowi wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, powyższe postanowienie § 24 rozporządzenia w sprawie projektów wynalazczych nie dotyczą wynagrodzeń przysługujących twórcy od pierwszej jednostki stosującej projekt wynalazczy, jaką w rozumieniu ust. 6 § 24 tego rozporządzenia są pozwane Zakłady - producent objętych wymienionymi w pozwie patentami.Twórcy pracowniczego projektu wynalazczego przysługuje roszczenie o wynagrodzenie od jednostki gospodarki uspołecznionej stosującej ten projekt, a nie będącej jednostką uprawnioną z patentu lub prawa ochronnego, jeżeli jednostka ta jest pierwszą stosującą ten projekt w postaci wytwarzania i zbywania wyrobu stanowiącego projekt wynalazczy przyjęty do stosowania w innej jednostce gospodarki uspołecznionej.Z mocy bowiem § 24 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. z 1972 r. Nr 54, poz. 351) staje się ona - w rozumieniu przepisów o wynagrodzeniu przysługującym twórcy projektu wynalazczego - pierwszą jednostką stosującą projekt. Do wynagrodzenia należnego twórcy od tej jednostki nie mają przeto zastosowania przepisy § 24 ust. 1, 2, i 4 cytowanego rozporządzenia, jako dotyczące dodatkowego wynagrodzenia należnego od każdej następnej jednostki stosującej projekt wynalazczy.Wymieniona jednostka obowiązana jest więc do ustalenia i wypłacenia twórcy pracowniczego projektu wynalazczego wynagrodzenia z tytułu efektów uzyskiwanych w wyniku wytwarzania i zbywania wyrobu, wedle zasad określonych w cytowanych przepisach § 21 i § 22 rozporządzenia, w tym także w zakresie efektów w dziedzinie bhp, skoro wytwarzane i zbywane przez pozwane Zakłady wyroby miały na celu zapewnienie iskrobezpiecznej łączności w kopalniach.Z przytoczonych względów, zaskarżony wyrok jako oparty na błędnej wykładni omawianych przepisów musiał ulec uchyleniu a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyjaśni, czy odnośnie roszczeń powoda z tytułu projektu wynalazczego objętego patentem nr 490038 wyczerpane zostało postępowanie administracyjne otwierające, w myśl art. 105 ust. 2 ustawy o wynalazczości, drogę do dochodzenia roszczeń przed sądem oraz czy nie zachodzą w tym zakresie przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 ust. 3 k.p.c.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, udzielając powyżej omawianych wskazań co do dalszego postępowania (art. 389 k.p.c.).