I PR 86/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B. przeciwko Stanisławie K., Władysławowi K., Stanisławowi M., Janowi B. i Stanisławowi W. o 66.389,06 zł, na skutek rewizji pozwanego Stanisława M. od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 16 września 1964 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneGminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w B. wystąpiła z żądaniem zasądzenia od byłego magazyniera punktu skupu owoców w B., Stanisławy K., kwoty 80.774,40 zł, twierdząc, że w okresie od dnia 26.VII.1956 r. do dnia 28.II.1957 r. pozwana spowodowała niedopuszczalny brak owoców o wartości sumy dochodzonej.W dniu 28 listopada 1961 r. Sąd Wojewódzki postanowił "wezwać w charakterze pozwanych: 1) Władysława K., 2) Stanisława M., 3) Jana B. i 4) Stanisława W. w trybie art. 13 § 1 ustawy z 17.VI.1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 223) o współodpowiedzialności majątkowej pracowników za niedobory".Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1963 r. zasądził od wszystkich pozwanych solidarnie kwotę 66.389 zł i w pozostałej części postępowanie w sprawie umorzył.Wyrok ten, w części uwzględniającej w stosunku do wszystkich pozwanych powództwo ponad kwotę 19.334,81 zł i co do orzeczenia o kosztach procesu, Sąd Najwyższy orzeczeniem z dnia 16.XI.1963 r. uchylił.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 16 września 1964 r. zasądził solidarnie od wszystkich pozwanych ponad 19.434,81 zł dalszą kwotę 23.477,13 zł z 8% od dnia 16.XII.1957 r. i oddalił powództwo w pozostałej części, a koszty procesu między stronami zniósł.Sąd Wojewódzki zaopatrzył swój wyrok między innymi w niżej przytoczone uzasadnienie."W obecnym stanie sprawy pozostaje jedynie do rozważenia, czy w sumie 66.389,06 zł mieści się wartość uległych zniszczeniu na skutek zepsucia jabłek w ilości 16.676 kg, których wartość biegły H. określił na kwotę 46.954,25 zł, a jeśli tak, to czy za niedobór ten powinni ponieść odpowiedzialność wyłącznie pozwani, czy też i strona powodowa i dlaczego. Z uzupełniającej opinii na piśmie biegłego T. W. oraz jego zeznań złożonych na rozprawie sądowej w dniu 16 września 1964 r. wyraźnie wynika, że straty na skutek zmarznięcia jabłek, określone na sumę 46.954,25 zł, mieszczą się w dochodzonej przez powódkę kwocie 66.389,06 zł. Skoro zaś prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w G. w sprawie Nr KP 263/58 ustalone zostało, że każdy z pozwanych dopuścił się określonych zaniedbań pozostających w związku przyczynowym ze zniszczeniem owoców, to zgodnie z art. 239 k.z. ponoszą oni odpowiedzialność za powstałą szkodę. Do powstania jednak szkody przyczyniła się również strona powodowa, która nie stworzyła pozwanym Stanisławie K. i Władysławowi K. odpowiednich warunków pracy. Nie dostarczono pozwanym pomieszczeń do magazynowania jabłek, co w dużym stopniu utrudniało pozwanym zabezpieczenie owoców przed zmarznięciem.Niewątpliwie i pozostali pozwani, byli członkowie Zarządu Spółdzielni, natrafili na trudności przy przygotowaniu miejsca składowania, ze względu na skupienie nadmiernej ilości owoców i brak nabywców. Nadto zniszczenie owoców nastąpiło na skutek gwałtownego spadku temperatury. Dlatego też - zdaniem sądu - strona powodowa powinna być z tytułu ryzyka obciążona w 50 % odpowiedzialnością za powstałą szkodę, a przeto odszkodowanie obciążające wszystkich pozwanych powinno ulec zmniejszeniu do kwoty 23.477,13 (46.954,25 : 2 = 23.477,13).W rewizji pozwany Stanisław M. domagał się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, bądź też zmiany zaskarżonego orzeczenia przez ograniczenie odszkodowania w stosunku do skarżącego "do minimalnej, symbolicznej kwoty".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Według wiążącej sądy cywilne treści prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w G. z dnia 5.IV.1958 r. - Kp 263/58 co do spełnienia przestępstwa, pozwany Stanisław M. między innymi uznany został za winnego, iż jako przewodniczący Zarządu powodowej Spółdzielni nie dopełnił, ze szkodą dla interesu społecznego, obowiązku nadzoru i kontroli nad Punktem Skupu Owoców w B., w szczególności przez skupywanie owoców bez przygotowania zaplecza magazynowego i bez zapewnienia odpowiedniej ilości odbiorców, przez co przyczynił się do powstania strat. Wobec takiego brzmienia sentencji wyroku skazującego skarżący Stanisław M. nie może utrzymać się w wyrażonym w rewizji twierdzeniu, jakoby obowiązek troski o zapewnienie i zorganizowanie zbytu dla skupywanych owoców obciążał wyłącznie PZGS. Podobnie z tej samej przyczyny nie może on ze skutkiem sugerować, że nie ponosi żadnej winy w podjęciu działalności przez punkt skupu, mimo prawie zupełnego braku pomieszczeń koniecznych do składowania i przechowywania owoców. Co więcej, z dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym wynika, że skazani członkowie zarządu, nie zrażeni stratami w formie ujemnego salda już w pierwszym okresie działalności punktu skupu i zmarznięciem około 30 ton owoców spowodowanym spadkiem temperatury z 31.X.na 1.XI.1956 r., w następnych miesiącach aż do stycznia 1957 r. kontynuowali na szeroką skalę skup owoców w warunkach oczywiście sprzyjających powstawaniu i narastaniu szkody, która między innymi znalazła wyraz w sporządzonym w dniu 6.I.1957 r. przez Stanisławę K. protokole zmarznięcia dalszych 16.676 kg jabłek przedstawiających - w świetle opinii biegłego P. H. - wartość 46.954,25 zł.W opisanych warunkach zasądzenie od skarżącego Stanisława M. solidarnie, wraz z pozostałymi członkami ówczesnego zarządu spółdzielni, kwoty stanowiącej połowę wartości szkody nie nasuwa zastrzeżeń, jako posiadające oparcie w ustalonym przez Sąd Wojewódzki stanie faktycznym i w normie art. 45 ust. 1 ustawy z 20 października 1920 r. o spółdzielniach (w brzmieniu z r. 1950, Dz. U. Nr 25, poz. 232). Objęcie przez Sąd Wojewódzki solidarną odpowiedzialnością jeszcze dwóch pozwanych jest dla skarżącego Stanisława M. wyłącznie korzystne. Wobec własnych zaniedbań skarżącego, jego zdanie, że za powstałe szkody jedynie kierownik punktu skupu - współpozwany Stanisław K. - powinien odpowiadać, nie ma mocy przekonywającej.Przyjęcie odpowiedzialności solidarnej wykluczało potrzebę badania stopnia przyczynienia się każdego z solidarnie zobowiązanych do powstania szkody. Dopiero w ewentualnym procesie regresowym Sąd stanie wobec konieczności określenia odpowiedniej części z uwzględnieniem zachodzących okoliczności, a zwłaszcza winy i stopnia przyczynienia się do powstania szkody (art. 441 § 2 k.c., patrz art. 137 § 2 k.z.).Z braku tedy usprawiedliwionych podstaw Sąd Najwyższy rewizję oddalił (art. 383 k.p.c).