I PRN 33/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Grymaszewski. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL K. Soboty po rozpoznaniu sprawy z wniosku Lucyny S. przeciwko Okręgowemu Przedsiębiorstwu Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi w O. o nagrodę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 23 września 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Opolu z dnia 7 sierpnia 1981 r.Uzasadnienie faktyczneJest niesporne, że wnioskodawczyni była zatrudniona w pozwanym Przedsiębiorstwie w okresie od 1.VIII.1979 r. do 30.IV.1981 r. na stanowisku zastępcy głównego księgowego. Równocześnie studiowała w Akademii Rolniczej w W. i studia te ukończyła pomyślnie w kwietniu 1981 r.W niniejszej sprawie wnioskodawczyni domagała się, by pozwane Przedsiębiorstwo wypłaciło jej nagrodę pieniężną przewidzianą w § 14 uchwały nr 64 Rady Ministrów z dnia 23 marca 1973 r. w sprawie zasad kierowania pracowników uspołecznionych zakładów pracy do szkół dla pracujących i na studia dla pracujących w szkołach wyższych oraz w sprawie ulg i świadczeń przysługujących tym pracownikom od zakładów pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 111).Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 7.VIII.1981 r. oddaliła wniosek z powołaniem się na to, że w związku z częstymi nieobecnościami w pracy wnioskodawczyni nie wywiązywała się w pełni z nałożonych na nią obowiązków służbowych.Uwzględniając odwołanie wnioskodawczyni, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23.IX.1981 r. zmienił orzeczenie Komisji Rozjemczej i zasądził od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 6.480 zł, wskazując w uzasadnieniu, co następuje:Poza sporem w sprawie jest, że strona pozwana przyznała wnioskodawczyni nagrodę z tytułu ukończenia III roku studiów z wynikiem powyżej 4, chociaż przyznanie tej nagrody było fakultatywne. Nagrodę tę wnioskodawczyni otrzymała w końcu kwietnia 1980 r. Przyznanie tej nagrody również uwarunkowane było nie tylko dobrym wynikiem w nauce, ale również wykonywaniem obowiązków zawodowych. Od dnia 4.VII.1980 r. wnioskodawczyni przebywała na zwolnieniu lekarskim i urlopie bezpłatnym na wychowanie dziecka od dnia 26.II.1981 r., były to więc nieobecności usprawiedliwione powstałe z przyczyn całkowicie od wnioskodawczyni niezależnych i nie mogą być traktowane na równi z zawinionym przez pracownika niewywiązywaniem się z zadań zawodowych. W ocenie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na wyniki ukończenia studiów składa się nie tylko nakład pracy studenta w ostatnim semestrze, ale również wyniki, jakie uzyskał w ciągu całego okresu studiów, zwłaszcza jeśli się zważy, że wnioskodawczyni, pomimo że podczas III roku studiów wykonywała pracę, uzyskała średnią ocenę 4,3. Skoro przewidziana w § 14 ust. 2 uchwały nr 64 Rady Ministrów z dnia 23 marca 1973 r. nagroda przysługuje pracownikowi, który ukończył studia wyższe w przewidzianym terminie i uzyskał ocenę co najmniej 4,0 oraz wywiązuje się z obowiązków zawodowych, przyjąć należy, że nabywa do niej prawo i wnioskodawczyni, skoro nie można jej przypisać niewywiązywania się z zadań zawodowych.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 12.V.1982 r. Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych domaga się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 14 ust. 1 uchwały nr 64 Rady Ministrów z dnia 23 marca 1973 r. w sprawie zasad kierowania pracowników uspołecznionych zakładów pracy do szkół dla pracujących i na studia dla pracujących w szkołach wyższych oraz w sprawie ulg i świadczeń przysługujących tym pracownikom od zakładów pracy (M. P. Nr 18 poz. 111) "pracownikowi, który ukończył szkołę średnią lub studia wyższe w przepisanym terminie i uzyskał średnią ocenę co najmniej 4,0 oraz wywiązuje się ze swoich zadań zawodowych, zakład pracy przyznaje nagrodę pieniężną w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia".Ze sformułowania tego wynika, że nie chodzi o sytuację, w której występują okoliczności usprawiedliwiające niewywiązywanie się przez pracownika z jego zadań zawodowych, na którą zwrócił uwagę Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, lecz o sytuację, w której pracownik - mimo dodatkowych obciążeń związanych z kontynuowaniem studiów w szkole wyższej - w okresie tych studiów wywiązuje się również ze swych zadań zawodowych, a więc należycie wykonuje czynności, do których jest zobowiązany z mocy umowy o pracę.W tym zakresie zaś w dotychczasowym postępowaniu Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie przeprowadził stosownego postępowania dowodowego, mimo że strona pozwana zaprzeczała, by wnioskodawczyni wywiązywała się ze swych zadań zawodowych, powołując się m.in. na to, że wnioskodawczyni na 607 dni kalendarzowych nie przepracowała łącznie 373 dni, co zrodziło konieczność zastępowania wnioskodawczyni w tym okresie przez innych pracowników. W sytuacji takiej zachodziła potrzeba przeprowadzenia - w tym przedmiocie - przynajmniej dowodu z przesłuchania stron i ewentualnie również innych dostępnych dowodów, np. dowodu zeznań przełożonych wnioskodawczyni i osób bezpośrednio z nią współpracujących.Wprawdzie usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy nie stanowi dostatecznej podstawy do wysnucia niekorzystnych dla pracownika wniosków, ale też i nie stanowi podstawy do twierdzenia, że pracownik w okresie nieobecności w pracy należycie wywiązuje się ze swych zadań zawodowych w rozumieniu § 14 ust. 1 uchwały nr 64. Stwierdzenie, że pracownik wywiązuje się należycie ze swych obowiązków zawodowych, nie powinno więc opierać się wyłącznie na wnioskowaniu, że skoro w okresie nieobecności w pracy nie można pracownikowi przypisać zachowania niewłaściwego, to - wobec tego - wywiązywał się należycie ze swych obowiązków zawodowych, lecz powinno opierać się na ocenie tych konkretnych zachowań pracownika, które stanowiły rzeczywisty wyraz realizacji przezeń obowiązków pracowniczych. Uwzględnienie żądań wnioskodawczyni bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego i wyczerpania możliwości wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w sposób rażący narusza wymagania przepisu art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231 z późn. zm.) i stwarza nie dającą się pogodzić z interesem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a równocześnie demoralizacją innych pracowników wątpliwość, czy przyznana wnioskodawczyni nagroda nie stanowi świadczenia nienależnego i nieadekwatnego do rzeczywistego wkładu wnioskodawczyni w realizację jej zadań pracowniczych. W uwzględnieniu przeto rewizji nadzwyczajnej należało z mocy art. 277 k.p. w zw. z art. 422 § 2 k.p.c., orzec jak w sentencji.Podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczność, że pozwane przedsiębiorstwo przyznało wnioskodawczyni już wcześniej nagrodę z tytułu ukończenia III roku studiów nie stanowiłaby dostatecznej podstawy do wniosku, że wnioskodawczyni należycie wywiązała się ze swoich zadań zawodowych, jeśliby - przy ponownym rozpatrywaniu sprawy - okazało się, że w rzeczywistości przyznanie tej nagrody było tylko wyrazem życzliwego stosunku pozwanego Przedsiębiorstwa do wnioskodawczyni, a nie wyrazem rzetelnej, obiektywnej oceny realizacji przez wnioskodawczynię jej zadań zawodowych.