I PRN 38/83
PostanowienieIzba Cywilna1983-07-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do strajku może być przyznane pracownikom uniwersytetu, mimo że ustawa o związkach zawodowych wyłącza je w placówkach oświaty i wychowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ustawa o związkach zawodowych z 1982 r. wyłącza prawo do strajku we wszystkich placówkach oświaty i wychowania, w tym na uczelniach wyższych. Wyłączenie to dotyczy wszystkich pracowników tych placówek, niezależnie od pełnionych funkcji, a nie tylko tych bezpośrednio zaangażowanych w proces dydaktyczno-wychowawczy. Rejestracja związku zawodowego z zastrzeżonym prawem do strajku w takiej placówce stanowi naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy.Stan faktyczny
Komitet Założycielski Związku Nauczycielstwa Polskiego Uniwersytetu G. złożył wniosek o rejestrację związku zawodowego. Statut związku przewidywał prawo do strajku, pod warunkiem, że nie ucierpi na tym proces dydaktyczno-wychowawczy. Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowił wpisać związek do rejestru. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie ustawy o związkach zawodowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: E. Jachczyk, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Komitetu Założycielskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego Uniwersytetu G. w G. o rejestrację związku zawodowego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 9 lutego 1983 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki postanowił wpisać do rejestru związków zawodowych Związek Zawodowy Nauczycielstwa Polskiego Uniwersytetu G. Zgodnie z § 9 dołączonego do wniosku Statutu związek ma prawo do strajku z zastrzeżeniem, że nie ucierpi na tym proces dydaktyczno-wychowawczy.Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych. Skarżący wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216) prawo do strajku zostało wyłączone w placówkach oświaty i wychowania. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19.V.1983 r. I PRZ 17/83, przez placówki oświaty i wychowania, o których mowa w wymienionym art. 40 ust. 1, rozumieć należy również szkoły wyższe. Przytoczony pogląd, jak również zawartą argumentację w postanowieniu z dnia 19.V.1983 r. podziela skład sądzący w niniejszej sprawie.Nie można się zgodzić z poglądem reprezentowanym przez wnioskodawcę, że zawarte w § 9 statutu uprawnienie do strajku dotyczy wyłącznie pracowników Uniwersytetu nie wykonujących funkcji dydaktyczno-wychowawczych (np. marynarze, pracownicy administracyjni), co - zdaniem wnioskodawcy - nie jest sprzeczne z art. 40 ust. 1, który zakaz prawa do strajku ogranicza wyłącznie do pracowników dydaktyczno-wychowawczych zatrudnionych w placówkach oświaty i wychowania. Wbrew temu poglądowi sformułowanie art. 40 ust. 1, a w szczególności jego przedmiotowo-funkcjonalne ujęcie (placówki oświaty i wychowania), wskazuje, że chodzi o wszystkich pracowników zatrudnionych w placówkach oświaty i wychowania, a więc zarówno pracowników wykonujących funkcje dydaktyczno-wychowawcze, jak i tych, którzy w placówce oświaty i wychowania spełniają zadania pomocnicze (np. personel administracyjny).W tych warunkach Sąd Wojewódzki, rejestrując Związek Nauczycielstwa Polskiego Uniwersytetu G., z zastrzeżonym dla tego Związku prawem do strajku, naruszył art. 40 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.W związku z powyższym, Sąd Najwyższy, uwzględniając zarzuty rewizji nadzwyczajnej, orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- I PRZN 38/83 1983-07-14Czy rejestracja związku zawodowego nauczycieli akademickich z prawem do strajku jest dopuszczalna w świetle art. 40 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, który wyłącza prawo do strajku w placówkach oświaty i wychowania?
- I PRZ 17/83 1983-05-19Czy szkoły wyższe należy traktować jako placówki oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, co skutkowałoby wyłączeniem prawa do strajku dla pracowników tych uczelni?
- I PZP 17/83 1983-05-19Czy szkoły wyższe należy traktować jako placówki oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, co skutkowałoby wyłączeniem prawa do strajku?
- I PRN 28/83 1983-06-21Czy pracownikom szkół wyższych przysługuje prawo do strajku w świetle przepisów ustawy o związkach zawodowych z 1982 r. i uchwały Rady Państwa z 1982 r.?
- I PRZN 28/83 1983-06-21Czy pracownikom szkół wyższych przysługuje prawo do strajku w świetle przepisów ustawy o związkach zawodowych z 1982 r. i uchwały Rady Państwa?
Powołane przepisy
art. 40 ust. 1§ 9
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.