I PRZ 9/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN E. Jachczyk. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 1984 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Komitetu Założycielskiego NSZZ Pracowników Domów i Ośrodków Kultury przy Wojewódzkim Domu Kultury w R. o rejestrację związku na skutek rewizji Komitetu Założycielskiego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Radomiu z dnia 3 listopada 1983 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w Radomiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneKomitet Założycielski Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Domów i Ośrodków Kultury przy Wojewódzkim Domu Kultury w Radomiu zgłosił wniosek o zarejestrowanie Związku. Dołączony do wniosku statut Związku stanowił w § 9 ust. 1, że "w razie sporu zbiorowego związkowi przysługuje prawo organizowania strajku lub innych form protestu z zachowaniem przepisów ustawy o związkach zawodowych".Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki odmówił wpisania Związku do rejestru na tej podstawie, że - w przekonaniu Sądu - domy i ośrodki kultury są placówkami oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216) i że wobec tego tym jednostkom nie przysługują uprawnienia strajkowe.Postanowienie to zaskarżyli wnioskodawcy, podnosząc, iż domy i ośrodki kultury nie mają charakteru placówek oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216) istnieje ustawowy zakaz strajku pracowników zatrudnionych w placówkach oświaty i wychowania. Przepisy omawianej ustawy, jak również wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie definiują zawartego w art. 40 ust. 1 określenia "placówki oświaty i wychowania". Dlatego też treści normatywnej tego określenia należy szukać w innych aktach prawnych, zwłaszcza w tych, których unormowania poświęcone są jednostkom organizacyjnym nazwanym placówkami oświatowo-wychowawczymi.W tym przedmiocie decydujące znaczenie należy przypisać ustawie z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania. W ustawie tej rozdział 11 zatytułowany "Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze" zamieszczony został art. 21 ust. 2, który dotyczy wychowania pozaszkolnego. Przepis ten wśród placówek oświatowo-wychowawczych wymienia młodzieżowe domy kultury i domy kultury dzieci i młodzieży. Brzmienie art. 21 ust. 2, a zwłaszcza zamieszczenie go w rozdziale pt. "Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze", pozwala przyjąć że młodzieżowy dom kultury i dom kultury dzieci i młodzieży ma charakter placówek oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.Natomiast w ustawie z dnia 15 lipca 1961 r., jak również w innych aktach prawnych brak jest przepisu, który by wskazywał, iż domy i ośrodki kultury dla dorosłych są placówkami oświaty i wychowania. Przeciwnie, zakwalifikowanie w art. 21 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. jedynie młodzieżowych domów kultury, domów kultury dla dzieci do kategorii placówek oświatowo-wychowawczych wskazuje, że takiego charakteru nie mają domy kultury dla dorosłych.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że domy i ośrodki kultury dla dorosłych nie są placówkami oświaty i wychowania w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 32, poz. 216). Natomiast taki charakter mają młodzieżowe domy kultury i domy kultury dzieci i młodzieży.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ustalić, czy w domach i ośrodkach kultury przy Wojewódzkim Domu Kultury w Radomiu istnieją lub - w ramach obowiązujących form organizacyjno-prawnych - mogą być tworzone młodzieżowe domy kultury dzieci i młodzieży. W razie pozytywnego ustalenia w statucie Związku powinien znaleźć się zapis, że pracownikom tych domów nie przysługuje prawo do strajku.W związku z powyższym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.