I PRZN 1/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski.Sędziowie SN: B. Błachowska (sprawozdawca), E. Brzeziński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, I. Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Komitetu Założycielskiego Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. o rejestrację związku na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 1983 r., postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneKomitet Założycielski Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu o zarejestrowanie Związku. Do wniosku dołączono uchwałę oraz statut Związku. W § 9 tego statutu przewidziano prawo Związku do organizowania strajku, w § 12 pkt 9 - prawo członka Związku do brania udziału w strajku, a w § 27 pkt 8 - prawo Zarządu do ogłoszenia strajku.Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 stycznia 1983 r. zarejestrował Związek Zawodowy Pracowników Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. zgodnie z wnioskiem i przedstawionym statutem. Postanowienie to uprawomocniło się, gdyż nie zostało zaskarżone.W dniu 9 stycznia 1984 r. Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia, zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1982 r. Nr 32, poz. 216) oraz § 5 uchwały Rady Państwa z dnia 12 października 1982 r. w sprawie zasad i sposobu tworzenia organizacji związkowych w zakładach pracy (Dz. U. z 1982 r. Nr 34, poz. 222), ponadto zaś naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie w rewizji nadzwyczajnej podniesiono zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1982 r. Nr 32, poz. 216) przez zarejestrowanie Związku Zawodowego Spółdzielni Kółek Rolniczych, mimo że w statucie tego Związku zostało przewidziane prawo do strajku członków Związku i prawo Zarządu Związku do organizowania strajku.Artykuł 40 ust. 1 wymienionej ustawy o związkach zawodowych wprowadził wyłączenie prawa do strajku dla niektórych grup pracowników ze względu m.in. na konieczność nieprzerwanego zaspokajania niezbędnych potrzeb społeczeństwa. Tym uzasadnione jest postanowienie tego przepisu, że prawo do strajku nie przysługuje m.in. pracownikom zakładów pracy produkujących (magazynujących) i zaopatrujących w środki żywności. Produkcja środków żywności w rozumieniu tego przepisu obejmuje również całokształt działalności usługowej związanej bezpośrednio z produkowaniem żywności w uspołecznionych i indywidualnych gospodarstwach rolnych.Taką działalność usługową na rzecz produkcji rolnej wykonują spółdzielnie kółek rolniczych. W myśl art. 180 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210) przedmiotem gospodarczej działalności spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych) jest świadczenie usług dla rolnictwa i innych rodzajów usług wynikających z potrzeb środowiska wiejskiego. Według § 2 tego przepisu spółdzielnia może również zajmować się wytwarzaniem środków i materiałów dla rolnictwa, przetwórstwem rolnym i produkcją rolną (prowadzeniem gospodarstwa rolnego). Z wymienionego przepisu wynika, że statutowa działalność spółdzielni kółek rolniczych jest bezpośrednio związana z produkowaniem żywności, gdyż polega na usługach rolniczych (np. na przygotowaniu gruntów pod zasiew, przeprowadzaniu siewu, chemizacji, koszeniu i zbieraniu plonów itp. za pomocą maszyn posiadanych przez spółdzielnię) bądź też na transportowaniu produkcji rolnej, przetwórstwie płodów rolnych czy samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.W świetle tych rozważań należy dojść do wniosku, że na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1982 r. Nr 32, poz. 216) pracownikom spółdzielni kółek rolniczych nie przysługuje prawo do strajku, a wobec tego Zarządowi Zakładowej Organizacji Związkowej takiej Spółdzielni nie przysługuje prawo do organizowania strajku.Zasadnie w rewizji nadzwyczajnej został postawiony także zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 3 § 2 k.p.c. i § 5 ust. 1 uchwały Rady Państwa z dnia 12 października 1982 r. w sprawie zasad i sposobu tworzenia organizacji związkowych w zakładach pracy (Dz. U. z 1982 r. Nr 34, poz. 222). Według przepisu § 5 Sąd wydaje postanowienie o dokonaniu rejestracji związku zawodowego po stwierdzeniu, że złożony statut jest zgodny z wymogami określonymi w ustawie o związkach zawodowych.Przedwczesne więc było dokonanie rejestracji Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. bez wyczerpania przez Sąd środków prawnych przewidzianych w ust. 2 wymienionego § 5 oraz w § 9 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1982 r. w sprawie postępowania dotyczącego rejestracji związków zawodowych (Dz. U. z 1982 r. Nr 34, poz. 225), tj. środków zmierzających do usunięcia stwierdzonych braków m.in. przez pouczenie wnioskodawcy o wadach i brakach w składanych dokumentach oraz o przeszkodach mogących mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.Z tych względów Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek zawarty w rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 19 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych).Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c. Zarejestrowanie bowiem związku zawodowego wbrew wymogom art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych narusza także interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.